Onderverdeling Aandoening Klinische presentatie Diagnostiek & behandeling Pathofysiologie/ oorzaak Epide
miolog
ie
Gastro-intestinaal Acute appendicitis - Diffuse pijn in de bovenbuik - Diagnose o.b.v. klinisch beeld - Acute ontsteking van de Soms
- Later zakt de pijn naar de - LO: Teken van mcBurney, appendix
rechteronderbuik → peritoneale défense musculaire, loslaatpijn - Obstructie van het lumen
prikkeling - Bloedbeeld toont vaak - Soms perforatie
- Gebrek aan eetlust leukocytose
- Misselijkheid - Echo indien klinisch beeld niet
- Braken duidelijk
- Vervoerspijn Behandeling
- Temp 37,5 - 38,5 °C - Appendectomie (<8 h)
- IV AB (infiltraat/abces)
Acute cholecystitis/ - Pijn in RBB + uitstraling rechter - Diagnose o.b.v. klinisch beeld - Ontsteking van de Soms/
cholelithiasis/cholangitis schouderblad - LO: Teken van Murphy, galblaaswand/galwegen Zelden
- Misselijkheid loslaatpijn door intermitterende
- Braken - Bevestiging door echo of CT afsluiting
- Lokale peritoneale prikkeling Behandeling - Vaak vrouwen >40 jaar
- Vervoerspijn, koliekpijn - Breedspectrum AB (cholangitis
- Bewegingsdrang of hoog risico cholecystitis)
- Koorts (Kan afwezig zijn bij - Cholecystectomie
cholelithiasis) (cholecystitis/cholecystolithiasis)
- Hoge koorts met icterus en koude - Percutane galblaasdrainage
rillingen (cholangitis) (cholecystitis + ernstige
- Ontkleurde ontlasting en donkere comorbiditeit)
urine
Prikkelbaredarmsyndroom - Buikpijn en veranderingen in het Geen bevindingen bij onderzoek Onbekend Vaak
(PDS) defecatiepatroon
- Klachten > 3 maanden Behandeling
- Pijn: Leefstijlinterventies:
- Krampend - Genoeg bewegen
, - In onderbuik of gehele buik - Gezonde voeding → vezels,
- Intermitterend of continu voldoende water drinken
- Geen peritoneale prikkeling etc.
- Verbetert na defecatie - Gezond gewicht
Acute gastritis - Pijn in de maagstreek - Geneest meestal spontaan Ontsteking van het Soms
- Misselijkheid - Evt maagzuurremmers maagslijmvlies
- Opgeblazen gevoel - H. pylori →
- Soms (bloed)braken epitheelschade door
produceren proteases,
ureasen en adhesine
- Viraal
- Alcohol
- Aspirine of NSAIDs
- Auto-immuun
Acute hepatitis - Koorts Lab: ALAT/ASAT, gamma-GT en AF - Ontsteking v.d. lever Zelden
- Vermoeidheid (altijd samen prikken! Alkalische (meestal door virus)
- Misselijkheid/braken Fosfatase zit ook in botten)
- Pijn RBB - ALAT/ASAT sterk verhoogd
- Spierpijn - pTT + INR verhoogd
- Icterus
- Donkere urine + ontgekleurde Beeldvorming:
ontlasting - X-thorax
- (jeuk → verhoogd bilirubine) - Echo doppler
- 4-fase CT-scan
Acute pancreatitis - Matig acuut hevige pijn boven in de Diagnostiek Oorzaken Zelden
buik - Drukpijn epigastrio + icterus - Galstenen
- Misselijkheid en braken - Bloed- en urineonderzoek - Alcohol
- Soms koorts (amylase, lipase, CRP, leuko’s) - Roken
- Uitstraling naar rug/schouders - Echo - Ziekte
- Foetushouding → pijn neemt af - CT - Virus
bij vooroverbuigen Behandeling - Tumor
- Versnelde ademhaling - Opname zkh
- Na een maaltijd neemt de pijn toe - Infuus → vocht
- Verminderde eetlust - Onderliggende oorzaak
, - Symptomen galsteenlijden aanpakken
Gastro-enteritis - Misselijkheid + braken voorafgaand Diagnose wordt gesteld o.b.v. het - Ontsteking van de maag Soms
buikpijn! klinische beeld en darmen
- Pijn + krampen - Meestal door virus of
- Diarree LO: Peristaltiek sterk hoorbaar bij bacteriële infectie, soms
- Soms bloedbijmenging (vooral bij auscultatie parasitair
bacteriële oorzaak) Behandeling - SSCY bv.
- Soms koorts Geneest vanzelf binnen een paar
dagen
Diverticulitis - Pijn (LOB) - LO: Infiltraat LOB in ernstige - Recidiverende ontsteking Soms
- Dyspeptische klachten gevallen van de wand van het
- Wisselende defecatie - Echo colon
- Misselijkheid - Evt. CT of MRI
- Eventueel braken en koorts
- Kan met plasklachten (door abces
die leidt tot blaasretentie)
M.Crohn - Buikpijn - Anamnese (familieanamnese, - Gehele maagdarmkanaal Zelden
- Gewichtsverlies roken) (skipped lesions)
- Perianale klachten - LO (fistels, extra-intestinaal?) - Diepte ontsteking door
- (Bloederige) diarree - Bloedonderzoek (CRP, anemie, alle lagen van de
- Koorts B12) darmwand
- Anemie - Feceskweek/FCP - Vnl in terminale ileum
- Vermoeidheid - Coloscopie met biopten
- Pijn langer aanwezig (maanden- Behandeling
jaren) - Mesalazine
- Corticosteroïden
- AB
- Biologicals
- Tofacitinib
Colitis ulcerosa - Buikpijn Diagnostiek - Continue oppervlakkige
- Bloederige diarree vaak per dag - Coloscopie + biopt ontsteking
- Imperatieve defecatiedrang
- Afhankelijk van ziekteactiviteit:
- Koorts
, - Gewichtsverlies
- Anemie
- Moeheid, malaise
Obstipatie - Buikpijn met gevoel van verstopping - Diagnose o.b.v. anamnese Soms
- Pijn verbetert na defecatie
- Geen peritoneale prikkeling
- Kan blaasretentie veroorzaken (vnl
ouderen)
- Vaak bij ouderen of kinderen
Dunne darm obstructie of Obstructie LO:
verlamming (ileus) - Koliekpijn - Obstructie → hoogklinkende
- Bij hoge darmafsluiting peristaltiek met
misselijkheid en braken gootsteengeruis
voorafgaand buikpijn - Paralytisch → afwezige
- Verschillende pijnaanvallen per peristaltiek
dag X-BOZ → vochtspiegels of CT met
- Opgezette drukgevoelige pijn contrast?????
Paralytisch
- Opgezette, pijnlijke buik
- Afwezige defecatie
- Vaker ouderen
- Braken
Obstructie darm t.g.v. - Uitblijven ontlasting - CT Zelden
hernia, tumor, - Braken
intussusceptie, volvulus,
torsie
Maligniteit van de tractus - Melena - Rectaal toucher Zelden
digestivus - Veranderde defecatiepatroon - Bloedonderzoek
- Gewichtsverlies - Endoscopie
- Anemie - CT
- Vermoeidheid - MRI
- Obstipatie - Echo
- Ileus