Biomedisch JGZ&V samenvatting.
1.
o Je kunt de anatomie en functie van de vrouwelijke geslachtsorganen, placenta,
vliezen en navelstreng benoemen.
o Je kunt de menstruele cyclus en conceptie beschrijven en hierbij de functies van de
endocriene klieren en werkingsmechanismen van de hormonen benoemen.
5 functies van de vrouwelijke geslachtsorganen:
- De productie van geslachtshormonen door de geslachtsklier. De productie
wordt gereguleerd. Door de hypofyse die weer wordt aangestuurd door de
hypothalamus en de hogere zenuwcentra. De geslachtshormonen
ontwikkelen de geslachtskenmerken, bepalen de levensfase en zijn
essentieel voor de ontwikkeling en transport van voortplantingscellen.
- Seksuele functie
- Productie van voortplantingscellen (gamenten). Eicellen en zaadcellen die
in de geslachtsklieren (gonaden) worden geproduceerd.
- Transport van voortplantingscellen
- Ontwikkeling van het voortplantingsproduct, oogwel de zwangerschap.
1. Ureter, Urineleider.
2. Columna vertebralis, Wervelkolom.
3. Rectum, Endeldarm.
4. Anus, Anus.
5. Tuba uterina, Eileder.
6. Ovarium, Eierstok.
7. Uterus, Baarmoeder.
8. Cervix Uteri, Baarmoederhals.
9. Vesicae, Urineblaas.
10. Vagina, Vagina.
11.Symphysis pubica, schaambeenvoeg.
12. Clitoris, Kittelaar.
13. Uretha, Urinebuis.
14.Labium Minor, Binnenste schaamlippen.
15.Labium Major, Buitenste Schaamlippen.
16.Fimbriae.
1. Fundus.
2. Uterus/Cavum Uteri, Baarmoeder.
3.?
4. Cervix, Baarmoederhals.
5. Portio, Baarmoedermond.
6. Vagina, Vagina
Placenta (Placentae): Ontstaan, Bouw, locatie
en functie.
- Ontstaan: De placenta ontstaat uit de
trofoblastcellen van de bevruchte eicel.
Rond de 2e week na de bevruchting vormt de
blastocyste zich verder, waarbij de chorionvilli
ontstaan die in contact komen met het
, baarmoederslijmvlies (decidua basalis). Dit leidt tot de ontwikkeling van de
placenta.
- Bouw: De placenta bestaat uit een foetaal deel (chorion frondosum) en een
maternale deel (decidua basalis). De placenta bevat veel bloedvaten en is
opgebouwd uit cotyledonen (lobben).
- Locatie: De placenta ligt meestal aan de boven- of zijkant van de baarmoeder,
soms laag. (Placenta praevia)
- Functies: (Transportfunctie): Uitwisseling van zuurstof, voedingstoffen en
afvalstoffen tussen moeder en foetus. (Hormoonfunctie)Ook produceert de
placenta hormonen: hCG, oestrogeen, en progesteron. & Barrierefunctie:
scheiding tussen moeder en foetale immuunsysteem.
Navelstreng (Funiculus Umbilicalis): Bouw, Insertiemogelijkheden en Functie.
- Bouw: Bevat 2 slagaders die zuurstofarm bloed van de foetus naar de
placenta vervoeren, en ader die zuurstofrijk bloed naar de foetus terug
brengt. De navelstreng is omgeven door gelei van Wharton. Bevat dus 3
vaten: 2 zuurstofarme (slagader) en 1 zuurstof rijke (ader). Is ongeveer 60 cm.
- Insertiemogelijkheden/ hechtingsplaats:
1. Insertio Centralis: Midden in de placenta, meest voorkomend.
2. Insertio Lateralis: Iets naast het midden.
3. Insertio Marginalis: Aan de rand.
4. Insertio Velamentosa: De vaten lopen eerst door de vliezen voordat ze
de placenta binnengaan.
- Functie: Transport van zuurstof, voedingstoffen en afvalstoffen tussen moeder
en foetus. 2 arteriën: vervoeren zuurstof arm en voedingstof arm bloed naar
de navelstreng 1 vene: vervoerd zuurstof rijk en voedingsstof rijk bloed vanaf
placenta naar foetus.
Vliezen (Membranae Fetales): Bouw en Functie:
- Bouw: bestaan uit 2 lagen:
1. Amnion: binnenste vruchtvlies, dun en stevig, direct om het
vruchtwater.
2. Chorion: buitenste vruchtvlies, dikker, grenst aan de placenta.
- Functie: bescherming van de foetus tegen infecties, voorkomen
vruchtwaterlekkage, ondersteuning van de placenta en functie bij baring door
vochtbalans.
Vruchtwater (Liqour Amnii): Bouw, Functie, Samenstelling:
- Bouw: Heldere vloeistof in de vruchtzak. Word geproduceerd door de placenta,
en later door de nieren van de foetus.
- Functie:
1. Beschermt de foetus tegen schokken.
2. Handhaaft een constante temperatuur.
3. Voorkomt verklevingen van foetale structuren.
4. Ondersteunt de longontwikkeling.
- Samenstelling:
o 98% water.
o Eiwitten.
o Koolhydraten.
o Vetten.
o Elektrolyten; natrium, kalium en calcium.
o Foetale cellen; enzymen en hormonen.
o Tegen het einde zwangerschap; foetale urine.
,Menstruatie cyclus
= 1ste dag van de menstruatie tot laatste dag voor de menstruatie, +- 28 dagen.
4 fases:
1. Menstruatie fase
- Bloedingen gedurende 3/5 dagen bloeding
- Niet meer functionerend gele lichaam (geeft oestrogeen/progesteron af)
- Lage oestrogeen- en progesteronspiegel
- Afstoten endometrium (secretie fase)
2. Proliferatie-, follikel- of oestrogeenfase
- Duur 14 dagen
- Hypofyse —> productie van FSH
- Ovaria —> ontwikkeling van de follikel tot graafes follikel door oestrogeen
- Endometrium (baarmoederslijmvlies) —> proliferatie-opbouw (door oestrogeen)
- Cervixslijm en slijmprop —> helder, overgevoelig en strooier
3. Ovulatiefase
- Hypothalamus —> productie van RH-releasing
- Hypofyse —> productie LH door maximale oestrogeenproductie
- Ovaria —> barsten van de graafsen follikel door hoge concentratie LH
(eisprong)
- Cervixslijm en slijmprop: overgevoelig, vloeibaar en gastvrij voor zaadcellen
4. Secretie-, corpus luteum- of progesteronfase
- Duur 14 dagen
- Hypofyse —> geleidelijk dalen van FSH en LH door progesteronproductie
- Ovaria —> ontstaan van rode lichaam dat zich ontwikkelt tot het gele lichaam,
met productie van progesteron. (+ geringe hoeveelheid oestrogeen)
- Endometrium (baarmoederslijmvlies) —> toenemende secretie opbouw
- Cervix en slijmprop: lichttroetel, taai en niet doorlaatbaar voor zaadcellen
- Lichaamstemperatuur: stijgt met 0.3 graden
Klievingsdelingen, nestelt zich in de baarmoederwand. In eileider, soms in
buikholte = buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
Zwanger worden: Menstruele cyclus
Eicel en zaadcel: vind een bevruchting plaats. Eisprong is altijd 2 weken voor de
menstruatie.
, Hypothalamus: LH-RH afgeven. Komt in de hypofyse. Hypofyse daardoor gaat
FSH en LH afgeven. FSH laat follikel groeien. Deze geeft oestrogeen af. Dit heeft
een positieve werking op de FSH en op LH. Op piek springt het ei open. Corpus
luterum blijft over, en produceert progesteron. Progesteron heeft negatieve
werking op hypothalamus, dit voorkomt nog een menstruatie. Geen bevruchting,
dan daalt de progesteron, en word die terugkoppeling weer positief.
Hormonen:
Oestrogeen = door FSH wordt oestrogeen geproduceerd in de eierstokken.
- Bevordert ontwikkeling secundaire/tertiaire geslachtskenmerken
- Stimuleert proliferatiefase (groeien van baarmoederslijmvlies)
- Maakt cervix slijm doorgankelijk voor zaadcel
- Remt FSH, stimuleert LH
Progesteron = door LH wordt progesteron geproduceerd in het gele lichaam.
- Stimuleert secretie fase
- Maakt cervix slijm ontoegankelijk voor zaadcel
- Remt productie LH
- Lichaamstemperatuur met 0.3 graden stijgen
LH-RH = releasing hormoon waardoor de hypofyse LH en FSH gaat produceren
HCG (zwangerschapshormoon) = zorgt dat gele lichaam blijft bestaan 10 weken
lang
LH = zorgt voor de eisprong (ovulatie) & bevorderd afgifte oestrogeen/
progesteron
FSH = follikel stimulerend
Geen bevruchting = gele lichaam (corpus luteum) produceert geen oestrogeen/
progesteron meer. Hierdoor daalt de temperatuur. Waardoor de hypothalamus-
hypofyse werking niet meer wordt geremd en het endometrium
(baarmoederslijmvlies) wordt afgestoten.
Bevruchting = eicel en zaadcel versmelten (zygote). De klievingsdelen begint
(=deling zonder groei, 2 identieke cellen ontstaan).
- Transsport naar de uterusholte (4 dagen)
- Als de morula (klompje cellen) is aangekomen vormt er:
- Rondom de morula een buitenste laag = trofoblast
- Binnenin ontstaat een holte = blastocyste. In deze holte vormt een embryonale
knoop
(Embryoblast)
- Fase = blastula
De blastula gaat na 8-12 dagen in het baarmoederslijmvlies zitten = innesteling
(nidatie)
1.
o Je kunt de anatomie en functie van de vrouwelijke geslachtsorganen, placenta,
vliezen en navelstreng benoemen.
o Je kunt de menstruele cyclus en conceptie beschrijven en hierbij de functies van de
endocriene klieren en werkingsmechanismen van de hormonen benoemen.
5 functies van de vrouwelijke geslachtsorganen:
- De productie van geslachtshormonen door de geslachtsklier. De productie
wordt gereguleerd. Door de hypofyse die weer wordt aangestuurd door de
hypothalamus en de hogere zenuwcentra. De geslachtshormonen
ontwikkelen de geslachtskenmerken, bepalen de levensfase en zijn
essentieel voor de ontwikkeling en transport van voortplantingscellen.
- Seksuele functie
- Productie van voortplantingscellen (gamenten). Eicellen en zaadcellen die
in de geslachtsklieren (gonaden) worden geproduceerd.
- Transport van voortplantingscellen
- Ontwikkeling van het voortplantingsproduct, oogwel de zwangerschap.
1. Ureter, Urineleider.
2. Columna vertebralis, Wervelkolom.
3. Rectum, Endeldarm.
4. Anus, Anus.
5. Tuba uterina, Eileder.
6. Ovarium, Eierstok.
7. Uterus, Baarmoeder.
8. Cervix Uteri, Baarmoederhals.
9. Vesicae, Urineblaas.
10. Vagina, Vagina.
11.Symphysis pubica, schaambeenvoeg.
12. Clitoris, Kittelaar.
13. Uretha, Urinebuis.
14.Labium Minor, Binnenste schaamlippen.
15.Labium Major, Buitenste Schaamlippen.
16.Fimbriae.
1. Fundus.
2. Uterus/Cavum Uteri, Baarmoeder.
3.?
4. Cervix, Baarmoederhals.
5. Portio, Baarmoedermond.
6. Vagina, Vagina
Placenta (Placentae): Ontstaan, Bouw, locatie
en functie.
- Ontstaan: De placenta ontstaat uit de
trofoblastcellen van de bevruchte eicel.
Rond de 2e week na de bevruchting vormt de
blastocyste zich verder, waarbij de chorionvilli
ontstaan die in contact komen met het
, baarmoederslijmvlies (decidua basalis). Dit leidt tot de ontwikkeling van de
placenta.
- Bouw: De placenta bestaat uit een foetaal deel (chorion frondosum) en een
maternale deel (decidua basalis). De placenta bevat veel bloedvaten en is
opgebouwd uit cotyledonen (lobben).
- Locatie: De placenta ligt meestal aan de boven- of zijkant van de baarmoeder,
soms laag. (Placenta praevia)
- Functies: (Transportfunctie): Uitwisseling van zuurstof, voedingstoffen en
afvalstoffen tussen moeder en foetus. (Hormoonfunctie)Ook produceert de
placenta hormonen: hCG, oestrogeen, en progesteron. & Barrierefunctie:
scheiding tussen moeder en foetale immuunsysteem.
Navelstreng (Funiculus Umbilicalis): Bouw, Insertiemogelijkheden en Functie.
- Bouw: Bevat 2 slagaders die zuurstofarm bloed van de foetus naar de
placenta vervoeren, en ader die zuurstofrijk bloed naar de foetus terug
brengt. De navelstreng is omgeven door gelei van Wharton. Bevat dus 3
vaten: 2 zuurstofarme (slagader) en 1 zuurstof rijke (ader). Is ongeveer 60 cm.
- Insertiemogelijkheden/ hechtingsplaats:
1. Insertio Centralis: Midden in de placenta, meest voorkomend.
2. Insertio Lateralis: Iets naast het midden.
3. Insertio Marginalis: Aan de rand.
4. Insertio Velamentosa: De vaten lopen eerst door de vliezen voordat ze
de placenta binnengaan.
- Functie: Transport van zuurstof, voedingstoffen en afvalstoffen tussen moeder
en foetus. 2 arteriën: vervoeren zuurstof arm en voedingstof arm bloed naar
de navelstreng 1 vene: vervoerd zuurstof rijk en voedingsstof rijk bloed vanaf
placenta naar foetus.
Vliezen (Membranae Fetales): Bouw en Functie:
- Bouw: bestaan uit 2 lagen:
1. Amnion: binnenste vruchtvlies, dun en stevig, direct om het
vruchtwater.
2. Chorion: buitenste vruchtvlies, dikker, grenst aan de placenta.
- Functie: bescherming van de foetus tegen infecties, voorkomen
vruchtwaterlekkage, ondersteuning van de placenta en functie bij baring door
vochtbalans.
Vruchtwater (Liqour Amnii): Bouw, Functie, Samenstelling:
- Bouw: Heldere vloeistof in de vruchtzak. Word geproduceerd door de placenta,
en later door de nieren van de foetus.
- Functie:
1. Beschermt de foetus tegen schokken.
2. Handhaaft een constante temperatuur.
3. Voorkomt verklevingen van foetale structuren.
4. Ondersteunt de longontwikkeling.
- Samenstelling:
o 98% water.
o Eiwitten.
o Koolhydraten.
o Vetten.
o Elektrolyten; natrium, kalium en calcium.
o Foetale cellen; enzymen en hormonen.
o Tegen het einde zwangerschap; foetale urine.
,Menstruatie cyclus
= 1ste dag van de menstruatie tot laatste dag voor de menstruatie, +- 28 dagen.
4 fases:
1. Menstruatie fase
- Bloedingen gedurende 3/5 dagen bloeding
- Niet meer functionerend gele lichaam (geeft oestrogeen/progesteron af)
- Lage oestrogeen- en progesteronspiegel
- Afstoten endometrium (secretie fase)
2. Proliferatie-, follikel- of oestrogeenfase
- Duur 14 dagen
- Hypofyse —> productie van FSH
- Ovaria —> ontwikkeling van de follikel tot graafes follikel door oestrogeen
- Endometrium (baarmoederslijmvlies) —> proliferatie-opbouw (door oestrogeen)
- Cervixslijm en slijmprop —> helder, overgevoelig en strooier
3. Ovulatiefase
- Hypothalamus —> productie van RH-releasing
- Hypofyse —> productie LH door maximale oestrogeenproductie
- Ovaria —> barsten van de graafsen follikel door hoge concentratie LH
(eisprong)
- Cervixslijm en slijmprop: overgevoelig, vloeibaar en gastvrij voor zaadcellen
4. Secretie-, corpus luteum- of progesteronfase
- Duur 14 dagen
- Hypofyse —> geleidelijk dalen van FSH en LH door progesteronproductie
- Ovaria —> ontstaan van rode lichaam dat zich ontwikkelt tot het gele lichaam,
met productie van progesteron. (+ geringe hoeveelheid oestrogeen)
- Endometrium (baarmoederslijmvlies) —> toenemende secretie opbouw
- Cervix en slijmprop: lichttroetel, taai en niet doorlaatbaar voor zaadcellen
- Lichaamstemperatuur: stijgt met 0.3 graden
Klievingsdelingen, nestelt zich in de baarmoederwand. In eileider, soms in
buikholte = buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
Zwanger worden: Menstruele cyclus
Eicel en zaadcel: vind een bevruchting plaats. Eisprong is altijd 2 weken voor de
menstruatie.
, Hypothalamus: LH-RH afgeven. Komt in de hypofyse. Hypofyse daardoor gaat
FSH en LH afgeven. FSH laat follikel groeien. Deze geeft oestrogeen af. Dit heeft
een positieve werking op de FSH en op LH. Op piek springt het ei open. Corpus
luterum blijft over, en produceert progesteron. Progesteron heeft negatieve
werking op hypothalamus, dit voorkomt nog een menstruatie. Geen bevruchting,
dan daalt de progesteron, en word die terugkoppeling weer positief.
Hormonen:
Oestrogeen = door FSH wordt oestrogeen geproduceerd in de eierstokken.
- Bevordert ontwikkeling secundaire/tertiaire geslachtskenmerken
- Stimuleert proliferatiefase (groeien van baarmoederslijmvlies)
- Maakt cervix slijm doorgankelijk voor zaadcel
- Remt FSH, stimuleert LH
Progesteron = door LH wordt progesteron geproduceerd in het gele lichaam.
- Stimuleert secretie fase
- Maakt cervix slijm ontoegankelijk voor zaadcel
- Remt productie LH
- Lichaamstemperatuur met 0.3 graden stijgen
LH-RH = releasing hormoon waardoor de hypofyse LH en FSH gaat produceren
HCG (zwangerschapshormoon) = zorgt dat gele lichaam blijft bestaan 10 weken
lang
LH = zorgt voor de eisprong (ovulatie) & bevorderd afgifte oestrogeen/
progesteron
FSH = follikel stimulerend
Geen bevruchting = gele lichaam (corpus luteum) produceert geen oestrogeen/
progesteron meer. Hierdoor daalt de temperatuur. Waardoor de hypothalamus-
hypofyse werking niet meer wordt geremd en het endometrium
(baarmoederslijmvlies) wordt afgestoten.
Bevruchting = eicel en zaadcel versmelten (zygote). De klievingsdelen begint
(=deling zonder groei, 2 identieke cellen ontstaan).
- Transsport naar de uterusholte (4 dagen)
- Als de morula (klompje cellen) is aangekomen vormt er:
- Rondom de morula een buitenste laag = trofoblast
- Binnenin ontstaat een holte = blastocyste. In deze holte vormt een embryonale
knoop
(Embryoblast)
- Fase = blastula
De blastula gaat na 8-12 dagen in het baarmoederslijmvlies zitten = innesteling
(nidatie)
