Afstudeerproject
Zorg in de stervensfase
Voorwoord
Het onderwerp ‘Zorg in de stervensfase’ is aangedragen door het management van
X naar aanleiding van een probleem dat zich heeft voortgedaan op een van de
leerafdelingen. Het is een moeilijk onderwerp om over te schrijven omdat de
stervensfase een deel van het leven is waar niet graag over gepraat wordt. Het
schrijven van dit stuk brengt dan ook allerlei emoties teweeg. Ik wil X bedanken voor
de mogelijkheid om dit stuk te kunnen schrijven. Ik wil de afdeling Y in X bedanken
voor de begeleiding die ik heb gekregen afgelopen stageperiode. En als laatst wil ik
XY bedanken voor de mogelijkheid om alsnog feedback te kunnen ontvangen en hij
bereid was mij extra uitleg te geven na het uitvallen van mijn oude docent in de
Coronaperiode.
1
,Inhoudsopgave
Voorwoord…………………………………………………………………………...……….2
1. Inleiding …………………………………………………………………………...………4
1.1 Aanleiding………………………………………………………………………..4
1.2 Probleemschets……………………………………………………….………...4
1.3 Probleemanalyse……………………………………………………..………...4
1.4 Gewenste situatie…………………………………………………….………...6
1.5 identificeren van betrokken stakeholders…………………………………....6
1.6 Veranderdoelen …………………………………………………….……….....7
1.7 Uitdagingen voor verandering………………………………………………...7
2. Methode………………………………………………………………………….……….8
2.1 Kwantitatief onderzoek ………………………………………….………...…..8
2.2 Literatuuronderzoek…………………………………………….……………...9
3. Resultaten……………………………………………………………………….....……10
3.1 Praktijkonderzoek…………………………………………………....………..10
2
, 3.1.1 Kwantitatief onderzoek……………………………………………………..10
3.2 Literatuuronderzoek……………………………………………………...…...12
3.3 Mogelijke interventies…………………………………………….……..…….13
4. Analyse………………………………………………………………………..………....15
4.1 Analyse kwantitatief onderzoek……………………………………..……….15
4.2 Draagvlak…………………………………………………………….……..….15
5. Conclusie……………………………………………………………………………......16
6. Implementatie………………………………………………………………………...…17
6.1 Doelgroep……………………………………………………………..…....….17
6.1.1 Leerlingen…………………………….……………………………………...17
6.1.2 Werkbegeleiders………………………………………………………….…17
6.2 Veranderpotentieel …………………………………………………………...18
6.3 Bevorderende- en belemmerende factoren………………………………...19
6.4 Organisatorische context…………………………………………………..…20
6.5 Introductie richtlijn……………………………………………………..……....21
6.5.1 Implementatie…………………………………………………………..……21
7. Evaluatie…………………………………………………………………………………22
8. Discussie……………………………………………………………………..………….25
9. Plan van aanpak………………………………………………………………………..26
10. Bibliografie……………………………………………………………….……..…..….29
Bijlagen……………………………………………………………………………………..30
Bijlage 1…………………………………………………………………………………….30
1.Inleiding
Huidige situatie
1.1 Aanleiding:
In het publieke en politieke debat is er altijd de wens om de kwaliteit van de zorg te
verbeteren (1). Dit blijkt ook uit een incident dat heeft plaatsgevonden op een
zorginstelling in X. In deze zorginstelling zijn er leerafdelingen opgezet om zorg te
bieden en de ontwikkeling van leerlingen tijdens hun schooltraject te stimuleren.
Echter brengt dit ook veel risico’s met zich mee, door ondeskundig handelen en
gebrek aan kennis. Zo zijn er meerdere incidenten geweest, vooral in het gebied van
de zorg in stervensfase.
Het ontbreken van een passende interventie om deze fouten te minimaliseren is een
onderdeel van het verzorgingstehuis. Het onderzoek richt zich op het vinden van
structuur om deze zorg in de stervensfase te verbeteren.
1.2 Probleemschets
In de stervensfase weten de leerlingen van de afdeling niet welke zorg zij kunnen
verlenen wat past binnen hun niveau en leerjaar. Dit uit zich in problematiek zoals
3
, het niet kunnen inschatten van het stadium waarin de cliënt zich bevindt, wat vaak
het gevolg is van een kennishiaat. Ook is er een grote variatie in ervaring bij de
leerlingen, wat ervoor zorgt dat de zorg niet optimaal kan worden uitgevoerd. Er mist
structuur en kennis waardoor het probleem blijft bestaan op de leerafdelingen.
1.3 Probleemanalyse
Om het probleem verder in kaart te brengen is er gebruik gemaakt van een verbeter
mindmap. Dit is een tool om het verbeterproces te stroomlijnen (2). Het voordeel van
de verbeter mindmap is dat het probleem vanuit verschillende perspectieven wordt
bekeken. Hieronder worden kort de bevindingen toegelicht. De ‘verbeter mindmap’
bestaat uit volgende onderdelen:
- Personeel
- Patiënt
- Geld
- Tijd
- Verleden/Toekomst
- Proces
- Cijfer/Kennis
- Normen
- Hulpmiddelen
Het personeel is de doelgroep en bestaat uit de leerlingen en de vaste
werkbegeleiders die op de afdeling werken. Het hele team is betrokken bij de
probleemsituatie. Het vaste personeel zijn gediplomeerde verpleegkundigen en
verzorgenden. Er lopen op de afdeling leerlingen van verschillende niveaus. Dit
varieert van helpende mbo-niveau 2 tot hbo- verpleegkundigen. De leerlingen vinden
het een vervelende situatie omdat er vaak onduidelijkheden ontstaan en daarom niet
altijd de gevraagde zorg kunnen leveren in de stervensfase wat past binnen hun
niveau. De vaste werkbegeleiders weten niet goed hoe zij de leerlingen hierbij
kunnen begeleiden en hebben vaak veel taken buiten de begeleiding om.
Alle cliënten op de afdeling krijgen vierentwintig uurs zorg. Het gaat om cliënten met
een dementieel ziektebeeld, vaak in combinatie met andere ziektebeelden. Het is de
vraag of de stervende cliënt ongemak ervaart van de ondeskundigheid tijdens het
verlenen van de zorg. Het gaat vaak om een stervende cliënt, waarbij de
zorgmedewerkers de kwaliteit van zorg proberen te waarborgen ondanks het
probleem wat er speelt. Daarnaast kunnen andere cliënten op de afdeling wel soms
drukte op de afdeling oppikken en hiervan stress ondervinden.
Geld speelt bij dit probleem geen grote rol. Als je kijkt naar de stervensfase en hoe
deze het beste georganiseerd kan worden rondom de cliënt, dan kan geld wel een rol
spelen. In de palliatieve sedatie is er materiaal nodig om dit te kunnen uitvoeren. Ook
voor het comfort kunnen er meerdere tools ingezet worden waarbij geld een rol kan
spelen. In het opzicht van de leerlingen is scholing een bron waar geld naar toe gaat.
Het kost tijd om dit bestaande probleem om te buigen naar een situatie waarin alles
goed op elkaar afgestemd is. Ook vergt het opdoen van ervaring tijd. Het probleem
kan zich herhaaldelijk voor blijven doen door de belemmerende factoren, waardoor
er rekening gehouden moet worden met een langer tijdsbestek.
4
Zorg in de stervensfase
Voorwoord
Het onderwerp ‘Zorg in de stervensfase’ is aangedragen door het management van
X naar aanleiding van een probleem dat zich heeft voortgedaan op een van de
leerafdelingen. Het is een moeilijk onderwerp om over te schrijven omdat de
stervensfase een deel van het leven is waar niet graag over gepraat wordt. Het
schrijven van dit stuk brengt dan ook allerlei emoties teweeg. Ik wil X bedanken voor
de mogelijkheid om dit stuk te kunnen schrijven. Ik wil de afdeling Y in X bedanken
voor de begeleiding die ik heb gekregen afgelopen stageperiode. En als laatst wil ik
XY bedanken voor de mogelijkheid om alsnog feedback te kunnen ontvangen en hij
bereid was mij extra uitleg te geven na het uitvallen van mijn oude docent in de
Coronaperiode.
1
,Inhoudsopgave
Voorwoord…………………………………………………………………………...……….2
1. Inleiding …………………………………………………………………………...………4
1.1 Aanleiding………………………………………………………………………..4
1.2 Probleemschets……………………………………………………….………...4
1.3 Probleemanalyse……………………………………………………..………...4
1.4 Gewenste situatie…………………………………………………….………...6
1.5 identificeren van betrokken stakeholders…………………………………....6
1.6 Veranderdoelen …………………………………………………….……….....7
1.7 Uitdagingen voor verandering………………………………………………...7
2. Methode………………………………………………………………………….……….8
2.1 Kwantitatief onderzoek ………………………………………….………...…..8
2.2 Literatuuronderzoek…………………………………………….……………...9
3. Resultaten……………………………………………………………………….....……10
3.1 Praktijkonderzoek…………………………………………………....………..10
2
, 3.1.1 Kwantitatief onderzoek……………………………………………………..10
3.2 Literatuuronderzoek……………………………………………………...…...12
3.3 Mogelijke interventies…………………………………………….……..…….13
4. Analyse………………………………………………………………………..………....15
4.1 Analyse kwantitatief onderzoek……………………………………..……….15
4.2 Draagvlak…………………………………………………………….……..….15
5. Conclusie……………………………………………………………………………......16
6. Implementatie………………………………………………………………………...…17
6.1 Doelgroep……………………………………………………………..…....….17
6.1.1 Leerlingen…………………………….……………………………………...17
6.1.2 Werkbegeleiders………………………………………………………….…17
6.2 Veranderpotentieel …………………………………………………………...18
6.3 Bevorderende- en belemmerende factoren………………………………...19
6.4 Organisatorische context…………………………………………………..…20
6.5 Introductie richtlijn……………………………………………………..……....21
6.5.1 Implementatie…………………………………………………………..……21
7. Evaluatie…………………………………………………………………………………22
8. Discussie……………………………………………………………………..………….25
9. Plan van aanpak………………………………………………………………………..26
10. Bibliografie……………………………………………………………….……..…..….29
Bijlagen……………………………………………………………………………………..30
Bijlage 1…………………………………………………………………………………….30
1.Inleiding
Huidige situatie
1.1 Aanleiding:
In het publieke en politieke debat is er altijd de wens om de kwaliteit van de zorg te
verbeteren (1). Dit blijkt ook uit een incident dat heeft plaatsgevonden op een
zorginstelling in X. In deze zorginstelling zijn er leerafdelingen opgezet om zorg te
bieden en de ontwikkeling van leerlingen tijdens hun schooltraject te stimuleren.
Echter brengt dit ook veel risico’s met zich mee, door ondeskundig handelen en
gebrek aan kennis. Zo zijn er meerdere incidenten geweest, vooral in het gebied van
de zorg in stervensfase.
Het ontbreken van een passende interventie om deze fouten te minimaliseren is een
onderdeel van het verzorgingstehuis. Het onderzoek richt zich op het vinden van
structuur om deze zorg in de stervensfase te verbeteren.
1.2 Probleemschets
In de stervensfase weten de leerlingen van de afdeling niet welke zorg zij kunnen
verlenen wat past binnen hun niveau en leerjaar. Dit uit zich in problematiek zoals
3
, het niet kunnen inschatten van het stadium waarin de cliënt zich bevindt, wat vaak
het gevolg is van een kennishiaat. Ook is er een grote variatie in ervaring bij de
leerlingen, wat ervoor zorgt dat de zorg niet optimaal kan worden uitgevoerd. Er mist
structuur en kennis waardoor het probleem blijft bestaan op de leerafdelingen.
1.3 Probleemanalyse
Om het probleem verder in kaart te brengen is er gebruik gemaakt van een verbeter
mindmap. Dit is een tool om het verbeterproces te stroomlijnen (2). Het voordeel van
de verbeter mindmap is dat het probleem vanuit verschillende perspectieven wordt
bekeken. Hieronder worden kort de bevindingen toegelicht. De ‘verbeter mindmap’
bestaat uit volgende onderdelen:
- Personeel
- Patiënt
- Geld
- Tijd
- Verleden/Toekomst
- Proces
- Cijfer/Kennis
- Normen
- Hulpmiddelen
Het personeel is de doelgroep en bestaat uit de leerlingen en de vaste
werkbegeleiders die op de afdeling werken. Het hele team is betrokken bij de
probleemsituatie. Het vaste personeel zijn gediplomeerde verpleegkundigen en
verzorgenden. Er lopen op de afdeling leerlingen van verschillende niveaus. Dit
varieert van helpende mbo-niveau 2 tot hbo- verpleegkundigen. De leerlingen vinden
het een vervelende situatie omdat er vaak onduidelijkheden ontstaan en daarom niet
altijd de gevraagde zorg kunnen leveren in de stervensfase wat past binnen hun
niveau. De vaste werkbegeleiders weten niet goed hoe zij de leerlingen hierbij
kunnen begeleiden en hebben vaak veel taken buiten de begeleiding om.
Alle cliënten op de afdeling krijgen vierentwintig uurs zorg. Het gaat om cliënten met
een dementieel ziektebeeld, vaak in combinatie met andere ziektebeelden. Het is de
vraag of de stervende cliënt ongemak ervaart van de ondeskundigheid tijdens het
verlenen van de zorg. Het gaat vaak om een stervende cliënt, waarbij de
zorgmedewerkers de kwaliteit van zorg proberen te waarborgen ondanks het
probleem wat er speelt. Daarnaast kunnen andere cliënten op de afdeling wel soms
drukte op de afdeling oppikken en hiervan stress ondervinden.
Geld speelt bij dit probleem geen grote rol. Als je kijkt naar de stervensfase en hoe
deze het beste georganiseerd kan worden rondom de cliënt, dan kan geld wel een rol
spelen. In de palliatieve sedatie is er materiaal nodig om dit te kunnen uitvoeren. Ook
voor het comfort kunnen er meerdere tools ingezet worden waarbij geld een rol kan
spelen. In het opzicht van de leerlingen is scholing een bron waar geld naar toe gaat.
Het kost tijd om dit bestaande probleem om te buigen naar een situatie waarin alles
goed op elkaar afgestemd is. Ook vergt het opdoen van ervaring tijd. Het probleem
kan zich herhaaldelijk voor blijven doen door de belemmerende factoren, waardoor
er rekening gehouden moet worden met een langer tijdsbestek.
4
