ncoi toegepaste psychologie specialisatie kinderpsychologie en pedagogiek module begeleiden van kinderen en jongeren
, ncoi toegepaste psychologie specialisatie kinderpsychologie en pedagogiek module begeleiden van kinderen en jongeren
Voorwoord
Soms kom je tijdens je opleiding een opdracht tegen die je niet alleen als student, maar ook als
mens raakt. Deze moduleopdracht, waarin ik me mocht verdiepen in het begeleiden van kinderen
en jongeren is daar een voorbeeld van.
Tijdens het schrijven van het handelingsplan voor Jos – een gevoelige, creatieve en humorvolle
jongen – werd ik geconfronteerd met de impact die grote veranderingen in het leven van een kind
kunnen hebben. Het heeft me doen beseffen hoe belangrijk het is om echt te kijken en te luisteren
naar wat een kind nodig heeft.
Ik heb geprobeerd om theorie en praktijk op een waardevolle manier met elkaar te verbinden,
waarbij creativiteit en empathie centraal stonden. De gesprekken met Jos, zijn tekeningen, zijn
verhalen – ze raakten me. En hoewel dit "slechts" een opdracht is voor de opleiding Toegepaste
Psychologie, voelt het als iets dat verder reikt dan alleen studiepunten.
Mijn dank gaat uit naar iedereen die mij tijdens deze module heeft begeleid en geïnspireerd. In het
bijzonder wil ik Jos bedanken, voor zijn openheid en vertrouwen. Ik hoop dat deze opdracht een
klein steentje bijdraagt aan zijn groei – en die van vele andere kinderen.
Veel leesplezier!
, ncoi toegepaste psychologie specialisatie kinderpsychologie en pedagogiek module begeleiden van kinderen en jongeren
Samenvatting
Voor de module begeleiden kind en jongeren is een handelingsplan geschreven voor Jos.
Hierbij is gebruik gemaakt van de plancyclus in het sociaal agogisch werk en zijn de
volgende fasen doorlopen: oriëntatie fase, diagnostische fase en de planningsfase.
In de oriëntatiefase wordt beschreven om wie het gaat en welk probleem er speelt. Jos is
8 jaar oud en zit in groep 4 van de basisschool x. Jos is een gevoelige, empathische jongen,
die erg creatief is en met zijn humor zorgt voor een prettige sfeer in de klas. Jos is in beeld
gekomen bij de intern begeleider van school omdat zijn schoolresultaten stagneerde in
combinatie met opvallend gedrag. Jos is erg prikkelgevoelig met een zwakke concentratie
en snelle afleidbaarheid, ook heeft Jos een negatief zelfbeeld. In de afgelopen twee jaar
zijn er veel veranderingen geweest binnen het gezin van Jos. Ouders zijn op een
vervelende manier gescheiden en beiden hebben een nieuwe partner en in beide
gezinnen is een kindje geboren. Deze veranderingen hebben een enorme impact gehad op
Jos.
In de diagnostische fase, is met behulp van het bio psychosociale model, gekeken naar
eventuele verklaringen voor het gedrag. Ik ben ervan uitgegaan dat de scheiding en alle
snel opvolgende veranderingen binnen het gezin door Jos nog niet zijn verwerkt. Zijn
negatieve zelfbeeld, gevoel van eenzaamheid en behoefte aan aandacht hebben invloed
op het gedrag dat Jos vertoont.
Om deze verklaringen verder te onderzoeken heb ik op een creatieve manier met Jos
gecommuniceerd. Eerst heb ik zijn creatieve talent ingezet en heb ik hem zijn nieuwe
gezinnen laten tekenen en bij elk gezinslid heeft Jos wat over die persoon verteld. In een
volgend contactmoment heb ik Jos zinnen aan laten vullen, terwijl wij met een bal
overgooide. Tijdens deze contactmomenten heb ik Jos zijn gedrag geobserveerd.
De conclusie die uit deze contactmomenten en de observatie gesteld kan worden is dat
de scheiding van de ouders van Jos een negatieve impact heeft gehad op zijn zelfbeeld.
Door alle veranderingen binnen beide gezinnen heeft Jos moeite om zijn plek te vinden
en ouders reageren niet sensitief en rensponsief op de behoeften van Jos. De
prikkelgevoeligheid en de korte aandacht- en concentratieboog van Jos en daarmee het
leren wordt belemmerd door de onrustige thuissituatie. De afleidbaarheid is te verklaren
door zijn vraag naar aandacht.
Om Jos zijn weerbaarheid en zelfvertrouwen te vergroten gaat Jos een rots en water
training volgen. Jos gaat twee keer in de week met de interne coach van x in gesprek. Hier
wordt een veilige plek gecreëerd waar Jos kan vertellen wat er in hem omgaat. Deze
gesprekken zullen ook op een creatieve manier worden ingezet waarbij aandacht is voor
actief luisteren. Door middel van deze gesprekken leert Jos zijn eigen gevoelens beter
kennen en begrijpen.
In de klas krijgt Jos een rustige plek, waardoor hij minder snel afgeleid is door externe
factoren en hij zich beter kan concentreren op zijn werk.
Ouders hebben het advies gekregen om opvoedingsondersteuning aan te vragen bij
Centrum Jeugd en Gezin.
, ncoi toegepaste psychologie specialisatie kinderpsychologie en pedagogiek module begeleiden van kinderen en jongeren
Inhoudsopgave
Voorwoord.........................................................................................................................................................2
Samenvatting.....................................................................................................................................................3
Inleiding.............................................................................................................................................................5
Hoofdstuk 1: De oriënterende fase...................................................................................................................6
1.1 Situatiebeschrijving.................................................................................................................................6
1.2 De probleemanalyse................................................................................................................................7
1.3 Krachten en talenten...............................................................................................................................7
1.4 De probleemdefinitie...............................................................................................................................7
Hoofdstuk 2: De diagnostische fase..................................................................................................................8
2.1 Hypotheses..............................................................................................................................................8
2.1.1 Het medisch-biologisch model.........................................................................................................8
2.1.2 Het individueel-psychologisch niveau..............................................................................................8
2.1.3 Het sociaal niveau.............................................................................................................................8
2.2 Observatie................................................................................................................................................9
2.3 Creatieve manier van communiceren.....................................................................................................9
2.3.1 Gezinsfiguren....................................................................................................................................9
2.3.2 Zin afmaken....................................................................................................................................10
2.3.3 Conclusie observatie en gesprekken..............................................................................................10
2.3.4 Vragen aan de ouders van Jos........................................................................................................11
Hoofdstuk 3 Planningsfase..............................................................................................................................12
3.1 Wat heeft Jos nodig?.............................................................................................................................12
3.2 Handelingsdoel......................................................................................................................................12
Literatuurlijst...................................................................................................................................................14
, ncoi toegepaste psychologie specialisatie kinderpsychologie en pedagogiek module begeleiden van kinderen en jongeren
Voorwoord
Soms kom je tijdens je opleiding een opdracht tegen die je niet alleen als student, maar ook als
mens raakt. Deze moduleopdracht, waarin ik me mocht verdiepen in het begeleiden van kinderen
en jongeren is daar een voorbeeld van.
Tijdens het schrijven van het handelingsplan voor Jos – een gevoelige, creatieve en humorvolle
jongen – werd ik geconfronteerd met de impact die grote veranderingen in het leven van een kind
kunnen hebben. Het heeft me doen beseffen hoe belangrijk het is om echt te kijken en te luisteren
naar wat een kind nodig heeft.
Ik heb geprobeerd om theorie en praktijk op een waardevolle manier met elkaar te verbinden,
waarbij creativiteit en empathie centraal stonden. De gesprekken met Jos, zijn tekeningen, zijn
verhalen – ze raakten me. En hoewel dit "slechts" een opdracht is voor de opleiding Toegepaste
Psychologie, voelt het als iets dat verder reikt dan alleen studiepunten.
Mijn dank gaat uit naar iedereen die mij tijdens deze module heeft begeleid en geïnspireerd. In het
bijzonder wil ik Jos bedanken, voor zijn openheid en vertrouwen. Ik hoop dat deze opdracht een
klein steentje bijdraagt aan zijn groei – en die van vele andere kinderen.
Veel leesplezier!
, ncoi toegepaste psychologie specialisatie kinderpsychologie en pedagogiek module begeleiden van kinderen en jongeren
Samenvatting
Voor de module begeleiden kind en jongeren is een handelingsplan geschreven voor Jos.
Hierbij is gebruik gemaakt van de plancyclus in het sociaal agogisch werk en zijn de
volgende fasen doorlopen: oriëntatie fase, diagnostische fase en de planningsfase.
In de oriëntatiefase wordt beschreven om wie het gaat en welk probleem er speelt. Jos is
8 jaar oud en zit in groep 4 van de basisschool x. Jos is een gevoelige, empathische jongen,
die erg creatief is en met zijn humor zorgt voor een prettige sfeer in de klas. Jos is in beeld
gekomen bij de intern begeleider van school omdat zijn schoolresultaten stagneerde in
combinatie met opvallend gedrag. Jos is erg prikkelgevoelig met een zwakke concentratie
en snelle afleidbaarheid, ook heeft Jos een negatief zelfbeeld. In de afgelopen twee jaar
zijn er veel veranderingen geweest binnen het gezin van Jos. Ouders zijn op een
vervelende manier gescheiden en beiden hebben een nieuwe partner en in beide
gezinnen is een kindje geboren. Deze veranderingen hebben een enorme impact gehad op
Jos.
In de diagnostische fase, is met behulp van het bio psychosociale model, gekeken naar
eventuele verklaringen voor het gedrag. Ik ben ervan uitgegaan dat de scheiding en alle
snel opvolgende veranderingen binnen het gezin door Jos nog niet zijn verwerkt. Zijn
negatieve zelfbeeld, gevoel van eenzaamheid en behoefte aan aandacht hebben invloed
op het gedrag dat Jos vertoont.
Om deze verklaringen verder te onderzoeken heb ik op een creatieve manier met Jos
gecommuniceerd. Eerst heb ik zijn creatieve talent ingezet en heb ik hem zijn nieuwe
gezinnen laten tekenen en bij elk gezinslid heeft Jos wat over die persoon verteld. In een
volgend contactmoment heb ik Jos zinnen aan laten vullen, terwijl wij met een bal
overgooide. Tijdens deze contactmomenten heb ik Jos zijn gedrag geobserveerd.
De conclusie die uit deze contactmomenten en de observatie gesteld kan worden is dat
de scheiding van de ouders van Jos een negatieve impact heeft gehad op zijn zelfbeeld.
Door alle veranderingen binnen beide gezinnen heeft Jos moeite om zijn plek te vinden
en ouders reageren niet sensitief en rensponsief op de behoeften van Jos. De
prikkelgevoeligheid en de korte aandacht- en concentratieboog van Jos en daarmee het
leren wordt belemmerd door de onrustige thuissituatie. De afleidbaarheid is te verklaren
door zijn vraag naar aandacht.
Om Jos zijn weerbaarheid en zelfvertrouwen te vergroten gaat Jos een rots en water
training volgen. Jos gaat twee keer in de week met de interne coach van x in gesprek. Hier
wordt een veilige plek gecreëerd waar Jos kan vertellen wat er in hem omgaat. Deze
gesprekken zullen ook op een creatieve manier worden ingezet waarbij aandacht is voor
actief luisteren. Door middel van deze gesprekken leert Jos zijn eigen gevoelens beter
kennen en begrijpen.
In de klas krijgt Jos een rustige plek, waardoor hij minder snel afgeleid is door externe
factoren en hij zich beter kan concentreren op zijn werk.
Ouders hebben het advies gekregen om opvoedingsondersteuning aan te vragen bij
Centrum Jeugd en Gezin.
, ncoi toegepaste psychologie specialisatie kinderpsychologie en pedagogiek module begeleiden van kinderen en jongeren
Inhoudsopgave
Voorwoord.........................................................................................................................................................2
Samenvatting.....................................................................................................................................................3
Inleiding.............................................................................................................................................................5
Hoofdstuk 1: De oriënterende fase...................................................................................................................6
1.1 Situatiebeschrijving.................................................................................................................................6
1.2 De probleemanalyse................................................................................................................................7
1.3 Krachten en talenten...............................................................................................................................7
1.4 De probleemdefinitie...............................................................................................................................7
Hoofdstuk 2: De diagnostische fase..................................................................................................................8
2.1 Hypotheses..............................................................................................................................................8
2.1.1 Het medisch-biologisch model.........................................................................................................8
2.1.2 Het individueel-psychologisch niveau..............................................................................................8
2.1.3 Het sociaal niveau.............................................................................................................................8
2.2 Observatie................................................................................................................................................9
2.3 Creatieve manier van communiceren.....................................................................................................9
2.3.1 Gezinsfiguren....................................................................................................................................9
2.3.2 Zin afmaken....................................................................................................................................10
2.3.3 Conclusie observatie en gesprekken..............................................................................................10
2.3.4 Vragen aan de ouders van Jos........................................................................................................11
Hoofdstuk 3 Planningsfase..............................................................................................................................12
3.1 Wat heeft Jos nodig?.............................................................................................................................12
3.2 Handelingsdoel......................................................................................................................................12
Literatuurlijst...................................................................................................................................................14
