Politieke communicatie
Week 1
Betekenis
Politieke communicatie = de interacties tussen politiek,
media en het publiek
- Politiek: het nemen van collectieve beslissingen
(waarbij machtsrelaties een rol spelen)
- Media: nieuwsorganisaties die verhalen vertellen en een link vormen met de politiek en het
publiek (zodat er een geïnformeerde stem uitgebracht kan worden)
Krachtsverhoudingen: wie geeft de richting aan bij deze relaties? Wie controleert wie?
Functie media
Media als vierde macht: in een democratie worden de drie machten gescheiden (wetgevend,
uitvoerend, gerechtelijk) waarbij de media dient als vierde macht.
Functies van de media in een democratie:
1) Informatie: het monitoren en informeren van relevante informatie naar het publiek
2) Educatie: het uitleggen wat feiten en events betekenen
3) Waakhond: controle (onderzoekend) en rapportering over grote machten
4) Platform: media als een virtuele plaats waar ideeën uitgewisseld kunnen worden. Op
horizontale wijze kunnen burgers hun ideeën uitwisselen met elkaar.
5) Kanaal: politieke boodschappen en meningen moeten een kans krijgen, media stellen daarvoor
plaats ter beschikking. Op verticale wijze kunnen partijen hun ideeën presenteren naar de
kiezer.
Hoe deze functies betekenis krijgen verschilt per context bijvoorbeeld per land. Zo zijn er patronen
in bepaalde landen aanwezig, wat leidt tot bepaalde systemen.
Nederland Amerika
- Heel veel politieke partijen - Slechts twee partijen in het congres
- Altijd een coalitie regering - Eén partij is altijd aan de macht
- Een sterke publieke omroep - Een zwakkere publieke omroep
- Sterk politiek parallellisme - Zwak politiek parallellisme
Politieke systemen
Er zijn twee soorten politieke systemen: meerderheidsdemocratieën en consensusdemocratieën
Meerderheidsdemocratieën Consensusdemocratieën
- Plurality voting system: elk district heeft - Proportionele representatie: het aantal
één afgevaardigde. Degene die de stemmen is proportioneel aan de
meeste stemmen heeft representeert. proportie dat je mag representeren
- Twee-partijen systeem - Meer-partijen systeem
- Eén-partij regeringen - Coalitie regeringen
- Macht geconcentreerd bij de - Macht gedeeld tussen uitvoerende en
uitvoerende macht wetgevende macht
- ‘individualized pluralism’ - ‘organized pluralism’
,Voordeel plurality voting system: representatie voor een bepaald district
- In grote landen is dit veel gemakkelijker.
- Sneller beslissingen gemaakt
- Effectiever reageren op gebeurtenissen
Media systemen
Hallin en Mancini hebben vergelijkingen gemaakt in historische ontwikkelingen van politieke en
mediasystemen. Hierbij zijn er drie modellen bij vier media dimensies
Dimensies:
- Ontwikkeling van massamedia: dit betreft de inclusiviteit en het bereik van de media, onder
alle bevolkingslagen.
o Door digitalisering is er fragmentatie onder het publiek, wat zorgt voor
informatieongelijkheid. Nieuwe indicator: het bereik van online nieuws en
offline/online versies van gevestigde nieuwsmedia
- Politieke parallellisme: dit betreft de invloed vanuit de politiek op de media (een overlap
tussen media en politiek door partijdigheid) Door hedendaagse fragmentatie, hebben
journalisten vaak een sterkere politieke mening, wat in hand gaat met sterkere politieke
parallellisme. Indicatoren politieke beïnvloeding:
o Gebrek aan scheiding tussen nieuws en commentaar
o Partijdige invloed
o Politieke oriëntatie van journalisten
o Media-partij parallelliteit
o Politieke bias
o Onafhankelijkheid van politieke omroep
- Journalistieke professionaliteit: het niveau van journalistiek in termen van authenticiteit en
ware informatie door sensationalisme gaat de kwaliteit van de inhoud achteruit.
o Autonomie van journalisten
o Aanwezigheid van professionele richtlijnen en ethische codes
o Mediageloofwaardigheid
o Publieke dienstverlening door journalisten
- Staat interventies: de betrokkenheid van de overheid, op het gebied van financiering,
subsidiering en regulering
o Door digitale media minder inkomsten, waardoor subsidies vanuit de overheid juist
meer nodig zijn (positieve vrijheid)
o Door digitalisering is er vaker sprake van gecensureerde inhoud (negatieve vrijheid)
,Modellen:
- Liberaal model (hybride): vroege democratisering met gemodereerd pluralisme, waarbij
liberalisme centraal staat. Vooral in Noord Atlantische landen
- Democratisch corporatistisch model: hoge journalistieke professionaliteit, inclusieve
mediamarkt, grote rol van de staat, lage politieke parallelliteit. Verzorgingsstaat met veel
overheidsbemoeienis (corporatisme). In Noord Europese landen.
- Gepolariseerd pluralistisch model: lage journalistieke professionaliteit, minder inclusieve
mediamarkt, kleine rol staat, hoge politieke parallelliteit. Late democratisering met sterke
polarisatie. Sterke rol vanuit politieke partijen en periodes met autoritaire regimes. Vooral in
Zuid Europese landen.
Nadelen deze verdeling:
- Achterhaald
- Heel Westers
- Niet empirisch
Pluralisme
Pluralisme is nauw verband met politiek parallellisme (= dat verschillende stemmen aan bod komen
in de media. Dit is een eis voor een functionerende democratie)
- Intern pluralisme: in elk medium komen alle stemmen aan bod. In bv. de volkskrant komen
zowel de voor- als tegenstanders aan het woord.
- Extern pluralisme: tussen de kranten komen alle stemmen aan bod, dus in het media systeem
als geheel. Bv. de Volkskrant en telegraaf bieden samen de verscheidenheid aan stemmen.
Vaak in polarized pluralist en de democratic corporatist model.
Journalistieke onafhankelijkheid is een belangrijke voorwaarde voor pluralisme:
- Negatieve vrijheid: passief afzijdige overheid, er wordt niks verboden.
- Positieve vrijheid: actieve ondersteuning vanuit de overheid naar journalistiek. Niet op de
inhoud, maar het bieden van middelen om journalistiek mogelijk te maken.
Artikel Plessing over Zuid-Afrika
Gebrek positieve vrijheid in Zuid-Afrika (Plessing, 2017): er is een groot probleem met diversiteit en
pluralisme in de media. De 4 grote private mediabedrijven zullen het niet oplossen. Er wordt inspiratie
gehaald uit Westerse landen als Nederland, waarbij er overheidssteun gegeven wordt voor
onafhankelijke journalistiek en media
- Subsidies voor kleine bedrijven
- Journalistieke opleidingen faciliteren
- Regionale hubs, het ondersteunen van regionale kleine mediabedrijven
- Belastingvoordelen voor mediamakers
- Beurzen voor jonge journalisten
Voordelen staatsinterventies in mediasystemen:
1. Het bewaken van informatie. Digitalitisering zorgt voor meer concurrentie op de arbeidsmarkt.
Dit zorgt ervoor dat ware informatie in gevaar komt (intern en extern pluralisme). De overheid
kan een bewakingsrol op zich nemen en ervoor zorgen dat er voldoende diverse informatie
geleverd wordt.
2. Het concept mediadiversiteit is ingewikkelder geworden. In plaats van enkel een diversiteit in
politiek, is er ook contextuele diversiteit (meningen, talen, stylen en genres). Ook sstemmen
, van gemarginaliseerde groepen moeten worden omvat. Ook is media-toegang niet universeel,
wat de deelname aan politieke debatten belemmert.
Uitdagingen mediahervormingen in Latijns-Amerika:
1. Media-imperia groeiden uit tot machtige entiteiten, die veel invloed op de politiek konden
uiten
2. Beleidslijnen worden vaak beïnvloed door cliëntisme en willekeurige toepassing van wetten
en regels, waardoor er nog steeds beperkingen zijn in mediapluraliteit.
3. Er zijn twijfels dat staatsondersteuning juist een tegengesteld effect heeft en onafhankelijke
berichtgeving zal belemmeren
Artikel Zollmann propaganda
Gebrek negatieve vrijheid in liberale democratieën (Zollmann, 2019): propaganda is een subtielere
manier van informatiecontrole
Propaganda = teksten en meningen die vanuit een bepaald standpunt geproduceerd wordt, door
gemedieerde en niet gemedieerde platformen met de intentie om steun en actie te verkrijgen vanuit het
publiek journalisten werken hier onbedoeld aan mee.
Invloed die propaganda creëren:
1) Eigendom
2) Corporatieve controle
3) Advertentiefinanciering
4) Marktkrachten
5) Gedragingen van managers, journalisten en externe actoren
Belang propaganda:
1. Onder liberale landen zijn problemen erg bevooroordeeld naar de elite
2. Westerse landen zijn verwikkeld in oorlogen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Eurazië,
wat ernstige gevolgen heeft voor doelsamenlevingen als de binnenlandse bevolking
3. Klimaatverandering en nucleare rampen dreigen de mensheid. Hoe dit aangepakt wordt is
afhankelijk van nieuwscirculatie (wat overgebracht wordt dmv propaganda)
Nieuwsmedia kunnen berichten verspreiden die propaganda bevatten en aansluiten bij specifieke
belangen van machtige groepen (zonder dat dit opzettelijk vanuit jounalisten gebeurt). Er zijn drie
dimensies van propaganda:
- Interest linked frames (integratie van propaganda en ideologie): het benadrukken van bepaalde
perspectieven vanuit het belang van sociale orde, de elite. Nieuwsorganisaties staan hier vaak
onder invloed van de belangen van hun eigenaren, adverteerders en de politieke macht.
o Benadrukken van bepaalde kaders
o Het weglaten van kritische stemmen
o Het gebruik van beladen terminologie
- Omission of criticism (technologische propaganda en ‘waarheid’): niet het volledige beeld
geven doordat je bepaalde feiten benadrukt en kritiek weglaat. Dit vindt bijvoorbeeld plaats
tijdens oorlogen, waarbij de nadruk ligt op tactische aspecten.
- Labelling and demonising (demoniserende propaganda en verontwaardiging): woordkeuze
(ideologische concepten/terminologie) om een zekere betekenis mee te geven aan actoren en
gebeurtenissen. Dit richt zich op het creëren van een vijandsbeeld, waarbij de tegenpartij als
kwaadwillig wordt afgeschilderd.
Lijkt op framing, aangezien propaganda niet enkel door de overheid gedaan wordt, maar door
alle belanghebbende organisaties.
Week 1
Betekenis
Politieke communicatie = de interacties tussen politiek,
media en het publiek
- Politiek: het nemen van collectieve beslissingen
(waarbij machtsrelaties een rol spelen)
- Media: nieuwsorganisaties die verhalen vertellen en een link vormen met de politiek en het
publiek (zodat er een geïnformeerde stem uitgebracht kan worden)
Krachtsverhoudingen: wie geeft de richting aan bij deze relaties? Wie controleert wie?
Functie media
Media als vierde macht: in een democratie worden de drie machten gescheiden (wetgevend,
uitvoerend, gerechtelijk) waarbij de media dient als vierde macht.
Functies van de media in een democratie:
1) Informatie: het monitoren en informeren van relevante informatie naar het publiek
2) Educatie: het uitleggen wat feiten en events betekenen
3) Waakhond: controle (onderzoekend) en rapportering over grote machten
4) Platform: media als een virtuele plaats waar ideeën uitgewisseld kunnen worden. Op
horizontale wijze kunnen burgers hun ideeën uitwisselen met elkaar.
5) Kanaal: politieke boodschappen en meningen moeten een kans krijgen, media stellen daarvoor
plaats ter beschikking. Op verticale wijze kunnen partijen hun ideeën presenteren naar de
kiezer.
Hoe deze functies betekenis krijgen verschilt per context bijvoorbeeld per land. Zo zijn er patronen
in bepaalde landen aanwezig, wat leidt tot bepaalde systemen.
Nederland Amerika
- Heel veel politieke partijen - Slechts twee partijen in het congres
- Altijd een coalitie regering - Eén partij is altijd aan de macht
- Een sterke publieke omroep - Een zwakkere publieke omroep
- Sterk politiek parallellisme - Zwak politiek parallellisme
Politieke systemen
Er zijn twee soorten politieke systemen: meerderheidsdemocratieën en consensusdemocratieën
Meerderheidsdemocratieën Consensusdemocratieën
- Plurality voting system: elk district heeft - Proportionele representatie: het aantal
één afgevaardigde. Degene die de stemmen is proportioneel aan de
meeste stemmen heeft representeert. proportie dat je mag representeren
- Twee-partijen systeem - Meer-partijen systeem
- Eén-partij regeringen - Coalitie regeringen
- Macht geconcentreerd bij de - Macht gedeeld tussen uitvoerende en
uitvoerende macht wetgevende macht
- ‘individualized pluralism’ - ‘organized pluralism’
,Voordeel plurality voting system: representatie voor een bepaald district
- In grote landen is dit veel gemakkelijker.
- Sneller beslissingen gemaakt
- Effectiever reageren op gebeurtenissen
Media systemen
Hallin en Mancini hebben vergelijkingen gemaakt in historische ontwikkelingen van politieke en
mediasystemen. Hierbij zijn er drie modellen bij vier media dimensies
Dimensies:
- Ontwikkeling van massamedia: dit betreft de inclusiviteit en het bereik van de media, onder
alle bevolkingslagen.
o Door digitalisering is er fragmentatie onder het publiek, wat zorgt voor
informatieongelijkheid. Nieuwe indicator: het bereik van online nieuws en
offline/online versies van gevestigde nieuwsmedia
- Politieke parallellisme: dit betreft de invloed vanuit de politiek op de media (een overlap
tussen media en politiek door partijdigheid) Door hedendaagse fragmentatie, hebben
journalisten vaak een sterkere politieke mening, wat in hand gaat met sterkere politieke
parallellisme. Indicatoren politieke beïnvloeding:
o Gebrek aan scheiding tussen nieuws en commentaar
o Partijdige invloed
o Politieke oriëntatie van journalisten
o Media-partij parallelliteit
o Politieke bias
o Onafhankelijkheid van politieke omroep
- Journalistieke professionaliteit: het niveau van journalistiek in termen van authenticiteit en
ware informatie door sensationalisme gaat de kwaliteit van de inhoud achteruit.
o Autonomie van journalisten
o Aanwezigheid van professionele richtlijnen en ethische codes
o Mediageloofwaardigheid
o Publieke dienstverlening door journalisten
- Staat interventies: de betrokkenheid van de overheid, op het gebied van financiering,
subsidiering en regulering
o Door digitale media minder inkomsten, waardoor subsidies vanuit de overheid juist
meer nodig zijn (positieve vrijheid)
o Door digitalisering is er vaker sprake van gecensureerde inhoud (negatieve vrijheid)
,Modellen:
- Liberaal model (hybride): vroege democratisering met gemodereerd pluralisme, waarbij
liberalisme centraal staat. Vooral in Noord Atlantische landen
- Democratisch corporatistisch model: hoge journalistieke professionaliteit, inclusieve
mediamarkt, grote rol van de staat, lage politieke parallelliteit. Verzorgingsstaat met veel
overheidsbemoeienis (corporatisme). In Noord Europese landen.
- Gepolariseerd pluralistisch model: lage journalistieke professionaliteit, minder inclusieve
mediamarkt, kleine rol staat, hoge politieke parallelliteit. Late democratisering met sterke
polarisatie. Sterke rol vanuit politieke partijen en periodes met autoritaire regimes. Vooral in
Zuid Europese landen.
Nadelen deze verdeling:
- Achterhaald
- Heel Westers
- Niet empirisch
Pluralisme
Pluralisme is nauw verband met politiek parallellisme (= dat verschillende stemmen aan bod komen
in de media. Dit is een eis voor een functionerende democratie)
- Intern pluralisme: in elk medium komen alle stemmen aan bod. In bv. de volkskrant komen
zowel de voor- als tegenstanders aan het woord.
- Extern pluralisme: tussen de kranten komen alle stemmen aan bod, dus in het media systeem
als geheel. Bv. de Volkskrant en telegraaf bieden samen de verscheidenheid aan stemmen.
Vaak in polarized pluralist en de democratic corporatist model.
Journalistieke onafhankelijkheid is een belangrijke voorwaarde voor pluralisme:
- Negatieve vrijheid: passief afzijdige overheid, er wordt niks verboden.
- Positieve vrijheid: actieve ondersteuning vanuit de overheid naar journalistiek. Niet op de
inhoud, maar het bieden van middelen om journalistiek mogelijk te maken.
Artikel Plessing over Zuid-Afrika
Gebrek positieve vrijheid in Zuid-Afrika (Plessing, 2017): er is een groot probleem met diversiteit en
pluralisme in de media. De 4 grote private mediabedrijven zullen het niet oplossen. Er wordt inspiratie
gehaald uit Westerse landen als Nederland, waarbij er overheidssteun gegeven wordt voor
onafhankelijke journalistiek en media
- Subsidies voor kleine bedrijven
- Journalistieke opleidingen faciliteren
- Regionale hubs, het ondersteunen van regionale kleine mediabedrijven
- Belastingvoordelen voor mediamakers
- Beurzen voor jonge journalisten
Voordelen staatsinterventies in mediasystemen:
1. Het bewaken van informatie. Digitalitisering zorgt voor meer concurrentie op de arbeidsmarkt.
Dit zorgt ervoor dat ware informatie in gevaar komt (intern en extern pluralisme). De overheid
kan een bewakingsrol op zich nemen en ervoor zorgen dat er voldoende diverse informatie
geleverd wordt.
2. Het concept mediadiversiteit is ingewikkelder geworden. In plaats van enkel een diversiteit in
politiek, is er ook contextuele diversiteit (meningen, talen, stylen en genres). Ook sstemmen
, van gemarginaliseerde groepen moeten worden omvat. Ook is media-toegang niet universeel,
wat de deelname aan politieke debatten belemmert.
Uitdagingen mediahervormingen in Latijns-Amerika:
1. Media-imperia groeiden uit tot machtige entiteiten, die veel invloed op de politiek konden
uiten
2. Beleidslijnen worden vaak beïnvloed door cliëntisme en willekeurige toepassing van wetten
en regels, waardoor er nog steeds beperkingen zijn in mediapluraliteit.
3. Er zijn twijfels dat staatsondersteuning juist een tegengesteld effect heeft en onafhankelijke
berichtgeving zal belemmeren
Artikel Zollmann propaganda
Gebrek negatieve vrijheid in liberale democratieën (Zollmann, 2019): propaganda is een subtielere
manier van informatiecontrole
Propaganda = teksten en meningen die vanuit een bepaald standpunt geproduceerd wordt, door
gemedieerde en niet gemedieerde platformen met de intentie om steun en actie te verkrijgen vanuit het
publiek journalisten werken hier onbedoeld aan mee.
Invloed die propaganda creëren:
1) Eigendom
2) Corporatieve controle
3) Advertentiefinanciering
4) Marktkrachten
5) Gedragingen van managers, journalisten en externe actoren
Belang propaganda:
1. Onder liberale landen zijn problemen erg bevooroordeeld naar de elite
2. Westerse landen zijn verwikkeld in oorlogen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Eurazië,
wat ernstige gevolgen heeft voor doelsamenlevingen als de binnenlandse bevolking
3. Klimaatverandering en nucleare rampen dreigen de mensheid. Hoe dit aangepakt wordt is
afhankelijk van nieuwscirculatie (wat overgebracht wordt dmv propaganda)
Nieuwsmedia kunnen berichten verspreiden die propaganda bevatten en aansluiten bij specifieke
belangen van machtige groepen (zonder dat dit opzettelijk vanuit jounalisten gebeurt). Er zijn drie
dimensies van propaganda:
- Interest linked frames (integratie van propaganda en ideologie): het benadrukken van bepaalde
perspectieven vanuit het belang van sociale orde, de elite. Nieuwsorganisaties staan hier vaak
onder invloed van de belangen van hun eigenaren, adverteerders en de politieke macht.
o Benadrukken van bepaalde kaders
o Het weglaten van kritische stemmen
o Het gebruik van beladen terminologie
- Omission of criticism (technologische propaganda en ‘waarheid’): niet het volledige beeld
geven doordat je bepaalde feiten benadrukt en kritiek weglaat. Dit vindt bijvoorbeeld plaats
tijdens oorlogen, waarbij de nadruk ligt op tactische aspecten.
- Labelling and demonising (demoniserende propaganda en verontwaardiging): woordkeuze
(ideologische concepten/terminologie) om een zekere betekenis mee te geven aan actoren en
gebeurtenissen. Dit richt zich op het creëren van een vijandsbeeld, waarbij de tegenpartij als
kwaadwillig wordt afgeschilderd.
Lijkt op framing, aangezien propaganda niet enkel door de overheid gedaan wordt, maar door
alle belanghebbende organisaties.
