SAMENVATTING THEORIE MINOR
HIGH CARE VOOR VOLWASSENEN –
HAN
Lieke te Molder
,Inhoud
Week 1. Algemeen ...................................................................................................................2
Week 2. Ademhalingsstelsel .................................................................................................. 16
Week 3. Cardiologie............................................................................................................... 53
Week 4. Hemodynamiek en dialyse ...................................................................................... 104
Week 5. Neurologie ............................................................................................................. 150
Week 6. Van alles (Anesthesie, pijnbestrijding, Operaties en complicaties) ............................ 183
,Week 1. Algemeen
Temperatuur regelen in het lichaam
Lichaamstemperatuur wordt gereguleerd door het temperatuurcentrum in de hypothalamus in
samenwerking met bepaalde centra in het verlengde merg. Wanneer de temperatuur van het
langsstromende bloed stijgt of daalt, worden impulsen naar de bloedvaten in de huid gestuurd om
bloedvatverwijding of bloedvatvernauwing te bewerkstelligen.
➔ Bij dreigende te hoge lichaamstemperatuur stimuleert het temperatuurcentrum het
ademhalingsstelsel tot ‘hijgen’.
➔ Bij dreigende te lage lichaamstemperatuur zet de hypothalamus de schildklier aan tot hogere
activiteit. De schildklier produceert hierdoor meer schildklierhormonen die op hun beurt de
celstofwisseling versnellen. Dit veroorzaakt extra warmteproductie.
Voorste hypothalamus is de sensor en vangt de prikkels op. De achterste hypothalamus zorgt voor een
motorische reactie naar spieren enz.
Normale temperatuur: 36,5-37,5
De kern temperatuur meten
- Blaas → betrouwbaar, continue
- Neus maag sonde
- Oor → makkelijk maar onbetrouwbaar, niet geschikt bij hypothermie
- Neus
- Rectaal → betrouwbaar, continue, niet comfortabel, betreft contra-indicaties
- Hart/bloed → infasief maar betrouwbaar
- Adem wat je uitademt
Het vegetatieve zenuwstelsel is een deel van het zenuwstelsel dat vegetatieve functies beïnvloed en
regelt. De werking is maar kort. Het stelsel verwerkt informatie. Wanneer er aanpassingen gedaan
moeten worden gebeurt dat door vegetatieve motoriek, hieronder vallen gladde spiercellen en klieren.
Wanneer er een temperatuurdaling is in het bloed. Stimuleert het zenuwstelsel vernauwing van
bloedvaten in de huid. Je wordt hierdoor bleek en straalt minder warmte uit. Wanneer de temperatuur
weer normaal is houdt de regelactiviteit op.
De lever speelt een belangrijke rol in het verwarmen van het lichaam. De meeste reacties die in de lever
plaatsvinden vormen warmte. De lever is het orgaan met de hoogste temperatuur, 39 graden Celcius.
De warmte wordt vooral via overdracht aan langsstromend bloed afgegeven en verdeeld over het
lichaam. De lever zorgt ook voor het handhaven van de kerntemperatuur van 37 graden Celcius.
Koorts
Setpoint door verschillende cytokinen verhogen de ingestelde waarde van setpoint, daardoor
vermindering van de gevoeligheid van centrale thermosensoren.
Bij koorts is de huidtemperatuur belangrijk voor interventie
- Bij een lage huidtemperatuur → dekentje erbij
- Bij een hoge huidtemperatuur → dekentje eraf
Delta temperatuur
- Is het verschil tussen centraal en perifeer
, Warmteproductie
Warmteproductie in het lichaam vind plaats op celniveau. Hoe hoger de activiteit van de
celstofwisseling, hoe meer warmte er vrijkomt. Het bloed voert warmte af naar de rest van het lichaam.
Dat is gunstig voor handhaving van de schiltemperatuur maar het beschermt ook de lever en andere
organen tegen oververhitting.
Door middel van warmtegeleiding wordt er warmte aan koudere delen afgegeven (diffusie).
De afgifte van warmte in het lichaam wordt nauwkeurig geregeld. Dat is nodig bij verandering van
lichaamstemperatuur en bij verandering van omgevingstemperatuur. Hierin spelen de hersenen, het
verlengde merg en de hypothalamus een belangrijke rol.
- Hier zitten temperatuursensoren die voortdurend de temperatuurschommelingen van het bloed
waarnemen.
- De temperatuurgevoelige sensoren in de dermis worden geprikkeld bij een stijging of daling van
de omgevingstemperatuur en geven deze signalen door naar de hersenen.
- Vanuit de hersenen gaan impulsen naar de bloedvaten van het supapillaire netwerk en het
cutane vaatnetwerk. Hier treedt vasodilatiatie of vasoconstrictie op.
- Bij kou wordt er minder ADH uitgescheiden waardoor je meer moet plassen (er wordt minder
urine teruggehaald)
Hypothermie <29 graden (onderkoeling) → Kou
Wanneer het lichaam van binnenuit de boel niet meer kan warm houden.
Hoe kom je aan onderkoeling?
- Niet warm genoeg gekleed (verlies van warmte aan omgeving)
- Extent delier (mensen die psychisch in de war zijn en alle kleren uit trekken)
- Alcohol gebruik → haarvaten zetten uit maar omgeving kan wel koud zijn waardoor je sneller
afkoelt (vb Carnaval)
- OK, daar is de temperatuur altijd lager
- Triatleten door uitputting is er geen mogelijkheid om op te warmen
- Diabeten (door slechte glucosehuishouding)
- Problemen met hypothalamus (neurotrauma, enz.)
- Te traag werkende schildklier
Wanneer het lichaam alle warmte moet vasthouden, dan wordt de subpapillaire doorbloeding gestopt.
De huid ziet bleek. Er gaat een signaal vanuit de hersenen naar de haarspieren. Je haren gaan overeind
staan, je krijgt kippenvel. Ook gaat er een signaal van activiteit naar skeletspieren. Hierdoor geven ze
meer warmte af; klappertanden en rillen.
Bij extreme kou kan het cutane vaatnetwerk worden afgesloten. Het bloed komt niet verder dan het
faciale vaatnetwerk. Dit netwerk ligt onder het onderhuids vetweefsel, dat nu als een goede warmte-
isolator dient.
Levenshaalbare lage temperatuur
- Centraal: onder 32 graden wordt de patiënt kritiek. Onder 27 graden is het zonder ingrijpen
dodelijk
Wat kun je doen om iemand op te warmen
‘Thuis’ en ‘Klinisch’ ‘Klinisch’
Laagjes (kleren) aantrekken Warmte deken (goud en zilver)
Bij onderkoeling: gouden kant naar buiten
Bij oververhitting: zilveren kant naar buiten
Warme deken Warmtelamp
HIGH CARE VOOR VOLWASSENEN –
HAN
Lieke te Molder
,Inhoud
Week 1. Algemeen ...................................................................................................................2
Week 2. Ademhalingsstelsel .................................................................................................. 16
Week 3. Cardiologie............................................................................................................... 53
Week 4. Hemodynamiek en dialyse ...................................................................................... 104
Week 5. Neurologie ............................................................................................................. 150
Week 6. Van alles (Anesthesie, pijnbestrijding, Operaties en complicaties) ............................ 183
,Week 1. Algemeen
Temperatuur regelen in het lichaam
Lichaamstemperatuur wordt gereguleerd door het temperatuurcentrum in de hypothalamus in
samenwerking met bepaalde centra in het verlengde merg. Wanneer de temperatuur van het
langsstromende bloed stijgt of daalt, worden impulsen naar de bloedvaten in de huid gestuurd om
bloedvatverwijding of bloedvatvernauwing te bewerkstelligen.
➔ Bij dreigende te hoge lichaamstemperatuur stimuleert het temperatuurcentrum het
ademhalingsstelsel tot ‘hijgen’.
➔ Bij dreigende te lage lichaamstemperatuur zet de hypothalamus de schildklier aan tot hogere
activiteit. De schildklier produceert hierdoor meer schildklierhormonen die op hun beurt de
celstofwisseling versnellen. Dit veroorzaakt extra warmteproductie.
Voorste hypothalamus is de sensor en vangt de prikkels op. De achterste hypothalamus zorgt voor een
motorische reactie naar spieren enz.
Normale temperatuur: 36,5-37,5
De kern temperatuur meten
- Blaas → betrouwbaar, continue
- Neus maag sonde
- Oor → makkelijk maar onbetrouwbaar, niet geschikt bij hypothermie
- Neus
- Rectaal → betrouwbaar, continue, niet comfortabel, betreft contra-indicaties
- Hart/bloed → infasief maar betrouwbaar
- Adem wat je uitademt
Het vegetatieve zenuwstelsel is een deel van het zenuwstelsel dat vegetatieve functies beïnvloed en
regelt. De werking is maar kort. Het stelsel verwerkt informatie. Wanneer er aanpassingen gedaan
moeten worden gebeurt dat door vegetatieve motoriek, hieronder vallen gladde spiercellen en klieren.
Wanneer er een temperatuurdaling is in het bloed. Stimuleert het zenuwstelsel vernauwing van
bloedvaten in de huid. Je wordt hierdoor bleek en straalt minder warmte uit. Wanneer de temperatuur
weer normaal is houdt de regelactiviteit op.
De lever speelt een belangrijke rol in het verwarmen van het lichaam. De meeste reacties die in de lever
plaatsvinden vormen warmte. De lever is het orgaan met de hoogste temperatuur, 39 graden Celcius.
De warmte wordt vooral via overdracht aan langsstromend bloed afgegeven en verdeeld over het
lichaam. De lever zorgt ook voor het handhaven van de kerntemperatuur van 37 graden Celcius.
Koorts
Setpoint door verschillende cytokinen verhogen de ingestelde waarde van setpoint, daardoor
vermindering van de gevoeligheid van centrale thermosensoren.
Bij koorts is de huidtemperatuur belangrijk voor interventie
- Bij een lage huidtemperatuur → dekentje erbij
- Bij een hoge huidtemperatuur → dekentje eraf
Delta temperatuur
- Is het verschil tussen centraal en perifeer
, Warmteproductie
Warmteproductie in het lichaam vind plaats op celniveau. Hoe hoger de activiteit van de
celstofwisseling, hoe meer warmte er vrijkomt. Het bloed voert warmte af naar de rest van het lichaam.
Dat is gunstig voor handhaving van de schiltemperatuur maar het beschermt ook de lever en andere
organen tegen oververhitting.
Door middel van warmtegeleiding wordt er warmte aan koudere delen afgegeven (diffusie).
De afgifte van warmte in het lichaam wordt nauwkeurig geregeld. Dat is nodig bij verandering van
lichaamstemperatuur en bij verandering van omgevingstemperatuur. Hierin spelen de hersenen, het
verlengde merg en de hypothalamus een belangrijke rol.
- Hier zitten temperatuursensoren die voortdurend de temperatuurschommelingen van het bloed
waarnemen.
- De temperatuurgevoelige sensoren in de dermis worden geprikkeld bij een stijging of daling van
de omgevingstemperatuur en geven deze signalen door naar de hersenen.
- Vanuit de hersenen gaan impulsen naar de bloedvaten van het supapillaire netwerk en het
cutane vaatnetwerk. Hier treedt vasodilatiatie of vasoconstrictie op.
- Bij kou wordt er minder ADH uitgescheiden waardoor je meer moet plassen (er wordt minder
urine teruggehaald)
Hypothermie <29 graden (onderkoeling) → Kou
Wanneer het lichaam van binnenuit de boel niet meer kan warm houden.
Hoe kom je aan onderkoeling?
- Niet warm genoeg gekleed (verlies van warmte aan omgeving)
- Extent delier (mensen die psychisch in de war zijn en alle kleren uit trekken)
- Alcohol gebruik → haarvaten zetten uit maar omgeving kan wel koud zijn waardoor je sneller
afkoelt (vb Carnaval)
- OK, daar is de temperatuur altijd lager
- Triatleten door uitputting is er geen mogelijkheid om op te warmen
- Diabeten (door slechte glucosehuishouding)
- Problemen met hypothalamus (neurotrauma, enz.)
- Te traag werkende schildklier
Wanneer het lichaam alle warmte moet vasthouden, dan wordt de subpapillaire doorbloeding gestopt.
De huid ziet bleek. Er gaat een signaal vanuit de hersenen naar de haarspieren. Je haren gaan overeind
staan, je krijgt kippenvel. Ook gaat er een signaal van activiteit naar skeletspieren. Hierdoor geven ze
meer warmte af; klappertanden en rillen.
Bij extreme kou kan het cutane vaatnetwerk worden afgesloten. Het bloed komt niet verder dan het
faciale vaatnetwerk. Dit netwerk ligt onder het onderhuids vetweefsel, dat nu als een goede warmte-
isolator dient.
Levenshaalbare lage temperatuur
- Centraal: onder 32 graden wordt de patiënt kritiek. Onder 27 graden is het zonder ingrijpen
dodelijk
Wat kun je doen om iemand op te warmen
‘Thuis’ en ‘Klinisch’ ‘Klinisch’
Laagjes (kleren) aantrekken Warmte deken (goud en zilver)
Bij onderkoeling: gouden kant naar buiten
Bij oververhitting: zilveren kant naar buiten
Warme deken Warmtelamp
