Samenvatting Onderzoek & Implementatie
Hoofdstukken uit het boek: Improving patient care: the implementation of
change in health care van Grol & Wensing. ISBN: 978-1-119-48859-0
1
,Algemeen
Implementeren van een verandering in de zorg vraagt om een planmatige
en systematische aanpak, waarin meerdere stappen doorlopen worden. Er
bestaat echter geen universele strategie die altijd werkt. Volgens Grol en
Wensing begint het met het formuleren van wat ‘goede zorg’ inhoudt.
Vervolgens kijk je naar het huidige handelen, breng je belemmerende en
bevorderende factoren in kaart, ontwikkel je een aanpak die aansluit op de
problemen, voer je activiteiten uit en meet je het effect. Daarna evalueer
je en stuur je zo nodig bij.
Week 1
Artikel: Implementation science: what is it and why should I care?
Dat een innovatie effectief is, betekent nog niet dat deze automatisch in
de dagelijkse praktijk wordt toegepast. Sterker nog: minder dan de helft
van de klinische innovaties haalt het tot routinematig gebruik. Of een
innovatie geaccepteerd wordt, hangt dus niet alleen af van de effectiviteit,
maar vooral van de context waarin deze geïmplementeerd wordt.
Implementatiewetenschap richt zich juist op die context: welke barrières
zijn er en wat bevordert acceptatie? Dat het lastig is om innovaties
duurzaam in te bedden, is een probleem dat al lang bestaat en nog steeds
veel voorkomt.
Het perspectief binnen onderzoek is hierdoor breder geworden dan alleen
interne validiteit (zoals in RCT's). Er is steeds meer aandacht voor externe
validiteit: hoe bruikbaar en toepasbaar is een innovatie in de dagelijkse
praktijk, buiten de gecontroleerde onderzoek setting?
Het doel van implementatiewetenschap is dan ook niet om de innovatie
zelf te ontwikkelen of te bewijzen dat deze werkt, maar om te achterhalen
welke factoren een rol spelen in het wel of niet opnemen van een
innovatie in de routinezorg.
De kern van implementatiewetenschap zit in twee onderdelen:
1. Het in kaart brengen van barrières en bevorderende factoren op
verschillende niveaus binnen de context;
2. Het ontwikkelen en inzetten van strategieën die belemmeringen
aanpakken en sterke punten benutten om de implementatie van een
effectieve interventie te ondersteunen.
Implementatiewetenschap wordt niet alleen bedreven door artsen en
onderzoekers, maar ook door bijvoorbeeld sociale wetenschappers,
economen, systeemdenkers en beleidsmakers. Ook mensen uit de praktijk,
zoals zorgprofessionals of teamleiders, worden hierin actief betrokken.
Uit: Improving Patient Care (Introductie)
Wil je een innovatie echt laten slagen in de praktijk, dan is het essentieel
dat je de doelgroep goed begrijpt. Je moet inzicht hebben in hun
werkomstandigheden, normen, waarden én de mogelijke knelpunten bij de
implementatie. Alleen publiceren over effectiviteit of efficiëntie is niet
genoeg. De echte obstakels moeten boven tafel komen en met de juiste
methoden aangepakt worden, zodat de innovatie ook daadwerkelijk werkt
in de dagelijkse praktijk.
2
,Week 2 en 3
Uit: Improving Patient Care (hoofdstukken 3, 4 en 5)
Voor een effectieve implementatie van een innovatie is een goede
voorbereiding en systematische aanpak nodig. De volgende stappen
kunnen helpen:
1. Formuleer duidelijk wat je wilt bereiken met de verandering.
2. Breng in kaart hoe het nu gaat en waar knelpunten zitten.
3. Analyseer de doelgroep en de setting: wat werkt mee en wat werkt
tegen?
4. Kies en ontwikkel strategieën die passen bij deze situatie.
5. Maak een concreet plan met activiteiten, verantwoordelijkheden en
een tijdlijn.
6. Zorg dat de verandering een plek krijgt in de normale
werkprocessen.
7. Monitor het proces en stuur bij waar nodig.
Let op: deze stappen worden zelden precies in deze volgorde uitgevoerd.
Toch is het belangrijk dat de aanpak goed georganiseerd en doordacht is.
Een implementatietraject is zelden lineair. In de voorbereidingsfase is het
cruciaal om na te gaan of er voldoende kennis en middelen beschikbaar
zijn, of de tijdsplanning haalbaar is, en of de doelgroep bereid is om mee
te doen.
Een goede start is een grondige probleemanalyse. Zo krijg je zicht op
kenmerken van de doelgroep en mogelijke subgroepen, de setting waarin
je werkt, belangrijke contextfactoren, en welke partijen betrokken zijn.
Binnen een doelgroep kunnen verschillen bestaan: mensen hebben
verschillende behoeften, ervaringen en bereidheid om te veranderen. Een
aanpak op maat is dus vaak nodig.
Betrek de doelgroep idealiter vanaf het begin bij het ontwikkelen van het
implementatievoorstel. Zo vergroot je de kans dat mensen actief
meedoen, zich eigenaar voelen en dat strategieën goed aansluiten bij de
praktijk. Eén enkele aanpak werkt zelden voor iedereen; meestal is een
combinatie van strategieën nodig om tot blijvende verandering te
komen.
3
, Samenvatting van elementen die nodig zijn voor effectieve implementatie
van verandering.
Implementation of change model Grol & Wensing
4
Hoofdstukken uit het boek: Improving patient care: the implementation of
change in health care van Grol & Wensing. ISBN: 978-1-119-48859-0
1
,Algemeen
Implementeren van een verandering in de zorg vraagt om een planmatige
en systematische aanpak, waarin meerdere stappen doorlopen worden. Er
bestaat echter geen universele strategie die altijd werkt. Volgens Grol en
Wensing begint het met het formuleren van wat ‘goede zorg’ inhoudt.
Vervolgens kijk je naar het huidige handelen, breng je belemmerende en
bevorderende factoren in kaart, ontwikkel je een aanpak die aansluit op de
problemen, voer je activiteiten uit en meet je het effect. Daarna evalueer
je en stuur je zo nodig bij.
Week 1
Artikel: Implementation science: what is it and why should I care?
Dat een innovatie effectief is, betekent nog niet dat deze automatisch in
de dagelijkse praktijk wordt toegepast. Sterker nog: minder dan de helft
van de klinische innovaties haalt het tot routinematig gebruik. Of een
innovatie geaccepteerd wordt, hangt dus niet alleen af van de effectiviteit,
maar vooral van de context waarin deze geïmplementeerd wordt.
Implementatiewetenschap richt zich juist op die context: welke barrières
zijn er en wat bevordert acceptatie? Dat het lastig is om innovaties
duurzaam in te bedden, is een probleem dat al lang bestaat en nog steeds
veel voorkomt.
Het perspectief binnen onderzoek is hierdoor breder geworden dan alleen
interne validiteit (zoals in RCT's). Er is steeds meer aandacht voor externe
validiteit: hoe bruikbaar en toepasbaar is een innovatie in de dagelijkse
praktijk, buiten de gecontroleerde onderzoek setting?
Het doel van implementatiewetenschap is dan ook niet om de innovatie
zelf te ontwikkelen of te bewijzen dat deze werkt, maar om te achterhalen
welke factoren een rol spelen in het wel of niet opnemen van een
innovatie in de routinezorg.
De kern van implementatiewetenschap zit in twee onderdelen:
1. Het in kaart brengen van barrières en bevorderende factoren op
verschillende niveaus binnen de context;
2. Het ontwikkelen en inzetten van strategieën die belemmeringen
aanpakken en sterke punten benutten om de implementatie van een
effectieve interventie te ondersteunen.
Implementatiewetenschap wordt niet alleen bedreven door artsen en
onderzoekers, maar ook door bijvoorbeeld sociale wetenschappers,
economen, systeemdenkers en beleidsmakers. Ook mensen uit de praktijk,
zoals zorgprofessionals of teamleiders, worden hierin actief betrokken.
Uit: Improving Patient Care (Introductie)
Wil je een innovatie echt laten slagen in de praktijk, dan is het essentieel
dat je de doelgroep goed begrijpt. Je moet inzicht hebben in hun
werkomstandigheden, normen, waarden én de mogelijke knelpunten bij de
implementatie. Alleen publiceren over effectiviteit of efficiëntie is niet
genoeg. De echte obstakels moeten boven tafel komen en met de juiste
methoden aangepakt worden, zodat de innovatie ook daadwerkelijk werkt
in de dagelijkse praktijk.
2
,Week 2 en 3
Uit: Improving Patient Care (hoofdstukken 3, 4 en 5)
Voor een effectieve implementatie van een innovatie is een goede
voorbereiding en systematische aanpak nodig. De volgende stappen
kunnen helpen:
1. Formuleer duidelijk wat je wilt bereiken met de verandering.
2. Breng in kaart hoe het nu gaat en waar knelpunten zitten.
3. Analyseer de doelgroep en de setting: wat werkt mee en wat werkt
tegen?
4. Kies en ontwikkel strategieën die passen bij deze situatie.
5. Maak een concreet plan met activiteiten, verantwoordelijkheden en
een tijdlijn.
6. Zorg dat de verandering een plek krijgt in de normale
werkprocessen.
7. Monitor het proces en stuur bij waar nodig.
Let op: deze stappen worden zelden precies in deze volgorde uitgevoerd.
Toch is het belangrijk dat de aanpak goed georganiseerd en doordacht is.
Een implementatietraject is zelden lineair. In de voorbereidingsfase is het
cruciaal om na te gaan of er voldoende kennis en middelen beschikbaar
zijn, of de tijdsplanning haalbaar is, en of de doelgroep bereid is om mee
te doen.
Een goede start is een grondige probleemanalyse. Zo krijg je zicht op
kenmerken van de doelgroep en mogelijke subgroepen, de setting waarin
je werkt, belangrijke contextfactoren, en welke partijen betrokken zijn.
Binnen een doelgroep kunnen verschillen bestaan: mensen hebben
verschillende behoeften, ervaringen en bereidheid om te veranderen. Een
aanpak op maat is dus vaak nodig.
Betrek de doelgroep idealiter vanaf het begin bij het ontwikkelen van het
implementatievoorstel. Zo vergroot je de kans dat mensen actief
meedoen, zich eigenaar voelen en dat strategieën goed aansluiten bij de
praktijk. Eén enkele aanpak werkt zelden voor iedereen; meestal is een
combinatie van strategieën nodig om tot blijvende verandering te
komen.
3
, Samenvatting van elementen die nodig zijn voor effectieve implementatie
van verandering.
Implementation of change model Grol & Wensing
4
