Studietaak 1
Informatie uit kennisclips, als inleiding (voorkennis)
Het zenuwstelsel kunnen we onderverdelen in het centraal zenuwstelsel en het perifeer zenuwstelsel;
(Kijk nu eerst het volgende filmpje op youtube; Zenuwstelsel; de basis van Juf Danielle (3.57 min))
Anatomie van de hersenen
Nu gaan we verder met de anatomie van de hersenen. Er volgt een plaatje, met eronder de uitleg;
In de hersenstam zitten de hele elementaire functies oftewel, basislevensfuncties. Het controleert de
hartslag, ademhaling en de biologische klok. De hersenstam heeft geen input nodig van andere delen in
de hersenen nodig, het verloopt onbewust.
,De drie hersenvliezen bieden bescherming, en zitten tussen
de schedel en de hersenen. Tussen de vliezen lopen
bloedvaten. De namen van de drie hersenvliezen zijn; dura
meter, arachnoid, pia meter.
Het blauwe (de gemarkeerde kleine groeve in het figuur op
de eerste bladzijde) wordt de sulcus genoemd. Het roze
gemarkeerde wordt gyrus genoemd. Dit is een hersenbinding (een bobbel).
Er is ook nog een fissuur (zie hiernaast), dit is de grote groeve die tussen de hersenen in zit.
Je hebt dus een linker- en een rechterhersenhelft; de linkerhelft stuurt de rechterkant van
je lichaam aan, en andersom.
Tussen de linker- en de rechterhersenhelft (ook wel linker- en rechterhemisfeer
genoemd), dus in het fissuur, zit het corpus callosum. Ook wel de hersenbalk
genoemd. Deze verbindt beide helften en zorgt dat informatie van beide kanten
uitgewisseld kan worden. Het brein bestaat namelijk uit een netwerk aan
verbindingen. Verbindingen van neuronen (zenuwen), die informatie aan elkaar
doorgeven. Dit netwerk is mega. Er zitten meer dan 86 miljard neuronen in het
menselijk brein. En elk neuron staat in verbinden met ongeveer 10.000 andere
neuronen. Ingezoomd ziet dit er zo uit;
Neuron (zenuwcel)
Als we nog verder inzoomen op deze verbindingen dan richten we ons op de structuur van een enkele
zenuwcel, oftewel, één neuron. Zie het plaatje beneden. Elk neuron bestaat uit vele dendrieten, maar
slechts uit één axon. Het axon kan wel uitlopen in verschillende takken. Het axon is een belangrijk
onderdeel van het neuron, want deze draagt de informatie over vanuit het cellichaam naar een ander
neuron. Het cellichaam, inclusief de celkern, bevat dus informatie.
Aan het uiteinde van de dendrieten en het axon zitten synapsen, dit zijn als het ware kleine knopjes die
met elkaar in verbinding staan, zoals je zag in het vorige plaatje.
Om de axon heen zie je gele omhulsels, de myeline, dit vormt een soort isolatielaag om het neuron. Dit
zorgt ervoor dat de informatie veel sneller van het cellichaam naar een andere cel kan gaan. Myeline is
een vette substantie die vooral voorkomt bij cellen die motorische signalen overbrengen.
Als de myeline om welke reden dan ook afneemt, dan zie je dus ook dat er vertraging optreedt. Bewegen
gaat dan bijvoorbeeld minder snel.
,De myeline, het cellichaam, de dendrieten, houdt heel erg
verband met de witte en grijze stof in de hersenen. Als we
hersenen vanuit de ogen, tot het achterhoofd
doorsnijden, dan zie je het plaatje hiernaast.
Hier kan je het verschil zien
tussen de grijze en de witte stof.
De functies van deze stof volgt
later meer uitleg over in de
theorie van het boek.
De cortex
Nu gaan we het hebben over de cortex (waaronder de verschillende kwabben), en daarna over de
subcorticale structuren. Als deze termen in het boek gebruikt worden, is het goed om te weten wat dit
allemaal inhoudt.
De cortex is het deel van de grote hersenen die de schil vormt. Dus eigenlijk de hersenschors; de
buitenste laag van de grote hersenen. Subcorticale structuren zijn delen onder de cortex en bevatten
voornamelijk kernen, hier komen we op terug na de inleiding over de cortex. We gaan het eerst hebben
over de kwabben.
De kwabben (oftewel lobben) vallen onder de cortex en zijn eigenlijk verschillende delen van de hersenen,
en worden elk geassocieerd met specifieke gedragingen of functies. Het is weliswaar allemaal een
netwerk, dus ze werken vooral heel veel samen, maar je kunt wel zeggen dat bepaalde structuren meer
verantwoordelijk zijn voor bepaalde functies. Zie afbeelding hieronder, waar de functies ingeschreven
staan.
De prefrontale cortex stelt ons in staat goede overwegingen te maken en goed te plannen. Deze wordt in
hersenen ontwikkeling als je opgroeit, als laatste goed ontwikkeld. Daarom hebben adolescenten er nog
moeite mee om bijvoorbeeld studie boven gamen/sociale media te verkiezen.
, We gaan nog even een stukje inzoomen op de frontaal
kwab. Met name de achterste gebieden van de frontaal
kwab. De gemarkeerde gebieden, zijn de motorische
gebieden, deze hebben allemaal te maken met de motoriek.
De somatosensory cortex gaat over het zintuigelijk
waarnemen. En de motor cortex gaat over het aansturen
van bewegingen.
Elk klein gedeelte van deze gebieden is een bepaald deel
van het lijf. Delen die veel gebruikt worden zijn groter, zoals
de hand en de tong.
Als je bepaald gebied elektrisch zou stimuleren
(bijvoorbeeld van de duim), dan zou dat lichaamsdeel ook
gaan bewegen.
Subcorticale structuren
Een belangrijk subcorticaal structuur is de thalamus. De thalamus bevindt zich in beide hersenhelften. De
thalamus is een soort schakelstation voor informatie. Bijna alle zintuiglijke prikkels (zoals zien, horen,
voelen) gaan eerst naar de thalamus, voordat ze worden doorgestuurd naar de juiste gebieden in de
cortex. Belangrijk voor:
• Zintuiglijke verwerking
• Aandacht
• Bewustzijn
• Slaap-waakritme
Je kunt het zien als een centrale hub die bepaalt welke informatie
belangrijk genoeg is om door te sturen naar de “hogere” hersengebieden.
De hypothalamus regelt vooral interne lichaamsprocessen. Hij houdt het
lichaam in balans (homeostase) door invloed uit te oefenen op het
hormoonstelsel en het autonome zenuwstelsel. Belangrijk voor:
• Lichaamstemperatuur
• Honger en dorst
• Slaap
• Seksueel gedrag
• Stressreacties
• Hormonale aansturing via de hypofyse
Denk bij de hypothalamus aan een regelcentrum dat zorgt dat het lichaam goed blijft functioneren,
ongeacht wat er van buitenaf gebeurt.
Een ander belangrijk corticaal structuur is de basale ganglia. De basale ganglia zit in het midden van het
brein. Het zijn een groep structuren die diep in de hersenen liggen, rondom de thalamus. Ze spelen een
belangrijke rol bij het coördineren van beweging, maar ook bij gewoontes (leren van vaardigheden),
motivatie en bepaalde cognitieve functies (zoals planning en beslissingen nemen). Belangrijkste functies:
• Starten en stoppen van bewegingen
• Automatiseren van bewegingen (zoals fietsen of typen)
• Onderdrukken van ongewenste bewegingen
• Betrokken bij beloning en motivatie (via verbindingen met het dopaminesysteem)
Informatie uit kennisclips, als inleiding (voorkennis)
Het zenuwstelsel kunnen we onderverdelen in het centraal zenuwstelsel en het perifeer zenuwstelsel;
(Kijk nu eerst het volgende filmpje op youtube; Zenuwstelsel; de basis van Juf Danielle (3.57 min))
Anatomie van de hersenen
Nu gaan we verder met de anatomie van de hersenen. Er volgt een plaatje, met eronder de uitleg;
In de hersenstam zitten de hele elementaire functies oftewel, basislevensfuncties. Het controleert de
hartslag, ademhaling en de biologische klok. De hersenstam heeft geen input nodig van andere delen in
de hersenen nodig, het verloopt onbewust.
,De drie hersenvliezen bieden bescherming, en zitten tussen
de schedel en de hersenen. Tussen de vliezen lopen
bloedvaten. De namen van de drie hersenvliezen zijn; dura
meter, arachnoid, pia meter.
Het blauwe (de gemarkeerde kleine groeve in het figuur op
de eerste bladzijde) wordt de sulcus genoemd. Het roze
gemarkeerde wordt gyrus genoemd. Dit is een hersenbinding (een bobbel).
Er is ook nog een fissuur (zie hiernaast), dit is de grote groeve die tussen de hersenen in zit.
Je hebt dus een linker- en een rechterhersenhelft; de linkerhelft stuurt de rechterkant van
je lichaam aan, en andersom.
Tussen de linker- en de rechterhersenhelft (ook wel linker- en rechterhemisfeer
genoemd), dus in het fissuur, zit het corpus callosum. Ook wel de hersenbalk
genoemd. Deze verbindt beide helften en zorgt dat informatie van beide kanten
uitgewisseld kan worden. Het brein bestaat namelijk uit een netwerk aan
verbindingen. Verbindingen van neuronen (zenuwen), die informatie aan elkaar
doorgeven. Dit netwerk is mega. Er zitten meer dan 86 miljard neuronen in het
menselijk brein. En elk neuron staat in verbinden met ongeveer 10.000 andere
neuronen. Ingezoomd ziet dit er zo uit;
Neuron (zenuwcel)
Als we nog verder inzoomen op deze verbindingen dan richten we ons op de structuur van een enkele
zenuwcel, oftewel, één neuron. Zie het plaatje beneden. Elk neuron bestaat uit vele dendrieten, maar
slechts uit één axon. Het axon kan wel uitlopen in verschillende takken. Het axon is een belangrijk
onderdeel van het neuron, want deze draagt de informatie over vanuit het cellichaam naar een ander
neuron. Het cellichaam, inclusief de celkern, bevat dus informatie.
Aan het uiteinde van de dendrieten en het axon zitten synapsen, dit zijn als het ware kleine knopjes die
met elkaar in verbinding staan, zoals je zag in het vorige plaatje.
Om de axon heen zie je gele omhulsels, de myeline, dit vormt een soort isolatielaag om het neuron. Dit
zorgt ervoor dat de informatie veel sneller van het cellichaam naar een andere cel kan gaan. Myeline is
een vette substantie die vooral voorkomt bij cellen die motorische signalen overbrengen.
Als de myeline om welke reden dan ook afneemt, dan zie je dus ook dat er vertraging optreedt. Bewegen
gaat dan bijvoorbeeld minder snel.
,De myeline, het cellichaam, de dendrieten, houdt heel erg
verband met de witte en grijze stof in de hersenen. Als we
hersenen vanuit de ogen, tot het achterhoofd
doorsnijden, dan zie je het plaatje hiernaast.
Hier kan je het verschil zien
tussen de grijze en de witte stof.
De functies van deze stof volgt
later meer uitleg over in de
theorie van het boek.
De cortex
Nu gaan we het hebben over de cortex (waaronder de verschillende kwabben), en daarna over de
subcorticale structuren. Als deze termen in het boek gebruikt worden, is het goed om te weten wat dit
allemaal inhoudt.
De cortex is het deel van de grote hersenen die de schil vormt. Dus eigenlijk de hersenschors; de
buitenste laag van de grote hersenen. Subcorticale structuren zijn delen onder de cortex en bevatten
voornamelijk kernen, hier komen we op terug na de inleiding over de cortex. We gaan het eerst hebben
over de kwabben.
De kwabben (oftewel lobben) vallen onder de cortex en zijn eigenlijk verschillende delen van de hersenen,
en worden elk geassocieerd met specifieke gedragingen of functies. Het is weliswaar allemaal een
netwerk, dus ze werken vooral heel veel samen, maar je kunt wel zeggen dat bepaalde structuren meer
verantwoordelijk zijn voor bepaalde functies. Zie afbeelding hieronder, waar de functies ingeschreven
staan.
De prefrontale cortex stelt ons in staat goede overwegingen te maken en goed te plannen. Deze wordt in
hersenen ontwikkeling als je opgroeit, als laatste goed ontwikkeld. Daarom hebben adolescenten er nog
moeite mee om bijvoorbeeld studie boven gamen/sociale media te verkiezen.
, We gaan nog even een stukje inzoomen op de frontaal
kwab. Met name de achterste gebieden van de frontaal
kwab. De gemarkeerde gebieden, zijn de motorische
gebieden, deze hebben allemaal te maken met de motoriek.
De somatosensory cortex gaat over het zintuigelijk
waarnemen. En de motor cortex gaat over het aansturen
van bewegingen.
Elk klein gedeelte van deze gebieden is een bepaald deel
van het lijf. Delen die veel gebruikt worden zijn groter, zoals
de hand en de tong.
Als je bepaald gebied elektrisch zou stimuleren
(bijvoorbeeld van de duim), dan zou dat lichaamsdeel ook
gaan bewegen.
Subcorticale structuren
Een belangrijk subcorticaal structuur is de thalamus. De thalamus bevindt zich in beide hersenhelften. De
thalamus is een soort schakelstation voor informatie. Bijna alle zintuiglijke prikkels (zoals zien, horen,
voelen) gaan eerst naar de thalamus, voordat ze worden doorgestuurd naar de juiste gebieden in de
cortex. Belangrijk voor:
• Zintuiglijke verwerking
• Aandacht
• Bewustzijn
• Slaap-waakritme
Je kunt het zien als een centrale hub die bepaalt welke informatie
belangrijk genoeg is om door te sturen naar de “hogere” hersengebieden.
De hypothalamus regelt vooral interne lichaamsprocessen. Hij houdt het
lichaam in balans (homeostase) door invloed uit te oefenen op het
hormoonstelsel en het autonome zenuwstelsel. Belangrijk voor:
• Lichaamstemperatuur
• Honger en dorst
• Slaap
• Seksueel gedrag
• Stressreacties
• Hormonale aansturing via de hypofyse
Denk bij de hypothalamus aan een regelcentrum dat zorgt dat het lichaam goed blijft functioneren,
ongeacht wat er van buitenaf gebeurt.
Een ander belangrijk corticaal structuur is de basale ganglia. De basale ganglia zit in het midden van het
brein. Het zijn een groep structuren die diep in de hersenen liggen, rondom de thalamus. Ze spelen een
belangrijke rol bij het coördineren van beweging, maar ook bij gewoontes (leren van vaardigheden),
motivatie en bepaalde cognitieve functies (zoals planning en beslissingen nemen). Belangrijkste functies:
• Starten en stoppen van bewegingen
• Automatiseren van bewegingen (zoals fietsen of typen)
• Onderdrukken van ongewenste bewegingen
• Betrokken bij beloning en motivatie (via verbindingen met het dopaminesysteem)
