Stress
Cognitive appraisal (inschatting ) = mentaal proces waarbij mensen 2 factoren
inschatten:
1. Of een demand je fysieke of psychologische wellbeiing bedreigd.
2. Welke bronnen (resources) beschikbaar zijn om aan de demands te
voldoen.
Vb.: als je in een potentiële stressvolle situatie zit (pijn of misselijk), probeer je
eerst de situatie in te schatten en wat het betekend voor je gezondheid en deze
inschatting heet de primary appraisal. En valt in een van de drie categorieën:
- Irrelevant
- Good
- Stressful
Omstandigheden die we als stressvol categoriseren verdelen we verder onder:
- harm-loss = de schade die al is aangericht
- threat = vooruitzicht van toekomstige schade
- challenge = kans om er van te groeien, leren of in je voordeel gebruiken
mensen kunnen stress anders ervaren en hun reacties hierop hangen af van dit
eerste proces (primary appraisal).
Secondary appraisal is de inschatting of je over de middelen (resources)
beschikt die je nodig hebt voor de harm, threat of uitdaging. Op basis hiervan
heb je veel of weinig stress.
Of je iets als stressvol ervaart hangt ook af van:
- persoonlijke factoren: intelligentie, motivatie(hoe belangrijker hoe meer
stress), eigenschappen (perfectionisme), zelfverzekerdheid en
overtuigingen (ik ben pas gelukkig als alles rustig is).
- Eigenschappen van de situatie:
o Life transitions: bv naar een andere school of moeder worden.
o Difficult timing: gebeurtenissen die veel later of eerder gebeuren
dan verwacht..
o Ambiguity: onduidelijke situatie zoals gezondheidsstatus.
o Low desirability: boete of huis verliezen.
o Low controllability: obv gedrag dus geen invloed op hebben of
cognitief dus niet kunnen stoppen er over na te denken.
, Biologische aspecten van stress
Sympathische zenuwstelsel en endocrien systeem zorgen voor arousal.
De mate van fysiologische reactie op een stressor heet reactiviteit.
Walter Connon: fight-or-flight reactie: perceptie van gevaar zorgt dat het
sympathische zenuwstelsel veel organen stimuleert (ao hart), en stimuleert de
adrenal glands (bijnieren) van het endocriene systeem en verspreid epinephrine
(adrenaline).
Anterior-pituitary Adrenal-cortex system: stressoren die
reactie zorgen in de neurele circuits zorgen voor verspreiding
van de adrenocorticotropic hormonen (ACTH) vanuit de anterior
pituitary. De ACTH zorgt voor de aanmaak van glucocorticoids
vanuit de adrenal cortex die voor een groot deel van de stress
reacties zorgen.
Sympathetic-nervous system adrenal-medulla system:
stressoren activeren het sympathische zenuwstelsel en zorgt
voor toename van adrenaline en noradrenaline vanuit de adrenal
medulla.
Hans Selye: wat als de stress langer volhoudt? -> General adaption syndrome
(GAS).
1. Alarm reaction: fight-or-flight reactie op een noodgeval zorgt voor
resources voor het lichaam vanuit het sympatische zenuwstelsel. Ook
bijnieren worden gestimuleerd en verspreiden adrenaline en noradrenaline.
Iets langzamer wordt de HPA-as geactiveerd: Hypothalamus-pituitary-
adrenal axis. De hypothalamus activeerd de pituitary gland (hypofyse) om
ACTH te verspreiden die de bijnieren activeerd die cortisol verspreiden.
2. Stage of resistance: de eerste reacties van het sypatische zenuwstelsel
worden minder belangrijk maar de HPA juist wel. Het lichaam probeert nu
op de stressor aan te passen. Maar het lichaam kan geen nieuwe
stressoren tegengaan waardoor je kwetsbaarder wordt voor
gezondheidsproblemen (diseases of adaption) zoals ontstekingen, hoge
bloeddruk, astma en gevolgen van een zwak immuunsysteem.
3. Stages of exhaustion: lichaam gaat verder op reserves en het
immuunsysteem wordt zwakker.
Allostatic load: het effect op het lichaam omdat het steeds moet aanpassen
aan stressoren zoals flucuerende levels hormonen zoals cortisol en adrenaline.
Cognitive appraisal (inschatting ) = mentaal proces waarbij mensen 2 factoren
inschatten:
1. Of een demand je fysieke of psychologische wellbeiing bedreigd.
2. Welke bronnen (resources) beschikbaar zijn om aan de demands te
voldoen.
Vb.: als je in een potentiële stressvolle situatie zit (pijn of misselijk), probeer je
eerst de situatie in te schatten en wat het betekend voor je gezondheid en deze
inschatting heet de primary appraisal. En valt in een van de drie categorieën:
- Irrelevant
- Good
- Stressful
Omstandigheden die we als stressvol categoriseren verdelen we verder onder:
- harm-loss = de schade die al is aangericht
- threat = vooruitzicht van toekomstige schade
- challenge = kans om er van te groeien, leren of in je voordeel gebruiken
mensen kunnen stress anders ervaren en hun reacties hierop hangen af van dit
eerste proces (primary appraisal).
Secondary appraisal is de inschatting of je over de middelen (resources)
beschikt die je nodig hebt voor de harm, threat of uitdaging. Op basis hiervan
heb je veel of weinig stress.
Of je iets als stressvol ervaart hangt ook af van:
- persoonlijke factoren: intelligentie, motivatie(hoe belangrijker hoe meer
stress), eigenschappen (perfectionisme), zelfverzekerdheid en
overtuigingen (ik ben pas gelukkig als alles rustig is).
- Eigenschappen van de situatie:
o Life transitions: bv naar een andere school of moeder worden.
o Difficult timing: gebeurtenissen die veel later of eerder gebeuren
dan verwacht..
o Ambiguity: onduidelijke situatie zoals gezondheidsstatus.
o Low desirability: boete of huis verliezen.
o Low controllability: obv gedrag dus geen invloed op hebben of
cognitief dus niet kunnen stoppen er over na te denken.
, Biologische aspecten van stress
Sympathische zenuwstelsel en endocrien systeem zorgen voor arousal.
De mate van fysiologische reactie op een stressor heet reactiviteit.
Walter Connon: fight-or-flight reactie: perceptie van gevaar zorgt dat het
sympathische zenuwstelsel veel organen stimuleert (ao hart), en stimuleert de
adrenal glands (bijnieren) van het endocriene systeem en verspreid epinephrine
(adrenaline).
Anterior-pituitary Adrenal-cortex system: stressoren die
reactie zorgen in de neurele circuits zorgen voor verspreiding
van de adrenocorticotropic hormonen (ACTH) vanuit de anterior
pituitary. De ACTH zorgt voor de aanmaak van glucocorticoids
vanuit de adrenal cortex die voor een groot deel van de stress
reacties zorgen.
Sympathetic-nervous system adrenal-medulla system:
stressoren activeren het sympathische zenuwstelsel en zorgt
voor toename van adrenaline en noradrenaline vanuit de adrenal
medulla.
Hans Selye: wat als de stress langer volhoudt? -> General adaption syndrome
(GAS).
1. Alarm reaction: fight-or-flight reactie op een noodgeval zorgt voor
resources voor het lichaam vanuit het sympatische zenuwstelsel. Ook
bijnieren worden gestimuleerd en verspreiden adrenaline en noradrenaline.
Iets langzamer wordt de HPA-as geactiveerd: Hypothalamus-pituitary-
adrenal axis. De hypothalamus activeerd de pituitary gland (hypofyse) om
ACTH te verspreiden die de bijnieren activeerd die cortisol verspreiden.
2. Stage of resistance: de eerste reacties van het sypatische zenuwstelsel
worden minder belangrijk maar de HPA juist wel. Het lichaam probeert nu
op de stressor aan te passen. Maar het lichaam kan geen nieuwe
stressoren tegengaan waardoor je kwetsbaarder wordt voor
gezondheidsproblemen (diseases of adaption) zoals ontstekingen, hoge
bloeddruk, astma en gevolgen van een zwak immuunsysteem.
3. Stages of exhaustion: lichaam gaat verder op reserves en het
immuunsysteem wordt zwakker.
Allostatic load: het effect op het lichaam omdat het steeds moet aanpassen
aan stressoren zoals flucuerende levels hormonen zoals cortisol en adrenaline.
