background colleges
,E-Learning Gedeelde besluitvorming
Ethische principes
Gedeelde besluitvorming sluit nauw aan bij de vier ethische principes die leidend zijn voor
verantwoord medisch handelen:
● Niet schaden: De kern van het principe “niet schaden” is dat de verwachte schade niet
groter mag zijn dan de verwachte baten. Door samen met de patiënt voor- en nadelen
grondig af te wegen wordt idealiter de behandeling met de minste kans op schade
gekozen.
● Weldoen: Voor het kiezen van de meest geschikte behandeling worden de voor- en
nadelen van behandelingen tegen elkaar afgewogen. Voor elke patiënt wegen de voor-
en nadelen anders. Daarom moeten voor het maken van een behandelkeuze de
evidence én de verwachtingen, doelen, zorgen en voorkeuren van de patiënt worden
betrokken bij het wegen van de voor- en nadelen.
● Respect voor autonomie: Autonomie betekent hier het ideaal dat de patiënt zijn/haar
leven zoveel mogelijk naar eigen inzicht en vermogen kan vormgeven. Gedeelde
besluitvorming draagt ertoe bij dat patiënten de vrijheid hebben om zelf
gezondheidsdoelen en behandelingen te kiezen.
● Rechtvaardigheid: Door niet alleen hoogopgeleide of mondige patiënten maar álle
patiënten te betrekken bij het afwegen van voor- en nadelen, wordt ongelijkheid in de
zorg verminderd.
Twee soorten beslissingen
Er zijn twee soorten beslissingen te onderscheiden: effectieve en voorkeursgevoelige
beslissingen.
● Effectieve beslissingen
○ Bij effectieve beslissingen is er wetenschappelijke duidelijkheid dat één
behandelmogelijkheid medisch gezien de beste is. Naast deze, medisch gezien
beste beste behandelmogelijkheid, zal bij een deel van de patiënten, zoals
ouderen en patiënten met comorbiditeit, ook bijna altijd een tweede
behandelmogelijkheid relevant zijn, namelijk active surveillance of expectatief
beleid.
● Voorkeursgevoelige beslissingen
○ Er is geen wetenschappelijke duidelijkheid over welke behandelmogelijkheid de
beste is. Dit kan op twee gronden:
■ 1. Er is voldoende wetenschappelijk bewijs dat er twee (of meer)
behandelmogelijkheden zijn die vanuit medisch perspectief zinvol en
gelijkwaardig zijn. Deze situatie noemen wij equipoise.
■ 2. Er is onvoldoende bewijs voor een behandeling, omdat de beschikbare
evidence niet van toepassing is op de betreffende patiënt, door
bijvoorbeeld comorbiditeit, leeftijd of andere patiëntkenmerken. Bij oudere
patiënten is er bijvoorbeeld vaak gebrek aan evidence en daarom is bij
hen meestal sprake van voorkeursgevoelige beslissingen. De beslissing
hangt hier af van een subjectieve afweging.
,Stappenplan gedeelde besluitvorming
1. Benoem dat er een keuze gemaakt moet worden waarbij menig patiënt belangrijk is
a. Geef aan hierbij hoe lang het gesprek gaat duren
b. Zet een goede sfeer
c. Brandende vragen beantwoorden, zodat pt rest van het gesprek ruimte heeft
2. Opties duidelijk maken
a. Wees neutraal in voor en nadelen benoemen
b. Afzien van behandelen is ook optie, vertel wat daarvan de consequenties zijn
c. Structureren , hapbare brokken
d. Maak concreet wat voor en nadelen zijn
e. Check begrip, niet gesloten vragen heeft u alles begrepen, maar vraag patiënt
alles na te vertellen
3. Voorkeuren bespreken
a. Vraag wat pt belangerijk vind
4. Delibreren
a. Laat pt samenvatten
b. Help met structureren
5. Bespreek beslissing en mogelijke verdere stappen
3. De 4 stappen van gedeelde besluitvorming zijn:
Stap 1: Uitleg over keuze geven: noem expliciet dat er een beslissing genomen moet
worden en dat de mening van de patiënt daar belangrijk in is.
Stap 2: Behandelmogelijkheden en bijbehorende voor- en nadelen bespreken: doe
dit gebalanceerd, voorkom impliciete normativiteit. Noem active surveillance evt. ook als
optie.
Stap 3a: Voorkeuren van patiënt bespreken: praat over wensen, doelen en zorgen;
stel open vragen en maak de voorkeuren concreet.
Stap 3b: Delibereren: help de patiënt bij het afwegen van de behandelmogelijkheden;
structureer en vat samen maar vul niet in.
Stap 4: Besluit bespreken: neem samen een beslissing of stel deze expliciet uit. Als u
advies geeft, onderbouw uw advies met de evidence én patiëntvoorkeuren.
, College anatomie oog
Anatomie oogleden
● Spieren
○ Musculus orbicularis oculi
■ Werking: sluit de ogen
■
■ Innervatie door nervus facialis
○ Musculus levator palpebrae
■ Werking: elevatie van het ooglid
■ Innervatie door nervus oculomotorius
● Conjuctivae: doorzichtig vlies onder de oogleden,
zet zich voort tot aan de cornea, daar heb je cornea
epitheel
○ Palpebrale: het deel dat zich tegen het
ooglid aan bevindt
○ Bulbaire conjunctiva: het deel dat zich tegen
de oogbol aan bevind
,E-Learning Gedeelde besluitvorming
Ethische principes
Gedeelde besluitvorming sluit nauw aan bij de vier ethische principes die leidend zijn voor
verantwoord medisch handelen:
● Niet schaden: De kern van het principe “niet schaden” is dat de verwachte schade niet
groter mag zijn dan de verwachte baten. Door samen met de patiënt voor- en nadelen
grondig af te wegen wordt idealiter de behandeling met de minste kans op schade
gekozen.
● Weldoen: Voor het kiezen van de meest geschikte behandeling worden de voor- en
nadelen van behandelingen tegen elkaar afgewogen. Voor elke patiënt wegen de voor-
en nadelen anders. Daarom moeten voor het maken van een behandelkeuze de
evidence én de verwachtingen, doelen, zorgen en voorkeuren van de patiënt worden
betrokken bij het wegen van de voor- en nadelen.
● Respect voor autonomie: Autonomie betekent hier het ideaal dat de patiënt zijn/haar
leven zoveel mogelijk naar eigen inzicht en vermogen kan vormgeven. Gedeelde
besluitvorming draagt ertoe bij dat patiënten de vrijheid hebben om zelf
gezondheidsdoelen en behandelingen te kiezen.
● Rechtvaardigheid: Door niet alleen hoogopgeleide of mondige patiënten maar álle
patiënten te betrekken bij het afwegen van voor- en nadelen, wordt ongelijkheid in de
zorg verminderd.
Twee soorten beslissingen
Er zijn twee soorten beslissingen te onderscheiden: effectieve en voorkeursgevoelige
beslissingen.
● Effectieve beslissingen
○ Bij effectieve beslissingen is er wetenschappelijke duidelijkheid dat één
behandelmogelijkheid medisch gezien de beste is. Naast deze, medisch gezien
beste beste behandelmogelijkheid, zal bij een deel van de patiënten, zoals
ouderen en patiënten met comorbiditeit, ook bijna altijd een tweede
behandelmogelijkheid relevant zijn, namelijk active surveillance of expectatief
beleid.
● Voorkeursgevoelige beslissingen
○ Er is geen wetenschappelijke duidelijkheid over welke behandelmogelijkheid de
beste is. Dit kan op twee gronden:
■ 1. Er is voldoende wetenschappelijk bewijs dat er twee (of meer)
behandelmogelijkheden zijn die vanuit medisch perspectief zinvol en
gelijkwaardig zijn. Deze situatie noemen wij equipoise.
■ 2. Er is onvoldoende bewijs voor een behandeling, omdat de beschikbare
evidence niet van toepassing is op de betreffende patiënt, door
bijvoorbeeld comorbiditeit, leeftijd of andere patiëntkenmerken. Bij oudere
patiënten is er bijvoorbeeld vaak gebrek aan evidence en daarom is bij
hen meestal sprake van voorkeursgevoelige beslissingen. De beslissing
hangt hier af van een subjectieve afweging.
,Stappenplan gedeelde besluitvorming
1. Benoem dat er een keuze gemaakt moet worden waarbij menig patiënt belangrijk is
a. Geef aan hierbij hoe lang het gesprek gaat duren
b. Zet een goede sfeer
c. Brandende vragen beantwoorden, zodat pt rest van het gesprek ruimte heeft
2. Opties duidelijk maken
a. Wees neutraal in voor en nadelen benoemen
b. Afzien van behandelen is ook optie, vertel wat daarvan de consequenties zijn
c. Structureren , hapbare brokken
d. Maak concreet wat voor en nadelen zijn
e. Check begrip, niet gesloten vragen heeft u alles begrepen, maar vraag patiënt
alles na te vertellen
3. Voorkeuren bespreken
a. Vraag wat pt belangerijk vind
4. Delibreren
a. Laat pt samenvatten
b. Help met structureren
5. Bespreek beslissing en mogelijke verdere stappen
3. De 4 stappen van gedeelde besluitvorming zijn:
Stap 1: Uitleg over keuze geven: noem expliciet dat er een beslissing genomen moet
worden en dat de mening van de patiënt daar belangrijk in is.
Stap 2: Behandelmogelijkheden en bijbehorende voor- en nadelen bespreken: doe
dit gebalanceerd, voorkom impliciete normativiteit. Noem active surveillance evt. ook als
optie.
Stap 3a: Voorkeuren van patiënt bespreken: praat over wensen, doelen en zorgen;
stel open vragen en maak de voorkeuren concreet.
Stap 3b: Delibereren: help de patiënt bij het afwegen van de behandelmogelijkheden;
structureer en vat samen maar vul niet in.
Stap 4: Besluit bespreken: neem samen een beslissing of stel deze expliciet uit. Als u
advies geeft, onderbouw uw advies met de evidence én patiëntvoorkeuren.
, College anatomie oog
Anatomie oogleden
● Spieren
○ Musculus orbicularis oculi
■ Werking: sluit de ogen
■
■ Innervatie door nervus facialis
○ Musculus levator palpebrae
■ Werking: elevatie van het ooglid
■ Innervatie door nervus oculomotorius
● Conjuctivae: doorzichtig vlies onder de oogleden,
zet zich voort tot aan de cornea, daar heb je cornea
epitheel
○ Palpebrale: het deel dat zich tegen het
ooglid aan bevindt
○ Bulbaire conjunctiva: het deel dat zich tegen
de oogbol aan bevind
