Examenstof blok 4
Levensfase
vanuit toetsmatrijs
1
,inhoud
Samenvatting: schoolgaande kind; normale groei en degeneratie .....................................................3
Samenvatting: Pathologie en leefstijl bij kinderen en adolescenten ..................................................7
Samenvatting: Centraal zenuwstelsel & ontwikkeling ..................................................................... 11
Samenvatting: Motorische ontwikkeling en motorisch leren in levensfasen ................................... 17
Samenvatting: Belasting en belastbaarheid bij volwassenen ........................................................... 21
Samenvatting: neuroplasticiteit en leren ......................................................................................... 24
Samenvatting: Fysiologie van stress ................................................................................................. 29
Samenvatting: fysiologie van pijn (nociplastische pijn) .................................................................... 36
Samenvatting: krachtig ouder worden ............................................................................................. 41
Samenvatting: artrose, verdieping onderzoek en behandeling ........................................................ 49
Samenvatting: vallen en valrisico ..................................................................................................... 54
Samenvatting: fysieke performance bij ouderen.............................................................................. 59
Bijlage .............................................................................................................................................. 61
Rugaandoeningen ......................................................................................................................... 62
Knie, heup en bil musculatuur ....................................................................................................... 63
Heupklachten................................................................................................................................ 64
Van der Wurff testen 3 van de 5 voor positief ............................................................................... 71
Testen uitvoerbaar: ....................................................................................................................... 76
Valrisico componenten ................................................................................................................. 76
2
,Samenvatting: schoolgaande kind; normale groei en degeneratie
Leerdoelen
De student kan:
➢ uitleggen op welke manier veranderingen optreden tijdens lichaamsgroei en welke rol
hormonen daarbij spelen.
➢ uitleggen welke veranderingen in het lichaam optreden bij veroudering en welke
fysiologische processen een rol spelen m.b.t. hormonen, cellen, bloedsomloop, ademhaling,
houdings- en bewegingsapparaat, zenuwstelsel en vegetatieve functies.
➢ uitleggen welke invloed leefstijl en omgeving op verouderingsprocessen hebben.
Hormonen betrokken bij groei:
• Groeihormoon
• Schildklierhormoon
• Hormonen van calciumhomeostase
- Parathormoon
- Calcitonine
- Vitamine D
• Geslachtshormoon
Groeihormoon afgifte en invloed op weefsel (anabool effect)
Hypofyse → GH-RH (GH-releasing hormone geeft groeihormoon af) → groeihormoon
↓ ↓
weefsel lever
(anabole werking) (skeletgroei)
Te weinig groeihormoon zorgt voor een kleiner persoon, maar zorgt niet voor minder slimmer
persoon en visa versa zorgt voor reuzengroei.
Somatomedine = insuline-like growth factor
Regeling van het vrijkomen van schildklierhormonen
TRH = thryotropin releasing hormoon (zorgt voor produceren schildklierhormoon)
TSH= Thyroïd stimulerend hormoon (zorgt voor genoeg aanmaak schildklierhormoon)
Hielprik = kijken of er genoeg schildklierhormoon is. Te weinig TSH kan zorgen voor verstandelijke
beperkingen.
Calciumhomeostase
Parathormoon en vitamine D zorgen voor toename Ca2+ (calcium) gehalte in bloed.
Calcium moet ook genoeg naar de spieren en het hart voor spiercontractie. Het wordt hierom ook uit
botten gehaald. Parathormoon zorgt hiervoor (dus automatisch ook een hogere Ca2+ gehalte in het
bloed.
Calcitonine = afname Ca2+ gehalte in het bloed. Het gaat weer de botten in.
3
, Hypothalame-hypofysaire-gonadale as
Verloop van de afgifte van
geslachtshormoon
a. oestrogenen en progesteron bij de vrouw
b. testosteron bij de man
In de loop van de leeftijd worden deze
hormonen wel steeds minder. Vanaf 35 wordt je minder vruchtbaar. Boven de 50 worden de botten
ook minder sterk vanwege minder oestrogenen, progesteron en testosteron. Meer belasting (wet
van Wolff en Davis) gaat dit goed tegen.
Oorzaken van veroudering
Erfelijkheid = voorgeprogrammeerde factoren:
• Hormonale veranderingen
• Antagonistische pleiotropie
• Beperkte delingsvermogen van cellen apoptose
Milieu = omgevingsfactoren, inclusief leefstijl en gedrag:
• Mechanische slijtage
• Straling
• Giftige stoffen
• Overvoeding
• Fysieke en psychische stress
Basaalmetabolisme – leeftijd
Basaalmetabolisme = stofwisseling in rust, liggend of ’s morgen vroeg.
Hoe ouder je wordt des te minder totale energieverbruik je hebt. Blijf dus niet hetzelfde eten, omdat
je minder gaat verbruiken.
Houdings- en bewegingsapparaat
Achteruitgang bij veroudering:
• Spierweefsel
- minder snelle / witte spiervezels
- rode spierweefsel gaat minder snel achteruit
• Bindweefsel
- minder water
- collageen, meer dwarsverbindingen
• Botweefsel
- minder Ca2+
• Zenuwstelsel
- minder neuronen, trager doorsturen
• Proprioceptie
- o.a. aantal spierspoeltjes
4
Levensfase
vanuit toetsmatrijs
1
,inhoud
Samenvatting: schoolgaande kind; normale groei en degeneratie .....................................................3
Samenvatting: Pathologie en leefstijl bij kinderen en adolescenten ..................................................7
Samenvatting: Centraal zenuwstelsel & ontwikkeling ..................................................................... 11
Samenvatting: Motorische ontwikkeling en motorisch leren in levensfasen ................................... 17
Samenvatting: Belasting en belastbaarheid bij volwassenen ........................................................... 21
Samenvatting: neuroplasticiteit en leren ......................................................................................... 24
Samenvatting: Fysiologie van stress ................................................................................................. 29
Samenvatting: fysiologie van pijn (nociplastische pijn) .................................................................... 36
Samenvatting: krachtig ouder worden ............................................................................................. 41
Samenvatting: artrose, verdieping onderzoek en behandeling ........................................................ 49
Samenvatting: vallen en valrisico ..................................................................................................... 54
Samenvatting: fysieke performance bij ouderen.............................................................................. 59
Bijlage .............................................................................................................................................. 61
Rugaandoeningen ......................................................................................................................... 62
Knie, heup en bil musculatuur ....................................................................................................... 63
Heupklachten................................................................................................................................ 64
Van der Wurff testen 3 van de 5 voor positief ............................................................................... 71
Testen uitvoerbaar: ....................................................................................................................... 76
Valrisico componenten ................................................................................................................. 76
2
,Samenvatting: schoolgaande kind; normale groei en degeneratie
Leerdoelen
De student kan:
➢ uitleggen op welke manier veranderingen optreden tijdens lichaamsgroei en welke rol
hormonen daarbij spelen.
➢ uitleggen welke veranderingen in het lichaam optreden bij veroudering en welke
fysiologische processen een rol spelen m.b.t. hormonen, cellen, bloedsomloop, ademhaling,
houdings- en bewegingsapparaat, zenuwstelsel en vegetatieve functies.
➢ uitleggen welke invloed leefstijl en omgeving op verouderingsprocessen hebben.
Hormonen betrokken bij groei:
• Groeihormoon
• Schildklierhormoon
• Hormonen van calciumhomeostase
- Parathormoon
- Calcitonine
- Vitamine D
• Geslachtshormoon
Groeihormoon afgifte en invloed op weefsel (anabool effect)
Hypofyse → GH-RH (GH-releasing hormone geeft groeihormoon af) → groeihormoon
↓ ↓
weefsel lever
(anabole werking) (skeletgroei)
Te weinig groeihormoon zorgt voor een kleiner persoon, maar zorgt niet voor minder slimmer
persoon en visa versa zorgt voor reuzengroei.
Somatomedine = insuline-like growth factor
Regeling van het vrijkomen van schildklierhormonen
TRH = thryotropin releasing hormoon (zorgt voor produceren schildklierhormoon)
TSH= Thyroïd stimulerend hormoon (zorgt voor genoeg aanmaak schildklierhormoon)
Hielprik = kijken of er genoeg schildklierhormoon is. Te weinig TSH kan zorgen voor verstandelijke
beperkingen.
Calciumhomeostase
Parathormoon en vitamine D zorgen voor toename Ca2+ (calcium) gehalte in bloed.
Calcium moet ook genoeg naar de spieren en het hart voor spiercontractie. Het wordt hierom ook uit
botten gehaald. Parathormoon zorgt hiervoor (dus automatisch ook een hogere Ca2+ gehalte in het
bloed.
Calcitonine = afname Ca2+ gehalte in het bloed. Het gaat weer de botten in.
3
, Hypothalame-hypofysaire-gonadale as
Verloop van de afgifte van
geslachtshormoon
a. oestrogenen en progesteron bij de vrouw
b. testosteron bij de man
In de loop van de leeftijd worden deze
hormonen wel steeds minder. Vanaf 35 wordt je minder vruchtbaar. Boven de 50 worden de botten
ook minder sterk vanwege minder oestrogenen, progesteron en testosteron. Meer belasting (wet
van Wolff en Davis) gaat dit goed tegen.
Oorzaken van veroudering
Erfelijkheid = voorgeprogrammeerde factoren:
• Hormonale veranderingen
• Antagonistische pleiotropie
• Beperkte delingsvermogen van cellen apoptose
Milieu = omgevingsfactoren, inclusief leefstijl en gedrag:
• Mechanische slijtage
• Straling
• Giftige stoffen
• Overvoeding
• Fysieke en psychische stress
Basaalmetabolisme – leeftijd
Basaalmetabolisme = stofwisseling in rust, liggend of ’s morgen vroeg.
Hoe ouder je wordt des te minder totale energieverbruik je hebt. Blijf dus niet hetzelfde eten, omdat
je minder gaat verbruiken.
Houdings- en bewegingsapparaat
Achteruitgang bij veroudering:
• Spierweefsel
- minder snelle / witte spiervezels
- rode spierweefsel gaat minder snel achteruit
• Bindweefsel
- minder water
- collageen, meer dwarsverbindingen
• Botweefsel
- minder Ca2+
• Zenuwstelsel
- minder neuronen, trager doorsturen
• Proprioceptie
- o.a. aantal spierspoeltjes
4
