Hoofdstuk 6
Veel contractanten gebruiken algemene voorwaarden op een eerbare manier, om de
rechtsverhouding nader in te vullen en daardoor tussen partijen zekerheid te bewerkstelligen. Echter
kunnen deze tot onredelijke clausules leiden, aan de werking waaraan de wederpartij zich blootstelt
zonder zich dat voldoende te realiseren. Algemene voorwaarden zijn hierop in de wet geregeld. In de
eerste plaats strekt zij ertoe de rechterlijke controle op de inhoud van de algemene voorwaarden te
versterken, ter bescherming van de personen jegens wie de voorwaarden worden gebruikt. Tegelijk
beoogt de regelgeving een zo groot mogelijke mate van rechtszekerheid te bieden. In de derde plaats
bevat het regels die overleg tussen belanghebbenden over de inhoud van algemene voorwaarden
stimuleren. De wettelijke bepalingen uit afdeling 6.5.3 zijn toepasselijk ten aanzien van alle
obligatoire overeenkomsten, met uitzondering van arbeidsovereenkomsten en collectieve
arbeidsovereenkomsten. Artikel 6:231 tot en met 6:244 behelzen dwingend recht.
De wet omschrijft algemene voorwaarden als een of meer bedingen die zijn opgesteld teneinde in
een aantal overeenkomsten te worden opgenomen, met uitzonderingen van de bedingen die de kern
van de prestaties aangeven, voor zover deze laatstgenoemde bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn
geformuleerd. Indien bedingen buiten deze omschrijving vallen, zijn enkel de algemene leerstukken
betreffende overeenkomsten van toepassing. Onder de kern van de prestaties zijn de essentiële
punten van de overeenkomst te verstaan. Als vuistregel kan gelden dat die afspraken als kernbeding
zijn te beschouwen, zonder welke de overeenkomst bij gebreke aan voldoende bepaalbaarheid niet
geldig tot stand zou kunnen komen. De uitzondering voor kernbedingen bevat in wezen een opdracht
aan de rechter om vast te kunnen houden aan de algemene regel dat hij het lichaam van het contract
niet op zijn evenwichtigheid zal toetsen, ook niet als dit via een gestandaardiseerde clausule tot stand
is gebracht. Gebruiker is degene die algemene voorwaarden in een overeenkomst gebruikt,
wederpartij is degene die door de ondertekening van een geschrift of op andere wijze de gelding van
algemene voorwaarden heeft aanvaard en daardoor verbind deze na te respecteren.
Algemene voorwaarden kunnen alleen tot inhoud van de overeenkomst worden doordat de ene
partij ze aan de ander aanbiedt en de andere partij de gelding van deze algemene voorwaarden
aanvaardt. Aanbod en aanvaarding spelen hier, net als wil, verklaring en vertrouwen, een grote rol.
De eis van een aanbod betekent dat de gebruiker ter gelegenheid van de contractssluiting zijn
wederpartij op enigerlei wijze moet aangeven dat hij de algemene voorwaarden in de te sluiten
overeenkomst opgenomen wenst te zien. Van aanvaarding zal vervolgens sprake zijn indien de
wederpartij daartoe haar wil tot uitdrukking brengt, dan wel een gedraging verricht waaruit de
gebruiker in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs een aanvaardingswil mag afleiden krachtens
artikel 3:33 jo. 3:35. Deze aanvaarding is vormvrij. Artikel 6:232 stelt dat een wederpartij ook dan aan
de algemene voorwaarden gebonden is, als bij het sluiten van de overeenkomst de gebruiker begreep
of moest begrijpen dat zij de inhoud ervan niet kende. Uitleg van contractuele overeenkomsten komt
aan op de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen mochten toekennen en op
hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.
Artikel 6:233 verklaart een beding in algemene voorwaarden in twee gevallen vernietigbaar.
Indien het beding gelet op de aard en de overige inhoud van de overeenkomst, de wijze waarop de
voorwaarden tot stand zijn gekomen, de wederzijdse kenbare belangen van partijen en de overige
omstandigheden van het geval, onredelijk bezwarend is voor de wederpartij, danwel indien de
gebruiker aan de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene
voorwaarden kennis te nemen. De stelplicht en bewijslast rust in principe op de wederpartij die zich
, op bovengenoemd artikel beroept. Deze norm staat in verband met de redelijkheid en billijkheid.
Betreffende de eerste mogelijkheid heeft men te maken met een inhoudstoetsing. Betreffende de
tweede mogelijkheid tot vernietiging is er sprake van een schending van de informatieplicht. De
gebruiker van algemene voorwaarden voldoet aan deze plicht wanneer hij deze voor of bij het sluiten
van de overeenkomst ter hand heeft gesteld. Het is aan de gebruiker om bij geschil aan te tonen dat
er sprake is geweest van een dergelijke terhandstelling. Indien terhandstelling redelijkerwijs niet
mogelijk is, kan de gebruiker voldoen aan de plicht door mede te delen dat en waar de voorwaarden
kunnen worden ingezien en dat hij ze op verzoek zal toezenden. Indien de algemene voorwaarden
elektronisch ter beschikking worden gesteld, wordt er ook aan de informatieplicht voldaan. Artikel
6:235 bepaald dat op de vernietigingsgronden geen beroep kan worden gedaan door een
rechtspersoon als bedoeld in artikel 2:360 die ten tijde van de contractssluiting laatstelijk zijn
jaarrekening openbaar heeft gemaakt en een andere partij, indien ten tijde van de contractssluiting
bij haar vijftig of meer personen werkzaam zijn. Een beroep op de redelijkheid en billijkheid blijft wel
tot de mogelijkheden behoren. Op vernietigingsgronden kan ook geen beroep worden gedaan door
een partij die meermalen dezelfde algemene voorwaarden in haar overeenkomsten gebruikt. Na de
vernietiging van een algemene voorwaarde geldt deze rechts met terugwerkende kracht als nietig.
Het wegvallen van dit specifieke contractsonderdeel doet de vraag rijzen of het restant van de
overeenkomst al dan niet het lot van het getroffen beding moet delen. Dit wordt bepaald aan de
hand van de bepalingen uit artikel 3:41.
Hoofdstuk 7
Een algemene regelgeving van de door rechtshandelingen in het leven geroepen rechtsgevolgen kent
het wetboek niet. Rechtsgevolgen ten aanzien van partijen verdienen daarom de nodige uitleg.
Artikel 6:248 lid 1 stelt de gebondenheid van partijen aan wat zij overeenkwamen voorop. De inhoud
van de partijafspraak is bepalend voor de vraag welke rechtsgevolgen uit de wet, gewoonte en
redelijkheid en billijkheid voortvloeien. Een overeenkomst verdient in vrijwel alle gevallen de nodige
uitleg, ook wanneer partijen denken duidelijk te zijn geweest. Bij de uitleg van overeenkomsten is de
wilsverklaring, net als eventueel gerechtvaardigd vertrouwen van belang. Uitleg zou niks anders
moeten zijn dan dat wat partijen met de uitgewisselde wilsverklaringen beoogden. Wanneer deze wil
niet voldoende duidelijk is, kan men zich beroepen op gerechtvaardigd vertrouwen. Voor de uitleg
van overeenkomsten is de wilsvertrouwensleer uit artikel 3:33 jo. 3:35 beslissend. Uit het
Haviltex-arrest volgt hierom de volgende maatstaf; bij de uitleg van een overeenkomst komt het aan
op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen
van de overeenkomst mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar
mochten verwachten. Het gaat erom wat partijen in de gegeven omstandigheden uit elkaars
verklaringen en gedragingen redelijkerwijs omtrent elkanders bedoelingen mochten afleiden. Uit de
gegeven omstandigheden moet blijken dat er sprake is geweest van ter goeder trouw in de zin van
artikel 3:11. Belangrijk zijn daarnaast de vaardigheden die men van een ander mag veronderstellen.
Hoewel bewoordingen van de overeenkomst niet bepalend zijn, kunnen ook deze van belang zijn.
Ook het gedrag van partijen in de uitvoeringsfase is van belang voor uitleg van een overeenkomst.
De normen uit het Haviltex-arrest verliezen echter hun betekenis wanneer een overeenkomst ook
gevolgen heeft voor derden. Deze kan zich enkel beroepen op objectieve maatstaven. Artikel 3:36
biedt derdenbescherming. Een geslaagd beroep leidt er dan toe dat tegenover de derde geen beroep
Veel contractanten gebruiken algemene voorwaarden op een eerbare manier, om de
rechtsverhouding nader in te vullen en daardoor tussen partijen zekerheid te bewerkstelligen. Echter
kunnen deze tot onredelijke clausules leiden, aan de werking waaraan de wederpartij zich blootstelt
zonder zich dat voldoende te realiseren. Algemene voorwaarden zijn hierop in de wet geregeld. In de
eerste plaats strekt zij ertoe de rechterlijke controle op de inhoud van de algemene voorwaarden te
versterken, ter bescherming van de personen jegens wie de voorwaarden worden gebruikt. Tegelijk
beoogt de regelgeving een zo groot mogelijke mate van rechtszekerheid te bieden. In de derde plaats
bevat het regels die overleg tussen belanghebbenden over de inhoud van algemene voorwaarden
stimuleren. De wettelijke bepalingen uit afdeling 6.5.3 zijn toepasselijk ten aanzien van alle
obligatoire overeenkomsten, met uitzondering van arbeidsovereenkomsten en collectieve
arbeidsovereenkomsten. Artikel 6:231 tot en met 6:244 behelzen dwingend recht.
De wet omschrijft algemene voorwaarden als een of meer bedingen die zijn opgesteld teneinde in
een aantal overeenkomsten te worden opgenomen, met uitzonderingen van de bedingen die de kern
van de prestaties aangeven, voor zover deze laatstgenoemde bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn
geformuleerd. Indien bedingen buiten deze omschrijving vallen, zijn enkel de algemene leerstukken
betreffende overeenkomsten van toepassing. Onder de kern van de prestaties zijn de essentiële
punten van de overeenkomst te verstaan. Als vuistregel kan gelden dat die afspraken als kernbeding
zijn te beschouwen, zonder welke de overeenkomst bij gebreke aan voldoende bepaalbaarheid niet
geldig tot stand zou kunnen komen. De uitzondering voor kernbedingen bevat in wezen een opdracht
aan de rechter om vast te kunnen houden aan de algemene regel dat hij het lichaam van het contract
niet op zijn evenwichtigheid zal toetsen, ook niet als dit via een gestandaardiseerde clausule tot stand
is gebracht. Gebruiker is degene die algemene voorwaarden in een overeenkomst gebruikt,
wederpartij is degene die door de ondertekening van een geschrift of op andere wijze de gelding van
algemene voorwaarden heeft aanvaard en daardoor verbind deze na te respecteren.
Algemene voorwaarden kunnen alleen tot inhoud van de overeenkomst worden doordat de ene
partij ze aan de ander aanbiedt en de andere partij de gelding van deze algemene voorwaarden
aanvaardt. Aanbod en aanvaarding spelen hier, net als wil, verklaring en vertrouwen, een grote rol.
De eis van een aanbod betekent dat de gebruiker ter gelegenheid van de contractssluiting zijn
wederpartij op enigerlei wijze moet aangeven dat hij de algemene voorwaarden in de te sluiten
overeenkomst opgenomen wenst te zien. Van aanvaarding zal vervolgens sprake zijn indien de
wederpartij daartoe haar wil tot uitdrukking brengt, dan wel een gedraging verricht waaruit de
gebruiker in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs een aanvaardingswil mag afleiden krachtens
artikel 3:33 jo. 3:35. Deze aanvaarding is vormvrij. Artikel 6:232 stelt dat een wederpartij ook dan aan
de algemene voorwaarden gebonden is, als bij het sluiten van de overeenkomst de gebruiker begreep
of moest begrijpen dat zij de inhoud ervan niet kende. Uitleg van contractuele overeenkomsten komt
aan op de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen mochten toekennen en op
hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.
Artikel 6:233 verklaart een beding in algemene voorwaarden in twee gevallen vernietigbaar.
Indien het beding gelet op de aard en de overige inhoud van de overeenkomst, de wijze waarop de
voorwaarden tot stand zijn gekomen, de wederzijdse kenbare belangen van partijen en de overige
omstandigheden van het geval, onredelijk bezwarend is voor de wederpartij, danwel indien de
gebruiker aan de wederpartij niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene
voorwaarden kennis te nemen. De stelplicht en bewijslast rust in principe op de wederpartij die zich
, op bovengenoemd artikel beroept. Deze norm staat in verband met de redelijkheid en billijkheid.
Betreffende de eerste mogelijkheid heeft men te maken met een inhoudstoetsing. Betreffende de
tweede mogelijkheid tot vernietiging is er sprake van een schending van de informatieplicht. De
gebruiker van algemene voorwaarden voldoet aan deze plicht wanneer hij deze voor of bij het sluiten
van de overeenkomst ter hand heeft gesteld. Het is aan de gebruiker om bij geschil aan te tonen dat
er sprake is geweest van een dergelijke terhandstelling. Indien terhandstelling redelijkerwijs niet
mogelijk is, kan de gebruiker voldoen aan de plicht door mede te delen dat en waar de voorwaarden
kunnen worden ingezien en dat hij ze op verzoek zal toezenden. Indien de algemene voorwaarden
elektronisch ter beschikking worden gesteld, wordt er ook aan de informatieplicht voldaan. Artikel
6:235 bepaald dat op de vernietigingsgronden geen beroep kan worden gedaan door een
rechtspersoon als bedoeld in artikel 2:360 die ten tijde van de contractssluiting laatstelijk zijn
jaarrekening openbaar heeft gemaakt en een andere partij, indien ten tijde van de contractssluiting
bij haar vijftig of meer personen werkzaam zijn. Een beroep op de redelijkheid en billijkheid blijft wel
tot de mogelijkheden behoren. Op vernietigingsgronden kan ook geen beroep worden gedaan door
een partij die meermalen dezelfde algemene voorwaarden in haar overeenkomsten gebruikt. Na de
vernietiging van een algemene voorwaarde geldt deze rechts met terugwerkende kracht als nietig.
Het wegvallen van dit specifieke contractsonderdeel doet de vraag rijzen of het restant van de
overeenkomst al dan niet het lot van het getroffen beding moet delen. Dit wordt bepaald aan de
hand van de bepalingen uit artikel 3:41.
Hoofdstuk 7
Een algemene regelgeving van de door rechtshandelingen in het leven geroepen rechtsgevolgen kent
het wetboek niet. Rechtsgevolgen ten aanzien van partijen verdienen daarom de nodige uitleg.
Artikel 6:248 lid 1 stelt de gebondenheid van partijen aan wat zij overeenkwamen voorop. De inhoud
van de partijafspraak is bepalend voor de vraag welke rechtsgevolgen uit de wet, gewoonte en
redelijkheid en billijkheid voortvloeien. Een overeenkomst verdient in vrijwel alle gevallen de nodige
uitleg, ook wanneer partijen denken duidelijk te zijn geweest. Bij de uitleg van overeenkomsten is de
wilsverklaring, net als eventueel gerechtvaardigd vertrouwen van belang. Uitleg zou niks anders
moeten zijn dan dat wat partijen met de uitgewisselde wilsverklaringen beoogden. Wanneer deze wil
niet voldoende duidelijk is, kan men zich beroepen op gerechtvaardigd vertrouwen. Voor de uitleg
van overeenkomsten is de wilsvertrouwensleer uit artikel 3:33 jo. 3:35 beslissend. Uit het
Haviltex-arrest volgt hierom de volgende maatstaf; bij de uitleg van een overeenkomst komt het aan
op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen
van de overeenkomst mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar
mochten verwachten. Het gaat erom wat partijen in de gegeven omstandigheden uit elkaars
verklaringen en gedragingen redelijkerwijs omtrent elkanders bedoelingen mochten afleiden. Uit de
gegeven omstandigheden moet blijken dat er sprake is geweest van ter goeder trouw in de zin van
artikel 3:11. Belangrijk zijn daarnaast de vaardigheden die men van een ander mag veronderstellen.
Hoewel bewoordingen van de overeenkomst niet bepalend zijn, kunnen ook deze van belang zijn.
Ook het gedrag van partijen in de uitvoeringsfase is van belang voor uitleg van een overeenkomst.
De normen uit het Haviltex-arrest verliezen echter hun betekenis wanneer een overeenkomst ook
gevolgen heeft voor derden. Deze kan zich enkel beroepen op objectieve maatstaven. Artikel 3:36
biedt derdenbescherming. Een geslaagd beroep leidt er dan toe dat tegenover de derde geen beroep
