1
,Voorwoord
Voor u ligt mijn eindopdracht voor de module ‘Orthopedagogiek in de Praktijk’ van het post-bachelor
programma Orthopedagogiek. In deze opdracht heb ik mijn opgedane inzichten en kennis toegepast
om een handelingsplan te ontwikkelen voor een jong meisje met een complexe thuissituatie en
verschillende hulpvragen, waaronder hechtingsproblematiek, gedragsproblemen en een onveilige
thuissituatie. Het proces van het opstellen van het handelingsplan heeft mij veel geleerd over zowel de
theorieën en methodieken als de praktische en persoonlijke uitdagingen die komen kijken bij het
werken met kinderen in kwetsbare situaties.
Als pedagoog ben ik me ervan bewust hoe belangrijk het is om theoretische kennis te combineren met
de praktische uitvoering in het werkveld. De aanleiding voor het schrijven van deze opdracht ligt dan
ook in mijn wens om het theoretische perspectief van de orthopedagogiek te verbinden met concrete
vraagstukken die zich dagelijks in de praktijk voordoen.
Het doel van deze opdracht is niet alleen om mijn eigen kennis te verdiepen, maar ook om bij te
kunnen dragen aan het gesprek over hoe orthopedagogische theorieën en praktijk met elkaar in
dialoog kunnen staan. Ik hoop dat mijn werk nieuwe inzichten biedt in de veelzijdige en uitdagende
wereld van de orthopedagogiek en u inspireert om verder te reflecteren op de impact van ons
vakgebied.
Ik wil graag mijn docent bedanken voor haar begeleiding en waardevolle feedback, die mij geholpen
hebben om mijn inzichten te verdiepen en mijn vaardigheden verder te ontwikkelen. Met trots
presenteer ik mijn handelingsopdracht en kijk ik uit naar de volgende stappen in mijn professionele
ontwikkeling als orthopedagoog in opleiding.
Met vriendelijke groet,
Anne
2
, Samenvatting
In deze modulen opdracht wordt een behandelplan beschreven voor de casus van K. K. is een 7-jarig
meisje met een hechtingsstoornis en onveilige thuissituatie. Er zijn meerdere signalen van onveiligheid
binnen K’s gezin, zoals onder andere verwaarlozing, mishandeling, getuige zijn van mishandeling,
gebruik van verdovende middelen door ouders en het niet kunnen vervullen van de ouderrol. K. neemt
de ouderrol op zich voor haar jongere broertjes en het netwerk rond hen is gering, dan wel niet
bestaand. Enkel de buren bieden soms een luisterend oor voor K.
Ouders ontvangen sinds K 1,5 jaar oud is hulpverlening en staan open voor hulp en begeleiding.
Helaas lijkt dit niet voldoende te zijn om de veiligheid te kunnen waarborgen en een pedagogisch
leefklimaat te kunnen ontwikkelen voor K. Er zijn meerdere meldingen gedaan bij veilig thuis omtrent
de veiligheid van de kinderen. Ouders hebben aangegeven dat het beter is voor K. om ergens anders
te verblijven, hierop heeft veilig thuis besloten dat een uithuisplaatsing gegeven wordt. K. zal in een
gezinshuis geplaatst worden met vaste begeleiders en slechts enkele leeftijdsgenoten.
Op school laat K. gedragsproblemen zien, zo is ze onder andere fysiek en verbaal agressief richting
anderen. School geeft aan handelingsverlegen te zijn rondom K. K. heeft een
ontwikkelingsachterstand en mogelijk verstandelijke beperking, K. heeft een hechtingsstoornis en laat
gedragingen zien welke passend zijn bij gedragsstoornis ODD. K. heeft waarschijnlijk PTSS, door de
onveilige woonsituatie waar ze lange tijd in verbleven heeft. Hierop is voor K. de volgende hulpvraag
gesteld voor K: Help mij om te leren hoe ik een gehechtheidsrelatie aan kan gaan met een
volwassene, zodat ik beter kan leren omgaan met mijn emoties en gevoelens, waardoor mijn
gedragsproblemen zichtbaar verminderen. Dit doel kan door middel van behandelmethode
integratieve therapie gehechtheid en gedrag (ITGG) behaald worden.
Gezien K.’s hechtingsstoornis en de gedragsproblemen op school, is ITGG de aangewezen methode
om haar te ondersteunen bij het leren ontwikkelen van veilige hechtingsrelaties en het verbeteren van
heer emotie regulatie. Tijdens de behandelmethode ITGG is het essentieel dat K. verblijft in een
veilige en stabiele woonomgeving. K. zal dan wekelijks drie momenten behandeling ontvangen van
een behandelaar, waarin gewerkt wordt aan de gestelde handelingsdoelen. De handelingsdoelen zijn:
1. Binnen 6 maanden leert K. tijdens ITGG om actief vertrouwen op te bouwen met een belangrijke
ander. Dit wordt zichtbaar in haar gedrag door het delen van zorgen en vragen met deze persoon en
vragen om steun bij stressvolle situaties of gevoelens. Voortgang wordt gemeten adhv initiatief nemen
hieromtrent, evenals feedback behandelaar omtrent kwaliteit van gesprekken en gevoel van veiligheid
dat K. ervaart. 2. Binnen 10 maanden zal K. met behulp van 3 sessies ITGG per week, in staat zijn om
ten minste 2 keer per week haar emoties op een passende manier te uiten door middel van verbaal
communiceren en/of haar passende lichaamstaal (zoals stop gebaar) in situaties van stress of
frustratie. Dit zal de frequentie en intensiteit van haar gedragsproblemen verminderen, zoals gemeten
wordt in de rapportages van behandelaar en gezinsleden.3. Binnen een jaar voelt K. zich veilig en
heeft ze tenminste één vaardigheid geleerd tijdens ITGG welke haar helpt bij het aangaan van
gezonde hechtingsrelaties. Dit wordt zichtbaar doordat K. actief contact zoekt en op vertrouwelijke
wijze gesprekken aangaat met minstens één á twee belangrijke andere in situatie van onzekerheid of
stress. Haar voortgang wordt gemeten aan de hand van aantal positieve interacties per maand, zoals
beschreven in rapportages en op basis van observaties van K’s vermogen van steun vragen en
ontvangen. Tot slot worden er aanbevelingen gegeven aan de biologische ouders van K, aan de
gezinsouders en leerkrachten om het behandelproces tot een succes te laten komen en K. met steun
tot persoonlijke ontwikkeling te laten komen. Het is belangrijk voor de (gezins) ouders om een veilige,
stabiele en voorspelbare thuisomgeving te bieden en een veilige, sensitieve, responsieve ouder te zijn
welke continuïteit biedt en zorgt voor structuur, voorspelbaarheid. Voor de biologische ouders is het
belangrijk om te stoppen met het gebruik van verdovende middelen en hun netwerk uit te breiden. De
gezinsouders krijgen daarnaast het advies om te mentaliseren. De leerkracht krijgt het advies om K’s
gedrag te begrijpen, te zorgen dat K zich geaccepteerd, gewaardeerd en gesteund voelt en om open
te staan voor signalen welke K laat zien.
3
,Voorwoord
Voor u ligt mijn eindopdracht voor de module ‘Orthopedagogiek in de Praktijk’ van het post-bachelor
programma Orthopedagogiek. In deze opdracht heb ik mijn opgedane inzichten en kennis toegepast
om een handelingsplan te ontwikkelen voor een jong meisje met een complexe thuissituatie en
verschillende hulpvragen, waaronder hechtingsproblematiek, gedragsproblemen en een onveilige
thuissituatie. Het proces van het opstellen van het handelingsplan heeft mij veel geleerd over zowel de
theorieën en methodieken als de praktische en persoonlijke uitdagingen die komen kijken bij het
werken met kinderen in kwetsbare situaties.
Als pedagoog ben ik me ervan bewust hoe belangrijk het is om theoretische kennis te combineren met
de praktische uitvoering in het werkveld. De aanleiding voor het schrijven van deze opdracht ligt dan
ook in mijn wens om het theoretische perspectief van de orthopedagogiek te verbinden met concrete
vraagstukken die zich dagelijks in de praktijk voordoen.
Het doel van deze opdracht is niet alleen om mijn eigen kennis te verdiepen, maar ook om bij te
kunnen dragen aan het gesprek over hoe orthopedagogische theorieën en praktijk met elkaar in
dialoog kunnen staan. Ik hoop dat mijn werk nieuwe inzichten biedt in de veelzijdige en uitdagende
wereld van de orthopedagogiek en u inspireert om verder te reflecteren op de impact van ons
vakgebied.
Ik wil graag mijn docent bedanken voor haar begeleiding en waardevolle feedback, die mij geholpen
hebben om mijn inzichten te verdiepen en mijn vaardigheden verder te ontwikkelen. Met trots
presenteer ik mijn handelingsopdracht en kijk ik uit naar de volgende stappen in mijn professionele
ontwikkeling als orthopedagoog in opleiding.
Met vriendelijke groet,
Anne
2
, Samenvatting
In deze modulen opdracht wordt een behandelplan beschreven voor de casus van K. K. is een 7-jarig
meisje met een hechtingsstoornis en onveilige thuissituatie. Er zijn meerdere signalen van onveiligheid
binnen K’s gezin, zoals onder andere verwaarlozing, mishandeling, getuige zijn van mishandeling,
gebruik van verdovende middelen door ouders en het niet kunnen vervullen van de ouderrol. K. neemt
de ouderrol op zich voor haar jongere broertjes en het netwerk rond hen is gering, dan wel niet
bestaand. Enkel de buren bieden soms een luisterend oor voor K.
Ouders ontvangen sinds K 1,5 jaar oud is hulpverlening en staan open voor hulp en begeleiding.
Helaas lijkt dit niet voldoende te zijn om de veiligheid te kunnen waarborgen en een pedagogisch
leefklimaat te kunnen ontwikkelen voor K. Er zijn meerdere meldingen gedaan bij veilig thuis omtrent
de veiligheid van de kinderen. Ouders hebben aangegeven dat het beter is voor K. om ergens anders
te verblijven, hierop heeft veilig thuis besloten dat een uithuisplaatsing gegeven wordt. K. zal in een
gezinshuis geplaatst worden met vaste begeleiders en slechts enkele leeftijdsgenoten.
Op school laat K. gedragsproblemen zien, zo is ze onder andere fysiek en verbaal agressief richting
anderen. School geeft aan handelingsverlegen te zijn rondom K. K. heeft een
ontwikkelingsachterstand en mogelijk verstandelijke beperking, K. heeft een hechtingsstoornis en laat
gedragingen zien welke passend zijn bij gedragsstoornis ODD. K. heeft waarschijnlijk PTSS, door de
onveilige woonsituatie waar ze lange tijd in verbleven heeft. Hierop is voor K. de volgende hulpvraag
gesteld voor K: Help mij om te leren hoe ik een gehechtheidsrelatie aan kan gaan met een
volwassene, zodat ik beter kan leren omgaan met mijn emoties en gevoelens, waardoor mijn
gedragsproblemen zichtbaar verminderen. Dit doel kan door middel van behandelmethode
integratieve therapie gehechtheid en gedrag (ITGG) behaald worden.
Gezien K.’s hechtingsstoornis en de gedragsproblemen op school, is ITGG de aangewezen methode
om haar te ondersteunen bij het leren ontwikkelen van veilige hechtingsrelaties en het verbeteren van
heer emotie regulatie. Tijdens de behandelmethode ITGG is het essentieel dat K. verblijft in een
veilige en stabiele woonomgeving. K. zal dan wekelijks drie momenten behandeling ontvangen van
een behandelaar, waarin gewerkt wordt aan de gestelde handelingsdoelen. De handelingsdoelen zijn:
1. Binnen 6 maanden leert K. tijdens ITGG om actief vertrouwen op te bouwen met een belangrijke
ander. Dit wordt zichtbaar in haar gedrag door het delen van zorgen en vragen met deze persoon en
vragen om steun bij stressvolle situaties of gevoelens. Voortgang wordt gemeten adhv initiatief nemen
hieromtrent, evenals feedback behandelaar omtrent kwaliteit van gesprekken en gevoel van veiligheid
dat K. ervaart. 2. Binnen 10 maanden zal K. met behulp van 3 sessies ITGG per week, in staat zijn om
ten minste 2 keer per week haar emoties op een passende manier te uiten door middel van verbaal
communiceren en/of haar passende lichaamstaal (zoals stop gebaar) in situaties van stress of
frustratie. Dit zal de frequentie en intensiteit van haar gedragsproblemen verminderen, zoals gemeten
wordt in de rapportages van behandelaar en gezinsleden.3. Binnen een jaar voelt K. zich veilig en
heeft ze tenminste één vaardigheid geleerd tijdens ITGG welke haar helpt bij het aangaan van
gezonde hechtingsrelaties. Dit wordt zichtbaar doordat K. actief contact zoekt en op vertrouwelijke
wijze gesprekken aangaat met minstens één á twee belangrijke andere in situatie van onzekerheid of
stress. Haar voortgang wordt gemeten aan de hand van aantal positieve interacties per maand, zoals
beschreven in rapportages en op basis van observaties van K’s vermogen van steun vragen en
ontvangen. Tot slot worden er aanbevelingen gegeven aan de biologische ouders van K, aan de
gezinsouders en leerkrachten om het behandelproces tot een succes te laten komen en K. met steun
tot persoonlijke ontwikkeling te laten komen. Het is belangrijk voor de (gezins) ouders om een veilige,
stabiele en voorspelbare thuisomgeving te bieden en een veilige, sensitieve, responsieve ouder te zijn
welke continuïteit biedt en zorgt voor structuur, voorspelbaarheid. Voor de biologische ouders is het
belangrijk om te stoppen met het gebruik van verdovende middelen en hun netwerk uit te breiden. De
gezinsouders krijgen daarnaast het advies om te mentaliseren. De leerkracht krijgt het advies om K’s
gedrag te begrijpen, te zorgen dat K zich geaccepteerd, gewaardeerd en gesteund voelt en om open
te staan voor signalen welke K laat zien.
3
