Hoofdstuk 3: Le Classicisme
Het classicisme (1600-1715) volgt op de renaissance. De grootste inspiratiebron van het classicisme
is de klassieke oudheid en de regels van Aristoteles, zoals de wet van eenheid van plaats, tijd en
handeling. De literatuur wordt grotendeels bepaald door de absolute vorst Louis XIV en is bedoeld
om van te leren en mensen op te voeden. Dit gebeurt door: plaire et instruire (leren door te
vermaken) en catharsis (de toeschouwer schokken). Het toneel is het belangrijkste genre.
Het belangrijkste literaire genre in de 17e eeuw is het drama. Er is daarbinnen een scheiding tussen
komedies:
- Heeft als doel mensen te amuseren en een les te leren
- Loopt meestal goed af
- Geschreven in spreektaal
- Personages zijn gewone, alledaagse mensen
- Vaak worden karaktereigenschappen en situaties vergroot
Tragedies:
- Hooggeplaatste personen worden geconfronteerd met onoplosbare psychologische of
morele conflicten en ze gaan een onontkoombaar noodlot tegemoet
- Moeten voldoen aan strenge vormregels van Aristoteles, zoals de eis van de bienséance
(fatsoen)
- Catharsis; de toeschouwer wordt geschokt door wat hij ziet, maar leert ervan en gaat als
beter mens weer weg
- Régle des trois unités; één plek, één etmaal en één verhaallijn
Daarnaast heb je in de classicistische periode ook de fabel:
- Een verhaal of gedicht waarin dieren met menselijke eigenschappen de hoofdrol spelen
- Duidelijk moraal of boodschap
- Verborgen verwijzingen naar politieke of maatschappelijke toestanden (, want je mocht
geen kritiek hebben op de macht)
Belangrijkste schrijvers in de periode van het classicisme zijn:
Molière (komedie):
- Werkt aan het hof van Louis XIV
- Regisseert en speelt in zijn eigen stukken
- Wil de toeschouwers vermaken, maar hun ook een les mee geven (plaire et instruire)
- Drijft te spot met alles wat ingaat tegen het gezond verstand
- Zwakheden van de mens extreem uitvergroten
Jean Racine (tragédie):
- Neemt vooraanstaande positie in aan het hof en is lid van de Académie Française
- Bijbel & Klassieke oudheid
- Personages kampen meestal met een conflict tussen de liefde en familie-eer
Jean de La Fontaine (fabel)
- Wordt in de adelstand verheven en treedt toe tot de Académie Française
- Beschermheer; Fouquet. Fouquet komt als minister van Financiën in conflict met Louis XIV.
Jean de La Fontaine gebruikt deze informatie (uit de hogere kringen) in zijn fabels ->
maatschappijkritische lading
- Plaire et instruire (leuk dierenverhaal, houdt de lezer een spiegel voor)
, Tekst 4 - Le Loup et L’Agneau
Hoofdpersonen in de tekst:
- Le Loup (de wolf) -> De wolf staat in deze fabel voor de vorst in de tijd van La Fontaine (Louis
XIV). De wolf is wreed en autoritair. Hij wordt aangesproken met Sire (vousvoyeren -> wolf
staat boven lam).
- L’Agneau (het lam) -> De wolf staat in deze fabel voor het volk. Het lam is angstig en
hulpeloos.
In de fabel Le Loup et L’Agneau wordt het lammetje door de wolf onterecht beschuldigd van het vies
maken van het water waar zij beide uit willen drinken. Het lam probeert zichzelf te verdedigen, maar
de wolf negeert het lam (en zijn logica). De wolf verscheurt wreed het lam.
Met deze fabel levert La Fontaine kritiek op Louis XIV. Het volk heeft geen enkele invloed en heeft
geen recht op een eerlijk proces, maar moet de grillen van de koning ondergaan.
Hoofdstuk 4: Le Siècle Des Lumières (1715-1800)
De eeuw van de verlichting draait om het rationalisme. De mens moet met zijn eigen verstand
nadenken en moet bevrijd worden uit zijn onwetendheid. De Verlichting begon in 1715 na de dood
van Louis XIV en liep tot het einde van de 18e eeuw. Tijdens Louis XIV's regering was kunst en
literatuur gericht op het promoten van de koning. Na zijn dood ontstond er meer vrijheid voor
revolutionaire ideeën. Verlichtingsfilosofen streefden naar vrijheid van meningsuiting, tolerantie en
gelijkheid, met vertrouwen in het menselijk verstand. Ze benadrukten kritisch denken en
wetenschappelijke vooruitgang, terwijl ze ook het gezag van kerk en staat kritisch beoordeelden.
B – Montesquieu et le roman épistolaire
- Jurist, natuurkundige en medicus
- Boek l’Espirit des lois is erg invloedrijk voor het denken over recht en politiek -> scheiding
van de 3 machten opgenomen in de Franse grondwet van 1791.
- Kiest (vaak) voor het perspectief (gezichtspunt van waaruit iets verteld wordt) van de
buitenstaander. Op die manier kan hij kritiek uiten op Franse gewoontes, de Franse
staatsinrichting en op de kerk en de paus.
- Gebruikt vaak hyperbolen
- Kiest voor de briefroman (romanvorm waarbij het verhaal wordt verteld door middel van
brieven tussen personages) om de censuur te ontlopen.
Tekst 1: Lettres persanes -> verhaal over 2 perzen die naar Frankrijk reizen en onderweg brieven
naar vrienden en familie schrijven.
In het tekstfragment worden de Parijzenaren bespot op de eigenschap dat zij aan alle modetrends
meedoen. In de tekst wordt de mode, waaronder ook de extreme haarmode uit die tijd, van de
Parijzenaren, doormiddel van frequent gebruik van hyperbolen bespot. Er wordt bijvoorbeeld
gezegd dat deuren moeten aangepast worden aan de grootte van de kapsels van de vrouwen. De
tekst is een vorm van maatschappijkritiek.
C –Voltaire et le conte philosophique
- Voltaire, een filosoof, uit met spot scherpe kritiek op verschillende onderwerpen en wordt
hiervoor meerdere keren verbannen en gevangengezet.
- Komt in Engeland in aanraking met politieke vrijheid en religieuze tolerantie.
Het classicisme (1600-1715) volgt op de renaissance. De grootste inspiratiebron van het classicisme
is de klassieke oudheid en de regels van Aristoteles, zoals de wet van eenheid van plaats, tijd en
handeling. De literatuur wordt grotendeels bepaald door de absolute vorst Louis XIV en is bedoeld
om van te leren en mensen op te voeden. Dit gebeurt door: plaire et instruire (leren door te
vermaken) en catharsis (de toeschouwer schokken). Het toneel is het belangrijkste genre.
Het belangrijkste literaire genre in de 17e eeuw is het drama. Er is daarbinnen een scheiding tussen
komedies:
- Heeft als doel mensen te amuseren en een les te leren
- Loopt meestal goed af
- Geschreven in spreektaal
- Personages zijn gewone, alledaagse mensen
- Vaak worden karaktereigenschappen en situaties vergroot
Tragedies:
- Hooggeplaatste personen worden geconfronteerd met onoplosbare psychologische of
morele conflicten en ze gaan een onontkoombaar noodlot tegemoet
- Moeten voldoen aan strenge vormregels van Aristoteles, zoals de eis van de bienséance
(fatsoen)
- Catharsis; de toeschouwer wordt geschokt door wat hij ziet, maar leert ervan en gaat als
beter mens weer weg
- Régle des trois unités; één plek, één etmaal en één verhaallijn
Daarnaast heb je in de classicistische periode ook de fabel:
- Een verhaal of gedicht waarin dieren met menselijke eigenschappen de hoofdrol spelen
- Duidelijk moraal of boodschap
- Verborgen verwijzingen naar politieke of maatschappelijke toestanden (, want je mocht
geen kritiek hebben op de macht)
Belangrijkste schrijvers in de periode van het classicisme zijn:
Molière (komedie):
- Werkt aan het hof van Louis XIV
- Regisseert en speelt in zijn eigen stukken
- Wil de toeschouwers vermaken, maar hun ook een les mee geven (plaire et instruire)
- Drijft te spot met alles wat ingaat tegen het gezond verstand
- Zwakheden van de mens extreem uitvergroten
Jean Racine (tragédie):
- Neemt vooraanstaande positie in aan het hof en is lid van de Académie Française
- Bijbel & Klassieke oudheid
- Personages kampen meestal met een conflict tussen de liefde en familie-eer
Jean de La Fontaine (fabel)
- Wordt in de adelstand verheven en treedt toe tot de Académie Française
- Beschermheer; Fouquet. Fouquet komt als minister van Financiën in conflict met Louis XIV.
Jean de La Fontaine gebruikt deze informatie (uit de hogere kringen) in zijn fabels ->
maatschappijkritische lading
- Plaire et instruire (leuk dierenverhaal, houdt de lezer een spiegel voor)
, Tekst 4 - Le Loup et L’Agneau
Hoofdpersonen in de tekst:
- Le Loup (de wolf) -> De wolf staat in deze fabel voor de vorst in de tijd van La Fontaine (Louis
XIV). De wolf is wreed en autoritair. Hij wordt aangesproken met Sire (vousvoyeren -> wolf
staat boven lam).
- L’Agneau (het lam) -> De wolf staat in deze fabel voor het volk. Het lam is angstig en
hulpeloos.
In de fabel Le Loup et L’Agneau wordt het lammetje door de wolf onterecht beschuldigd van het vies
maken van het water waar zij beide uit willen drinken. Het lam probeert zichzelf te verdedigen, maar
de wolf negeert het lam (en zijn logica). De wolf verscheurt wreed het lam.
Met deze fabel levert La Fontaine kritiek op Louis XIV. Het volk heeft geen enkele invloed en heeft
geen recht op een eerlijk proces, maar moet de grillen van de koning ondergaan.
Hoofdstuk 4: Le Siècle Des Lumières (1715-1800)
De eeuw van de verlichting draait om het rationalisme. De mens moet met zijn eigen verstand
nadenken en moet bevrijd worden uit zijn onwetendheid. De Verlichting begon in 1715 na de dood
van Louis XIV en liep tot het einde van de 18e eeuw. Tijdens Louis XIV's regering was kunst en
literatuur gericht op het promoten van de koning. Na zijn dood ontstond er meer vrijheid voor
revolutionaire ideeën. Verlichtingsfilosofen streefden naar vrijheid van meningsuiting, tolerantie en
gelijkheid, met vertrouwen in het menselijk verstand. Ze benadrukten kritisch denken en
wetenschappelijke vooruitgang, terwijl ze ook het gezag van kerk en staat kritisch beoordeelden.
B – Montesquieu et le roman épistolaire
- Jurist, natuurkundige en medicus
- Boek l’Espirit des lois is erg invloedrijk voor het denken over recht en politiek -> scheiding
van de 3 machten opgenomen in de Franse grondwet van 1791.
- Kiest (vaak) voor het perspectief (gezichtspunt van waaruit iets verteld wordt) van de
buitenstaander. Op die manier kan hij kritiek uiten op Franse gewoontes, de Franse
staatsinrichting en op de kerk en de paus.
- Gebruikt vaak hyperbolen
- Kiest voor de briefroman (romanvorm waarbij het verhaal wordt verteld door middel van
brieven tussen personages) om de censuur te ontlopen.
Tekst 1: Lettres persanes -> verhaal over 2 perzen die naar Frankrijk reizen en onderweg brieven
naar vrienden en familie schrijven.
In het tekstfragment worden de Parijzenaren bespot op de eigenschap dat zij aan alle modetrends
meedoen. In de tekst wordt de mode, waaronder ook de extreme haarmode uit die tijd, van de
Parijzenaren, doormiddel van frequent gebruik van hyperbolen bespot. Er wordt bijvoorbeeld
gezegd dat deuren moeten aangepast worden aan de grootte van de kapsels van de vrouwen. De
tekst is een vorm van maatschappijkritiek.
C –Voltaire et le conte philosophique
- Voltaire, een filosoof, uit met spot scherpe kritiek op verschillende onderwerpen en wordt
hiervoor meerdere keren verbannen en gevangengezet.
- Komt in Engeland in aanraking met politieke vrijheid en religieuze tolerantie.
