Maakt entertainment ons agressiever & angstiger?
H7 Baran & Davis – sociale cognitieve theorie
Overzicht periode
Verandering in verhoudingen samenleving --> generatiekloof, jongeren tegenstrijdig
gedragen. Rol van media in deze verandering werd bediscussieerd. Steeds meer bewijs -->
kerk, school en gezin minder belangrijk voor kinderen. Media & leeftijdsgenoten speelden nu
grootste rol voor Amerikaanse adolescenten. Media & vooral televisie werden doelwit van
toenemende kritiek. Onderzoek wees op --> beperkte effecten.
Jaren ‘50/’60. Wat is rol van media op ons gedrag? --> tv grote rol, want nieuw medium
De zorgen begonnen in jaren ‘60/’70. Met zorgen over televisie en gingen in de jaren ‘90
over op zorgen over gamen. Angst voor --> effecten op geestelijke gezondheid &
hersenontwikkeling, gedrag, agressie.
Sociaal wetenschappers ontwikkelden meerdere perspectieven op de effecten van
televisiegeweld, zoals: catharsis, sociaal-cognitieve theorie, agressieve signale en priming-
effecten.
Focus op kinderen & geweld
Commissies
2 nationale commissies opgericht:
1. Kerner Commissie 1967
2. National Commission on the Causes and Prevention of Violece 1968
Commissies gaven --> kritiek op media & adviseerden veranderingen aan te brengen in
nieuwsverslaggeving & entertainmentinhoud.
~Paul Briand (commissie): “Als zoals media beweren, er geen correlatie bestaat tussen
mediabeelden van geweld en gewelddadig gedrag, hoe kunnen media dan beweren dat ze
invloed hebben op de productconsumptie, aangezien ze duidelijk de commerciële houding &
gedrag van kijkers beïnvloeden? Kunnen ze het 1 wel doen en het ander niet?”
Surgeon General’s Scientific Advisory Committee on Television and Social Behavoir
Overheid probeerde zelf probleem te beantwoorden --> 1969 Surgeon General’s Scientific
Advisory Committee on Television and Social Behavoir opgericht.
Doel --> breed onderzoek naar televisie-effecten; kan bepalen of televisie belangrijke invloed
heeft op gedrag van kinderen.
Conclusie --> causaal verband tussen televisiegeweld & gewelddadig gedrag voldoende om
maatregelen te nemen. Ondanks discussie over wanneer er echt een causaal verband is.
Maatregel --> gezinskijkuur minder gewelddadige content. geweld beperken programma’s.
Theorieën over televisiegeweld
Wat doen media met jongeren? de bevindingen over rol media in leven jongeren. Samen
vormen ze sterke ondersteuning voor --> verband televisiekijken & agressie.
, 1. Catharsis Theorie
Catharsis = ook sublimatie = het kijken naar geweld bevredigt de agressieve drang van een
persoon & verkleint daardoor de kans op agressief gedrag. idee dat het bekijken van geweld
voldoende is om agressieve drang van een persoon te zuiveren of op zijn minst te
bevredigen, & daardoor de kans op agressief gedrag kleiner is. Agressie is aangeboren
drang.
Zwakke theorie
Bewijs zwakte catharsistheorie --> gezond verstand & uw eigen mediaconsumptie
--> Theorie stelt dat agressie een aangeboren drang is, net als drang om te eten. Maar als
uw mensen op tv ziet eten, eet je dan zelf minder? Zuivert het zien van eten, jouw honger?
Waarom zou dit bij agressie dan wel zo zijn? Agressie niet aangeboren, wel aangeleerd.
“Als je nummer wilt onthouden, lees je het vaak. Als je het nog keer leest onthou je het nog
langer. De catharsistheorie stelt dat als je het nummer dan nog een keer zou lezen, je het
juist minder snel zou onthouden. Maar herhalen is juist een manier om iets te leren. Dus leer
je door kijken van agressie, agressie juist aan ipv dat je het laat afnemen.”~Douglas Gentile
Onderzoek Feshbach
Liet wel afname zien in agressie na kijken tv. 6 weken helft jongens kijken tv zonder geweld.
Helft jongens gewelddadige tv kijken. Metingen gaven aan dat de gewelddadige tv-kijkers
minder agressief waren. Echter --> resultaten mogelijk niet veroorzaakt door catharsis.
Jongens in de niet-gewelddadige tv mogelijk gefrustreerd omdat ze bepaalde tv niet
mochten kijken.
2. sociale leertheorie / imitative learning
Mensen leren van observaties. Imitatie = directe reproductie van gedrag.
~Miller & Dollard Imiterend leren
Imitative learning = door kijken naar gedrag van andere mensen, kunnen we gedrag
imiteren. Ahv 4 stappen.
4 stappen imitatie leren:
1. Motivatie
2. Aanwezigheid van stimuli (je moet het uit kunnen voeren, aanzetje bv.)
3. Uitvoeren van gedrag
4. Positieve bekrachtiging (beloning)
2 dingen duidelijk:
1. Inefficiënte vorm van leren. We weten bv. Allemaal hoe met vuur om te gaan, als je
dit gedrag zou moeten leren; persoonlijk, zouden we overvolle ziekenhuizen hebben.
Volgens imiterend leren --> ieder van ons die met stimulus (vuur) wordt
geconfronteerd zijn hand erin steken & verbranden.
2. We leren niet alleen op deze manier. We hebben allemaal geleerd door observatie,
ook zonder versterking. Observatie van een gedrag is voldoende om dat gedrag te
leren. Ook als je nooit met pijl & boog hebt geschoten, kun je door het te observeren,
snappen/leren hoe het moet. (~Bandura)
, 3. Sociaal-cognitieve theorie ~Albert Bandura
Alleen stap 1 & 2 van imiterend leren doorlopen!! Leren van observatie van de omgeving, of
sociale cognitie, is basis van --> sociaal-cognitieve theorie van ~Albert Bandura (1994)
Sociale cognitieve theorie = leren door observatie (observationeel leren). Het observeren
van gedrag (modeling) van anderen, ook via media.
Conclusies Bobo doll experimenten:
1. We kunnen leren van het observeren van anderen (in het bijzonder gedragsmodellen die
op ons lijken) 2. Wij imiteren niet zomaar alles (beloning vs straf)
3. Leren werkt ook via een scherm
Effecten observationeel leren:
- Inhibitie effecten = Als je gedrag gestraft ziet worden/negatieve gevolgen heeft, minder
geneigd om gedrag te modelleren.
- Disinhibitie effecten = Als je gedrag beloont ziet worden/positieve gevolgen heeft, meer
geneigd om gedrag te modelleren.
1. Observationeel leren:
Je kan nieuw gedrag aan leren door te kijken naar beelden/gedrag. Veel mensen
weten bv. Hoe een pistool vast te houden zonder dit zelf ooit gedaan te hebben of
daarvoor beloond/gestraft te zijn.
2. Remmende effecten:
Als je mensen gedrag ziet vertonen dat wordt gestraft --> neemt kans af dat
waarnemer dat gedrag gaat vertonen.
3. Ontremmende effecten:
Als je mensen gedrag ziet vertonen dat wordt beloond --> neemt kans toe dat
waarnemer dat gedrag gaat vertonen.
Vicarious reinforcement = door te kijken naar positieve/negatieve bekrachtiging ipv het zelf
te ondergaan. Je hoeft niet per se zelf die beloning of straf te ondergaan. Het zien ervan kan
al zorgen of je gedrag gaat uitvoeren of niet.
Het ‘cognitieve’ in Sociale cognitieve theorie Bandura - scripts
Mensen leren scripts, symbolische representaties van gedrag. Geen directe imitaties. Scripts
= het leren van algemene ideeën over hoe gedrag of situatie ontwikkelt. De scripts slaan wij
op, onthouden de stapjes van gedrag & kunnen dat op later moment uitvoeren
Priming ~Berkowitz
= media-inhoud kan geheugen activeren die verbonden zijn, waardoor dit geheugen deel
voor een korte tijd toegankelijker worden & het daarom waarschijnlijker is dat deze cognities
bij latere informatieverwerking & oordelen worden gebruikt.
= cognitief-neoassociationistische perspectief ~Leonard Berkowitz
Leonard Berkowitz onderzoek
mannelijke studenten zagen film van brute boksscene. Voor sommige gepresenteerd in
context van verhaal dat zei dat verliezer zijn pak slaag verdiende; rechtvaardig. In 2e versie
verhaal gedaan dat de verslagen bokser een slachtoffer was; onrechtvaardig. De mensen
die de rechtvaardigde versie zagen waren agressiever tegenover die bokser. Daarnaast ook
de mensen die boos werden behandeld door experimentator waren agressiever.
, Conclusies:
- psychologische staat van kijkers speelt mee (hoe voelen ze zich bij het zien)
- Kijkers leren bij gerechtvaardigd geweld niet alleen het gedrag, maar ook dat het goed kan zijn
(ontremmend).
- Signalen die worden geassocieerd met een slachttoffer kunnen kijkers weerhouden in richting van
agressie tegen soortgelijke mensen in de echte wereld.
Desensitisatie
= De vermindering van angstige fysiologische opwinding als reactie op het zien van geweld,
zowel gemedieerd als in de echte wereld, als resultaat van de veelvuldige consumptie van
gemedieerd geweld. Als je veel geweld ziet, kan dit ‘normaal’ worden.
We negeren ook weleens mogelijke negatieve gevolgen & vertonen gedrag dat wordt
geassocieerd met straf. Zoals bv. Rennen naar een brandend huis. Er is dan voldoende
prikkel aanwezig om in werkelijke omgeving ander gedrag te vertonen. = sociale aansporing
van eerder geleerd gedrag ~Bandura “Sociale aansporing van eerder geleerd gedrag is
onderscheiden van observationeel leren & ontremming omdat er geen nieuw gedrag is
verworven & ontremmingsprocessen zijn niet betrokken, omdat het vertoonde gedrag
sociaal aanvaardbaar is. “
Experiment Bandura
Kleuters tv kijken met personage Rocky. Rocky werd beloon voor agressie of daarvoor gestraft.
Degenen die beloning zagen --> vertoonde meer agressiviteit (ontremming) dan degene die straf
zagen (remming). Bandura bood daarna de geremde groep stickers aan voor elk van Rocky’s
agressieve handeling als ze die na konden doen. Elke kind kon het ‘verboden/gestrafte’ gedrag
nadoen. De omgeving bood de kinderen genoeg beloning om het observationeel geleerde gedrag te
tonen, maar niet geremd (= sociale aansporing).
Videogames: nog sterke social cognitieve effecten dan TV?
Komt door:
- Interactiviteit & betrokkenheid --> betrokken bij uitvoeren game, je zit er zelf in
- Herhaling --> oefenen met bepaalt gedrag; sneller dat gedrag uitvoeren
- Realisme
- Identificatie (gelijkenisidentificatie & wensidentificatie) met personage die je speelt
2 soorten identificatie: ~Konijn, Bijvank & Bushman
1. Gelijkenisidentificatie = waarnemer identificeert zich met een personage omdat ze
opvallende kenmerken delen (dit bij sociaal-cognitieve theorie)
2. Wensidentificatie = de waarnemer wil het personage nabootsen, als rolmodel. Biedt
een glimp van ‘wat als’. Krachtige voorspeller van toekomstig gedrag.
Wapeneffect = gebruiken van realistische wapencontrollers. Verhogen realisme & daardoor
verhogen kans op modellering (~Potter).
Sterke punten sociale cognitieve theorie
1. Toont een causaal verband tussen media & gedrag
2. Geldt voor meerdere kijkers & kijksituaties
3. Heeft sterk verklarend vermogen --> duidelijke factoren/verklaringen voor effect tussen media &
gedrag
H7 Baran & Davis – sociale cognitieve theorie
Overzicht periode
Verandering in verhoudingen samenleving --> generatiekloof, jongeren tegenstrijdig
gedragen. Rol van media in deze verandering werd bediscussieerd. Steeds meer bewijs -->
kerk, school en gezin minder belangrijk voor kinderen. Media & leeftijdsgenoten speelden nu
grootste rol voor Amerikaanse adolescenten. Media & vooral televisie werden doelwit van
toenemende kritiek. Onderzoek wees op --> beperkte effecten.
Jaren ‘50/’60. Wat is rol van media op ons gedrag? --> tv grote rol, want nieuw medium
De zorgen begonnen in jaren ‘60/’70. Met zorgen over televisie en gingen in de jaren ‘90
over op zorgen over gamen. Angst voor --> effecten op geestelijke gezondheid &
hersenontwikkeling, gedrag, agressie.
Sociaal wetenschappers ontwikkelden meerdere perspectieven op de effecten van
televisiegeweld, zoals: catharsis, sociaal-cognitieve theorie, agressieve signale en priming-
effecten.
Focus op kinderen & geweld
Commissies
2 nationale commissies opgericht:
1. Kerner Commissie 1967
2. National Commission on the Causes and Prevention of Violece 1968
Commissies gaven --> kritiek op media & adviseerden veranderingen aan te brengen in
nieuwsverslaggeving & entertainmentinhoud.
~Paul Briand (commissie): “Als zoals media beweren, er geen correlatie bestaat tussen
mediabeelden van geweld en gewelddadig gedrag, hoe kunnen media dan beweren dat ze
invloed hebben op de productconsumptie, aangezien ze duidelijk de commerciële houding &
gedrag van kijkers beïnvloeden? Kunnen ze het 1 wel doen en het ander niet?”
Surgeon General’s Scientific Advisory Committee on Television and Social Behavoir
Overheid probeerde zelf probleem te beantwoorden --> 1969 Surgeon General’s Scientific
Advisory Committee on Television and Social Behavoir opgericht.
Doel --> breed onderzoek naar televisie-effecten; kan bepalen of televisie belangrijke invloed
heeft op gedrag van kinderen.
Conclusie --> causaal verband tussen televisiegeweld & gewelddadig gedrag voldoende om
maatregelen te nemen. Ondanks discussie over wanneer er echt een causaal verband is.
Maatregel --> gezinskijkuur minder gewelddadige content. geweld beperken programma’s.
Theorieën over televisiegeweld
Wat doen media met jongeren? de bevindingen over rol media in leven jongeren. Samen
vormen ze sterke ondersteuning voor --> verband televisiekijken & agressie.
, 1. Catharsis Theorie
Catharsis = ook sublimatie = het kijken naar geweld bevredigt de agressieve drang van een
persoon & verkleint daardoor de kans op agressief gedrag. idee dat het bekijken van geweld
voldoende is om agressieve drang van een persoon te zuiveren of op zijn minst te
bevredigen, & daardoor de kans op agressief gedrag kleiner is. Agressie is aangeboren
drang.
Zwakke theorie
Bewijs zwakte catharsistheorie --> gezond verstand & uw eigen mediaconsumptie
--> Theorie stelt dat agressie een aangeboren drang is, net als drang om te eten. Maar als
uw mensen op tv ziet eten, eet je dan zelf minder? Zuivert het zien van eten, jouw honger?
Waarom zou dit bij agressie dan wel zo zijn? Agressie niet aangeboren, wel aangeleerd.
“Als je nummer wilt onthouden, lees je het vaak. Als je het nog keer leest onthou je het nog
langer. De catharsistheorie stelt dat als je het nummer dan nog een keer zou lezen, je het
juist minder snel zou onthouden. Maar herhalen is juist een manier om iets te leren. Dus leer
je door kijken van agressie, agressie juist aan ipv dat je het laat afnemen.”~Douglas Gentile
Onderzoek Feshbach
Liet wel afname zien in agressie na kijken tv. 6 weken helft jongens kijken tv zonder geweld.
Helft jongens gewelddadige tv kijken. Metingen gaven aan dat de gewelddadige tv-kijkers
minder agressief waren. Echter --> resultaten mogelijk niet veroorzaakt door catharsis.
Jongens in de niet-gewelddadige tv mogelijk gefrustreerd omdat ze bepaalde tv niet
mochten kijken.
2. sociale leertheorie / imitative learning
Mensen leren van observaties. Imitatie = directe reproductie van gedrag.
~Miller & Dollard Imiterend leren
Imitative learning = door kijken naar gedrag van andere mensen, kunnen we gedrag
imiteren. Ahv 4 stappen.
4 stappen imitatie leren:
1. Motivatie
2. Aanwezigheid van stimuli (je moet het uit kunnen voeren, aanzetje bv.)
3. Uitvoeren van gedrag
4. Positieve bekrachtiging (beloning)
2 dingen duidelijk:
1. Inefficiënte vorm van leren. We weten bv. Allemaal hoe met vuur om te gaan, als je
dit gedrag zou moeten leren; persoonlijk, zouden we overvolle ziekenhuizen hebben.
Volgens imiterend leren --> ieder van ons die met stimulus (vuur) wordt
geconfronteerd zijn hand erin steken & verbranden.
2. We leren niet alleen op deze manier. We hebben allemaal geleerd door observatie,
ook zonder versterking. Observatie van een gedrag is voldoende om dat gedrag te
leren. Ook als je nooit met pijl & boog hebt geschoten, kun je door het te observeren,
snappen/leren hoe het moet. (~Bandura)
, 3. Sociaal-cognitieve theorie ~Albert Bandura
Alleen stap 1 & 2 van imiterend leren doorlopen!! Leren van observatie van de omgeving, of
sociale cognitie, is basis van --> sociaal-cognitieve theorie van ~Albert Bandura (1994)
Sociale cognitieve theorie = leren door observatie (observationeel leren). Het observeren
van gedrag (modeling) van anderen, ook via media.
Conclusies Bobo doll experimenten:
1. We kunnen leren van het observeren van anderen (in het bijzonder gedragsmodellen die
op ons lijken) 2. Wij imiteren niet zomaar alles (beloning vs straf)
3. Leren werkt ook via een scherm
Effecten observationeel leren:
- Inhibitie effecten = Als je gedrag gestraft ziet worden/negatieve gevolgen heeft, minder
geneigd om gedrag te modelleren.
- Disinhibitie effecten = Als je gedrag beloont ziet worden/positieve gevolgen heeft, meer
geneigd om gedrag te modelleren.
1. Observationeel leren:
Je kan nieuw gedrag aan leren door te kijken naar beelden/gedrag. Veel mensen
weten bv. Hoe een pistool vast te houden zonder dit zelf ooit gedaan te hebben of
daarvoor beloond/gestraft te zijn.
2. Remmende effecten:
Als je mensen gedrag ziet vertonen dat wordt gestraft --> neemt kans af dat
waarnemer dat gedrag gaat vertonen.
3. Ontremmende effecten:
Als je mensen gedrag ziet vertonen dat wordt beloond --> neemt kans toe dat
waarnemer dat gedrag gaat vertonen.
Vicarious reinforcement = door te kijken naar positieve/negatieve bekrachtiging ipv het zelf
te ondergaan. Je hoeft niet per se zelf die beloning of straf te ondergaan. Het zien ervan kan
al zorgen of je gedrag gaat uitvoeren of niet.
Het ‘cognitieve’ in Sociale cognitieve theorie Bandura - scripts
Mensen leren scripts, symbolische representaties van gedrag. Geen directe imitaties. Scripts
= het leren van algemene ideeën over hoe gedrag of situatie ontwikkelt. De scripts slaan wij
op, onthouden de stapjes van gedrag & kunnen dat op later moment uitvoeren
Priming ~Berkowitz
= media-inhoud kan geheugen activeren die verbonden zijn, waardoor dit geheugen deel
voor een korte tijd toegankelijker worden & het daarom waarschijnlijker is dat deze cognities
bij latere informatieverwerking & oordelen worden gebruikt.
= cognitief-neoassociationistische perspectief ~Leonard Berkowitz
Leonard Berkowitz onderzoek
mannelijke studenten zagen film van brute boksscene. Voor sommige gepresenteerd in
context van verhaal dat zei dat verliezer zijn pak slaag verdiende; rechtvaardig. In 2e versie
verhaal gedaan dat de verslagen bokser een slachtoffer was; onrechtvaardig. De mensen
die de rechtvaardigde versie zagen waren agressiever tegenover die bokser. Daarnaast ook
de mensen die boos werden behandeld door experimentator waren agressiever.
, Conclusies:
- psychologische staat van kijkers speelt mee (hoe voelen ze zich bij het zien)
- Kijkers leren bij gerechtvaardigd geweld niet alleen het gedrag, maar ook dat het goed kan zijn
(ontremmend).
- Signalen die worden geassocieerd met een slachttoffer kunnen kijkers weerhouden in richting van
agressie tegen soortgelijke mensen in de echte wereld.
Desensitisatie
= De vermindering van angstige fysiologische opwinding als reactie op het zien van geweld,
zowel gemedieerd als in de echte wereld, als resultaat van de veelvuldige consumptie van
gemedieerd geweld. Als je veel geweld ziet, kan dit ‘normaal’ worden.
We negeren ook weleens mogelijke negatieve gevolgen & vertonen gedrag dat wordt
geassocieerd met straf. Zoals bv. Rennen naar een brandend huis. Er is dan voldoende
prikkel aanwezig om in werkelijke omgeving ander gedrag te vertonen. = sociale aansporing
van eerder geleerd gedrag ~Bandura “Sociale aansporing van eerder geleerd gedrag is
onderscheiden van observationeel leren & ontremming omdat er geen nieuw gedrag is
verworven & ontremmingsprocessen zijn niet betrokken, omdat het vertoonde gedrag
sociaal aanvaardbaar is. “
Experiment Bandura
Kleuters tv kijken met personage Rocky. Rocky werd beloon voor agressie of daarvoor gestraft.
Degenen die beloning zagen --> vertoonde meer agressiviteit (ontremming) dan degene die straf
zagen (remming). Bandura bood daarna de geremde groep stickers aan voor elk van Rocky’s
agressieve handeling als ze die na konden doen. Elke kind kon het ‘verboden/gestrafte’ gedrag
nadoen. De omgeving bood de kinderen genoeg beloning om het observationeel geleerde gedrag te
tonen, maar niet geremd (= sociale aansporing).
Videogames: nog sterke social cognitieve effecten dan TV?
Komt door:
- Interactiviteit & betrokkenheid --> betrokken bij uitvoeren game, je zit er zelf in
- Herhaling --> oefenen met bepaalt gedrag; sneller dat gedrag uitvoeren
- Realisme
- Identificatie (gelijkenisidentificatie & wensidentificatie) met personage die je speelt
2 soorten identificatie: ~Konijn, Bijvank & Bushman
1. Gelijkenisidentificatie = waarnemer identificeert zich met een personage omdat ze
opvallende kenmerken delen (dit bij sociaal-cognitieve theorie)
2. Wensidentificatie = de waarnemer wil het personage nabootsen, als rolmodel. Biedt
een glimp van ‘wat als’. Krachtige voorspeller van toekomstig gedrag.
Wapeneffect = gebruiken van realistische wapencontrollers. Verhogen realisme & daardoor
verhogen kans op modellering (~Potter).
Sterke punten sociale cognitieve theorie
1. Toont een causaal verband tussen media & gedrag
2. Geldt voor meerdere kijkers & kijksituaties
3. Heeft sterk verklarend vermogen --> duidelijke factoren/verklaringen voor effect tussen media &
gedrag
