Hersenen en gedrag
Deel 1: Cellen en informatieoverdracht
1. Hersencellen
1.1 Neuronen
1.2 Gliacellen
2. Het brein en zijn omgeving
2.1 Zintuigelijke input & motorische output
2.2 Bloed-hersenbarriere
3. Elektrische prikkels
3.1 Rustpotentiaal
3.2 Actiepotentiaal
3.3 Graduele potentiaal
4. Communicatie tussen hersencellen
4.1 Synapsen
4.2 Chemische processen
5. Beinvloeden communicatie tussen cellen
5.1 Stoffen
5.2 Verslavende stoffen
5.3 Medicijnen
,Deel 1: Cellen en informatieoverdracht
College 1
1. Hersencellen
Waarom dit vak?
- Ons gedrag wordt gestuurd door ons brein
- Wat weten we van biologische factoren die stoornissen veroorzaken?
- We gaan een biologisch standpunt in nemen
- Functie en disfunctie beter begrijpen/ verklaren
- Beter begrijpen van een stoornis, denk aan autisme en een open ruggetje
- We weten nog een hoop dingen niet over het brein
- Herkennen van gedragsproblemen met een neurologische oorzaak -> evalueren van
ontwikkelingsmogelijkheden
- Cerebrale parese
- Kennis van nevenvakgebieden bevordert multidisciplinaire samenwerking,
bijvoorbeeld in gesprek met een psychiater.
Het brein
Als er wordt gesproken over hersenen of het brein, wordt het centrale zenuwstelsel bedoelt,
dit zijn de hersenen en het ruggenmerg.
Tentamenvraag: waar bestaat het centrale zenuwstelsel uit?
- De hersenen en het ruggenmerg
Waarom hebben we hersenen? → we hebben hersenen omdat we op onze omgeving kunnen
reageren. Het is nodig voor de interactie en communicatie met de omgeving.
Communicatie:
- van de mens met zijn omgeving:
Input → verwerking → output
Zintuigen → blackbox → motoriek
- Van hersencellen met elkaar
- Van de hersenen met het lichaam
Cellen in de hersenen
Twee soorten:
1. Neuronen (cel)
2. Gliacellen
,1.1 Neuronen
Bestaat uit 4 grote onderdelen: een cellichaam, dendrieten, een axon en presynaptische
terminals.
- Het oppervlak van de dendrieten is bekleed met gespecialiseerde synaptische
receptoren, waarbij de dendriet informatie van andere neuronen ontvangt
- Het cellichaam (soma) bevat de kern, ribosomen, mitochondria en andere structuren
die in de meeste cellen worden aangetroffen
- Het axon is de informatiezender van het neuron. Veel axonen van gewervelde dieren
zijn bedekt met een isolatiemateriaal dat een myeline-omhulsel wordt genoemd
Neuron is een cel bestaande uit een aantal onderdelen:
- Celmembraan (kanalen/poriën).
- Membraan zit om de hele neuron heen, dus ook om de axon, de dendrieten en
de presynaptische terminals.
- Celkern (genetisch materiaal: soort receptenboek van hoe dingen gemaakt moeten
worden zoals haar)
- Mitochondriën (energievoorziening: functie is het maken van energie: verwerking van
brandstof (glucose) naar energie)
- Ribosomen (maken eiwitten, soort keuken waar eiwitten gemaakt worden a.d.h.v. het
receptenboek, ingrediënten komen via het bloed bij de cellen)
- De eiwitten die je binnen krijgt worden eerst afgebroken in je
spijsverteringskanaal tot aminozuren (20 soorten). Deze worden in de
ribosomen getransformeerd tot nieuwe eiwitten die het lichaam nodig heeft,
waarvoor verschillende recepten zijn.
Neuronen hebben hun eigen taak , bijv. een neuron voor pijn, voor gevoel, voor hitte etc.
Speciale aan een neuron is dat het speciaal is uitgerust om te kunnen communiceren.
Daarmee onderscheid de neuron zich met andere cellen.
Normale lichaamscellen hebben geen dendrieten en ook geen axon. Een neuron heeft 1 axon
en heel veel dendrieten.
Informatiestroom:
- Dendrieten (ontvangen informatie van andere neuronen, iedere neuron heeft veel
dendrieten)
, - Dendrieten geven de informatie door aan het cellichaam ofwel het soma (integreert
informatie)
- Informatiestroom gaat verder via axonen (vervoeren zenuwimpulsen, prikkels weer
verder, axonen kunnen heel lang zijn, het zijn de informatie vervoerders door het hele
lichaam)
- Als laatste komt het bij een presynaptische terminal (Elke axon heeft een eindknopje,
de presynaptische terminal, dit geeft informatie aan een volgende cel)
1.2 Gliacellen
Naast neuronen zijn er gliacellen in de hersenen.
- Ondersteunen de functies van neuronen
- Vullen de helft van het hersenvolume
- Beinvloeden de communicatie/informatieverwerking door het vervoeren van
voedingsstoffen, want zonder voedingsstoffen functioneren de neuronen niet.
- Het heeft dus een indirecte invloed op de informatieverwerking:
- Letterlijke steun (ze vullen letterlijk hersenen op dus geven letterlijke steun)
- Aan/afvoer stoffen (voeding/herstel, kan voedingsstoffen afgeven aan de
neuron en afvalstoffen van de neuron afvoeren via het bloed)
- Productie hersenvloeistof
- Andere functies:
- Maken myeline (deze gliacellen heten oligodendrocyte, de info die door de
axon loopt wordt beschermd met een laagje myeline zoals een oplader energie
beschermd door een laagje plastic, 1 gliacel kan wel 20-30 axonen tegelijk van
myeline voorzien.)
- Rol in immuumsysteem: afweer tegen virussen en schimmels (deze gliacellen
heten microglia)
- Rol bij de ontwikkeling van de hersenen
Deel 1: Cellen en informatieoverdracht
1. Hersencellen
1.1 Neuronen
1.2 Gliacellen
2. Het brein en zijn omgeving
2.1 Zintuigelijke input & motorische output
2.2 Bloed-hersenbarriere
3. Elektrische prikkels
3.1 Rustpotentiaal
3.2 Actiepotentiaal
3.3 Graduele potentiaal
4. Communicatie tussen hersencellen
4.1 Synapsen
4.2 Chemische processen
5. Beinvloeden communicatie tussen cellen
5.1 Stoffen
5.2 Verslavende stoffen
5.3 Medicijnen
,Deel 1: Cellen en informatieoverdracht
College 1
1. Hersencellen
Waarom dit vak?
- Ons gedrag wordt gestuurd door ons brein
- Wat weten we van biologische factoren die stoornissen veroorzaken?
- We gaan een biologisch standpunt in nemen
- Functie en disfunctie beter begrijpen/ verklaren
- Beter begrijpen van een stoornis, denk aan autisme en een open ruggetje
- We weten nog een hoop dingen niet over het brein
- Herkennen van gedragsproblemen met een neurologische oorzaak -> evalueren van
ontwikkelingsmogelijkheden
- Cerebrale parese
- Kennis van nevenvakgebieden bevordert multidisciplinaire samenwerking,
bijvoorbeeld in gesprek met een psychiater.
Het brein
Als er wordt gesproken over hersenen of het brein, wordt het centrale zenuwstelsel bedoelt,
dit zijn de hersenen en het ruggenmerg.
Tentamenvraag: waar bestaat het centrale zenuwstelsel uit?
- De hersenen en het ruggenmerg
Waarom hebben we hersenen? → we hebben hersenen omdat we op onze omgeving kunnen
reageren. Het is nodig voor de interactie en communicatie met de omgeving.
Communicatie:
- van de mens met zijn omgeving:
Input → verwerking → output
Zintuigen → blackbox → motoriek
- Van hersencellen met elkaar
- Van de hersenen met het lichaam
Cellen in de hersenen
Twee soorten:
1. Neuronen (cel)
2. Gliacellen
,1.1 Neuronen
Bestaat uit 4 grote onderdelen: een cellichaam, dendrieten, een axon en presynaptische
terminals.
- Het oppervlak van de dendrieten is bekleed met gespecialiseerde synaptische
receptoren, waarbij de dendriet informatie van andere neuronen ontvangt
- Het cellichaam (soma) bevat de kern, ribosomen, mitochondria en andere structuren
die in de meeste cellen worden aangetroffen
- Het axon is de informatiezender van het neuron. Veel axonen van gewervelde dieren
zijn bedekt met een isolatiemateriaal dat een myeline-omhulsel wordt genoemd
Neuron is een cel bestaande uit een aantal onderdelen:
- Celmembraan (kanalen/poriën).
- Membraan zit om de hele neuron heen, dus ook om de axon, de dendrieten en
de presynaptische terminals.
- Celkern (genetisch materiaal: soort receptenboek van hoe dingen gemaakt moeten
worden zoals haar)
- Mitochondriën (energievoorziening: functie is het maken van energie: verwerking van
brandstof (glucose) naar energie)
- Ribosomen (maken eiwitten, soort keuken waar eiwitten gemaakt worden a.d.h.v. het
receptenboek, ingrediënten komen via het bloed bij de cellen)
- De eiwitten die je binnen krijgt worden eerst afgebroken in je
spijsverteringskanaal tot aminozuren (20 soorten). Deze worden in de
ribosomen getransformeerd tot nieuwe eiwitten die het lichaam nodig heeft,
waarvoor verschillende recepten zijn.
Neuronen hebben hun eigen taak , bijv. een neuron voor pijn, voor gevoel, voor hitte etc.
Speciale aan een neuron is dat het speciaal is uitgerust om te kunnen communiceren.
Daarmee onderscheid de neuron zich met andere cellen.
Normale lichaamscellen hebben geen dendrieten en ook geen axon. Een neuron heeft 1 axon
en heel veel dendrieten.
Informatiestroom:
- Dendrieten (ontvangen informatie van andere neuronen, iedere neuron heeft veel
dendrieten)
, - Dendrieten geven de informatie door aan het cellichaam ofwel het soma (integreert
informatie)
- Informatiestroom gaat verder via axonen (vervoeren zenuwimpulsen, prikkels weer
verder, axonen kunnen heel lang zijn, het zijn de informatie vervoerders door het hele
lichaam)
- Als laatste komt het bij een presynaptische terminal (Elke axon heeft een eindknopje,
de presynaptische terminal, dit geeft informatie aan een volgende cel)
1.2 Gliacellen
Naast neuronen zijn er gliacellen in de hersenen.
- Ondersteunen de functies van neuronen
- Vullen de helft van het hersenvolume
- Beinvloeden de communicatie/informatieverwerking door het vervoeren van
voedingsstoffen, want zonder voedingsstoffen functioneren de neuronen niet.
- Het heeft dus een indirecte invloed op de informatieverwerking:
- Letterlijke steun (ze vullen letterlijk hersenen op dus geven letterlijke steun)
- Aan/afvoer stoffen (voeding/herstel, kan voedingsstoffen afgeven aan de
neuron en afvalstoffen van de neuron afvoeren via het bloed)
- Productie hersenvloeistof
- Andere functies:
- Maken myeline (deze gliacellen heten oligodendrocyte, de info die door de
axon loopt wordt beschermd met een laagje myeline zoals een oplader energie
beschermd door een laagje plastic, 1 gliacel kan wel 20-30 axonen tegelijk van
myeline voorzien.)
- Rol in immuumsysteem: afweer tegen virussen en schimmels (deze gliacellen
heten microglia)
- Rol bij de ontwikkeling van de hersenen
