Geschiedenis van opvoeding en onderwijs
Hoorcollege 1
Bronnen hoe er over bepaald iets in die periode werd gedacht.
- Hoe bronnen gebruiken = afvragen wie bron heeft gemaakt, wat is de achtergrond en
achterliggende gedachten.
Figuurlijke boodschap, hoe moet je je gedragen, op de kop lezen.
Voorbeeld schilderij
- Gedrag regels
- Verboden seksualiteit
Bronnen
- Teksten
- Afbeelding
- Artefacten ( = dingen)
Prescriptief of descriptief, symbolisch? -> boek gaat over persoon die zich niet prettig voelt in
eigen lichaam (kinderboek, het lammentje dat een varken is).
4 categorieën teksten
1. Prescriptieve -> schrijft wat je zou moeten doen (ook in situatie/adviezen)
2. Descriptieve -> beschrijvend, werkelijk vast willen leggen (geboorte, lijst kinderen
wezenhuis)
3. Persoonlijke/egodocumenten -> beschrijft iemand zelf hoe hij/zij iets beleeft
(dagboek)
4. Literaire teksten
Artefacten
Waarvoor is iets gemaakt en/of gebruikt?
Voorbeeld pechvogel
Hoe is het gezin dat we nu kennen tot stand gekomen?
Kinderen gezien = als kleine volwassenen geen kindertijd voor 17 e eeuw
- Voor 18e eeuw geen intiem gezinsleven, geen liefde voor kinderen
- Kindersterfte, straffen zelfde kleding als volwassene ouders niet rouwde als kind
overleed
= wordt ook wel Zwarte legende genoemd
Evolutionisten
Pas toen het economisch beter ging, veranderde dit beeld.
- Minder zorgen over geld dus ouders meer tijd voor kinderen, intimiteit, andere
manier van schrijven etc
= Wordt ook wel Witte legende genoemd
Structuralisten/ revisionisten
, Hier nog goed naar kijken, sowieso tentamen vraag!!!!!
Kader/pedagogische ruimte
Educational space -> alleen maar kan opvoeden als er voldoende pedagogische ruimte is
- Ruimte = mogelijkheden om iets te realiseren, komen tot opvoeden van kinderen
4 domeinen:
- Demograhic: geboorte en sterftecijfers
- Socio-economisch: middelen maatschappij heeft om uit te geven aan onderwijs,
schaars beperkt deze ruimte
- Verhouding publiek en privéruimte: waar ligt verantwoordelijkheid
opvoeden/onderwijs
- Mentale ruimte: vermogen van mensen wat optimale opvoeding zou kunnen zijn.
Powerpointslide 43
Kinderen voor kinderen -> als spiegel van kindbeelden en opvoed strategieën
Info haal je uit teksten, zo kan je zien hoe in de tijd opvoeden veranderd.
Democratisering van gezinsleven = vanaf jaren 70, 20e eeuw
- Daarvoor ouders meer bepalen wat ze mochten/niet mochten. Autorariteit
veranderde in jaren 70
Nu onderhandelingshuishouding: veel meer gepraat met ouders met kinderen.
Kinderen meer stem hoe zij hun tijd willen doorbrengen.
De opvoedingsadviezen vanaf de jaren 70 werden steeds meer gericht op het streven naar
individueel welzijn, zelfontplooiing en persoonlijke keuzevrijheid.
Met deze veranderingen kwamen er ook steeds meer opvoedingsadviezen. Hier werden dan
veel boeken over geschreven. Door de groeiende welvaart hadden steeds meer ouders het
geld om zulke boeken te kopen.
Bekend opvoedingsboek:
- Baby en Kleuterverzorging van Dokter Benjamin Spock
→ Bedoeld om ouders meer zelfvertrouwen te geven.
● Fouten maken hoort bij de opvoeding
● Geduld in de ontwikkeling van kinderen belangrijk
Kritiek in kinderen voor kinderen.
- Anti-autorariteit
- Verzet tegen autorariteit: ouders te koop, kinderen zingen over ouders en zijn
negatief erover. Spelen te veel te baas, te veel regels. (Dachten kinderen dit? Want
liedjes niet geschreven door kinderen, maar ouderen dachten dus dit ook). Jaren 80.
,In de jaren 80 werden de boeken meer gericht op de gehechtheidstheorie van Bowlby en de
ontwikkelingspsychologie.
Deze veranderingen tonen aan dat er steeds meer kennis nodig was voor de opvoeding.
30 jaren later, ouders gevraagd, 2009
Ouders zijn te weinig beschikbaar, ouders moeten dichterbij zijn. Kind voedt zichzelf niet op.
Kind kan het niet alleen.
- Wel ouders nodig.
Stroming = sensitief opvoeden, kijken wat kind nodig heeft
2024/Nu = kinderen opgeroepen om verantwoordelijk te gedragen om planeet te redden,
beter klimaat. Wij als kinderen moet het doen want volwassen doen er niks aan.
- Verantwoordelijke wereldburger, zware last voor kids.
Zo kan je liedjes als bron gebruiken
Oefententamenvraag College 1
De visie op opvoeding in het verleden volgens evolutionisten en
revisionisten/structuralisten.
a) Onderzoekers naar de geschiedenis van de opvoeding hebben veel
gediscussieerd over hoe er in het verleden met kinderen werd omgegaan en over opvoeding
gedacht werd. Leg het standpunt uit van de evolutionisten en leg het standpunt uit van de
revisionisten (ook wel structuralisten genoemd). Noem daarbij ten minste drie praktijken ze
aanhaalden als voorbeelden.
Volgens evolutionisten = kinderen kregen voor de industrialisatie (voor 19 e eeuw) weinig
liefde en werden als kleine volwassenen gezien.
Ouders waren niet verdrietig, uitzelfbescherming want veel kinderenen gingen dood
- Phillepe Aries was een belangrijke evolutionist, door bronnen uit deze eeuw kwam dit
tot stand. Bronenn zoals woordenboeken, schilderijen, kleding en moralisitsch
traktaten (opvoedingschriften voor ouders).
Maar na de indistrialisatie waren er meer banen, ging de economie erop vooruit, kregen de
ouders dus meer geld en hoeften minder te werken, dus er was ruimte voor de kinderen en
kregen dus liefde. Ook was er minder sterfte, de levensomstandigheden waren beter
b) Welke rol speelden de bronnen waarop de evolutionisten en de revisionisten hun
argumenten baseerden?
Evolutionisten op schilderijen, kleding en woordenboeken en moralistische traktaten. De
revisionisten op dagboek en ook kleding.
De structionisten/revisionisten hadden een andere kijk dan op kleding, want als je een portet
liet schilderen deed je je mooiste en waardevolste kleding aan. Maar betekende dit ook dat
ze dit elke dag aan hadden want kinderen spelen en maken dit vies. Dus andere kijk hierop,
want evolutionisten zeiden dat ze als kleine volwassen gezien werden.
, c) Waarom worden dit ook wel de zwarte en de witte legende genoemd?
Legendes omdat ze niet helemaal waar zijn en de zwarte omdat het een ‘slechte’ periode
was. Aangezien de kinderen niet lang leefde, veel sterfte, de ouders niet echt liefde gaven
aan die kinderen ook om hun zelf te beschermen. Leefomstandigheden waren slecht, slechte
hygiene. Etc.
Witte legende omdat volgens de structionisten/revisionisten wel degelijk liefde kregen en
kinderen ook kind waren en geen kleine volwassenen.
d) Wie hebben er gelijk en waarom?
De revisionisten, want de zwarte legende en dus de blik van evolutionisten is het tegendeel
van bewezen door anders te kijken naar de bronnen die ze gaven.
De revisionisten, hebben deels gelijk. Want er was wel sprake van verandering, er was wel
liefde = continuïteit, maar in de 18e eeuw was er meer aandacht voor kindertijd/ontwikkeling
en meer uiting van affectie = discontinuïteit.
, Hoorcollege 2: Het lezende kind over twee eeuwen lezen en leren lezen
Methode: kinderen letters leren lezen in de context van een verhaal.
Leesmethode De Raaf en Baas ik, ik ik rij, zo rij ik, ik rij op ijs
- Geschiedenis van 18e eeuw tot nu
Belangrijke pedagogische functie voorlezen -> band tussen ouder en kind, emotie beleven
- Taalontwikkeling ook belangrijk
- Inzicht in verhalen en in taal
- Empathie
- Concentratie
- Gedrag drukke kinderen
Lezen en bezig zijn met boekjes, invloed op verschillende ontwikkelingen (positief)
Boeken die leuk zijn/ter vermaak van kinderen -> die tot heden ook
Idee mensen een ratio hebben, zelf denkende wezen zijn. Zelf nadenken. -> kinderen kunnen
dit ook.
- Geweten ontwikkelen door was opvoeding belangrijk voor
Ook voor 18e eeuw al boeken voor kinderen: didactisch, religieus
Boeken: voor leren en vermaak
Tabula Rasa: leren door ervaringen
Van Alphen (1746-1803, in 18e eeuw) simpel rijmschema, plaatjes, perspectief van een kind
(revolutionair) en zedenlessen.
Op dit moment leren door vermaak, en groeien tot goeie burgers.
Alle kinderen moeten naar school dan kunnen we een eenheid creëren, eenheidsstaat en
gezamhorigheid. Niet alleen elite maar ook arbeiders. (Verlichte liberalen). Dan allemaal =
deugdszame burgers
Via het leesonderwijs
Echt kennen! Onderwijswet 1806!
- Agent nationale opvoeding
Overheid verantwoordelijk voor onderwijs van kinderen
Hiervoor door religie maar nu is de staat bepalend over onderwijs. Iedereen naar dezelfde
school, relatief neutraal openbare scholen.
- Leren hoe van vaderland moeten houden en moeten dienen.
Optimistisch wereldbeeld, goed onderwijs en opvoeding dan krijgen we goede, deugdzame
burgers.
Hoorcollege 1
Bronnen hoe er over bepaald iets in die periode werd gedacht.
- Hoe bronnen gebruiken = afvragen wie bron heeft gemaakt, wat is de achtergrond en
achterliggende gedachten.
Figuurlijke boodschap, hoe moet je je gedragen, op de kop lezen.
Voorbeeld schilderij
- Gedrag regels
- Verboden seksualiteit
Bronnen
- Teksten
- Afbeelding
- Artefacten ( = dingen)
Prescriptief of descriptief, symbolisch? -> boek gaat over persoon die zich niet prettig voelt in
eigen lichaam (kinderboek, het lammentje dat een varken is).
4 categorieën teksten
1. Prescriptieve -> schrijft wat je zou moeten doen (ook in situatie/adviezen)
2. Descriptieve -> beschrijvend, werkelijk vast willen leggen (geboorte, lijst kinderen
wezenhuis)
3. Persoonlijke/egodocumenten -> beschrijft iemand zelf hoe hij/zij iets beleeft
(dagboek)
4. Literaire teksten
Artefacten
Waarvoor is iets gemaakt en/of gebruikt?
Voorbeeld pechvogel
Hoe is het gezin dat we nu kennen tot stand gekomen?
Kinderen gezien = als kleine volwassenen geen kindertijd voor 17 e eeuw
- Voor 18e eeuw geen intiem gezinsleven, geen liefde voor kinderen
- Kindersterfte, straffen zelfde kleding als volwassene ouders niet rouwde als kind
overleed
= wordt ook wel Zwarte legende genoemd
Evolutionisten
Pas toen het economisch beter ging, veranderde dit beeld.
- Minder zorgen over geld dus ouders meer tijd voor kinderen, intimiteit, andere
manier van schrijven etc
= Wordt ook wel Witte legende genoemd
Structuralisten/ revisionisten
, Hier nog goed naar kijken, sowieso tentamen vraag!!!!!
Kader/pedagogische ruimte
Educational space -> alleen maar kan opvoeden als er voldoende pedagogische ruimte is
- Ruimte = mogelijkheden om iets te realiseren, komen tot opvoeden van kinderen
4 domeinen:
- Demograhic: geboorte en sterftecijfers
- Socio-economisch: middelen maatschappij heeft om uit te geven aan onderwijs,
schaars beperkt deze ruimte
- Verhouding publiek en privéruimte: waar ligt verantwoordelijkheid
opvoeden/onderwijs
- Mentale ruimte: vermogen van mensen wat optimale opvoeding zou kunnen zijn.
Powerpointslide 43
Kinderen voor kinderen -> als spiegel van kindbeelden en opvoed strategieën
Info haal je uit teksten, zo kan je zien hoe in de tijd opvoeden veranderd.
Democratisering van gezinsleven = vanaf jaren 70, 20e eeuw
- Daarvoor ouders meer bepalen wat ze mochten/niet mochten. Autorariteit
veranderde in jaren 70
Nu onderhandelingshuishouding: veel meer gepraat met ouders met kinderen.
Kinderen meer stem hoe zij hun tijd willen doorbrengen.
De opvoedingsadviezen vanaf de jaren 70 werden steeds meer gericht op het streven naar
individueel welzijn, zelfontplooiing en persoonlijke keuzevrijheid.
Met deze veranderingen kwamen er ook steeds meer opvoedingsadviezen. Hier werden dan
veel boeken over geschreven. Door de groeiende welvaart hadden steeds meer ouders het
geld om zulke boeken te kopen.
Bekend opvoedingsboek:
- Baby en Kleuterverzorging van Dokter Benjamin Spock
→ Bedoeld om ouders meer zelfvertrouwen te geven.
● Fouten maken hoort bij de opvoeding
● Geduld in de ontwikkeling van kinderen belangrijk
Kritiek in kinderen voor kinderen.
- Anti-autorariteit
- Verzet tegen autorariteit: ouders te koop, kinderen zingen over ouders en zijn
negatief erover. Spelen te veel te baas, te veel regels. (Dachten kinderen dit? Want
liedjes niet geschreven door kinderen, maar ouderen dachten dus dit ook). Jaren 80.
,In de jaren 80 werden de boeken meer gericht op de gehechtheidstheorie van Bowlby en de
ontwikkelingspsychologie.
Deze veranderingen tonen aan dat er steeds meer kennis nodig was voor de opvoeding.
30 jaren later, ouders gevraagd, 2009
Ouders zijn te weinig beschikbaar, ouders moeten dichterbij zijn. Kind voedt zichzelf niet op.
Kind kan het niet alleen.
- Wel ouders nodig.
Stroming = sensitief opvoeden, kijken wat kind nodig heeft
2024/Nu = kinderen opgeroepen om verantwoordelijk te gedragen om planeet te redden,
beter klimaat. Wij als kinderen moet het doen want volwassen doen er niks aan.
- Verantwoordelijke wereldburger, zware last voor kids.
Zo kan je liedjes als bron gebruiken
Oefententamenvraag College 1
De visie op opvoeding in het verleden volgens evolutionisten en
revisionisten/structuralisten.
a) Onderzoekers naar de geschiedenis van de opvoeding hebben veel
gediscussieerd over hoe er in het verleden met kinderen werd omgegaan en over opvoeding
gedacht werd. Leg het standpunt uit van de evolutionisten en leg het standpunt uit van de
revisionisten (ook wel structuralisten genoemd). Noem daarbij ten minste drie praktijken ze
aanhaalden als voorbeelden.
Volgens evolutionisten = kinderen kregen voor de industrialisatie (voor 19 e eeuw) weinig
liefde en werden als kleine volwassenen gezien.
Ouders waren niet verdrietig, uitzelfbescherming want veel kinderenen gingen dood
- Phillepe Aries was een belangrijke evolutionist, door bronnen uit deze eeuw kwam dit
tot stand. Bronenn zoals woordenboeken, schilderijen, kleding en moralisitsch
traktaten (opvoedingschriften voor ouders).
Maar na de indistrialisatie waren er meer banen, ging de economie erop vooruit, kregen de
ouders dus meer geld en hoeften minder te werken, dus er was ruimte voor de kinderen en
kregen dus liefde. Ook was er minder sterfte, de levensomstandigheden waren beter
b) Welke rol speelden de bronnen waarop de evolutionisten en de revisionisten hun
argumenten baseerden?
Evolutionisten op schilderijen, kleding en woordenboeken en moralistische traktaten. De
revisionisten op dagboek en ook kleding.
De structionisten/revisionisten hadden een andere kijk dan op kleding, want als je een portet
liet schilderen deed je je mooiste en waardevolste kleding aan. Maar betekende dit ook dat
ze dit elke dag aan hadden want kinderen spelen en maken dit vies. Dus andere kijk hierop,
want evolutionisten zeiden dat ze als kleine volwassen gezien werden.
, c) Waarom worden dit ook wel de zwarte en de witte legende genoemd?
Legendes omdat ze niet helemaal waar zijn en de zwarte omdat het een ‘slechte’ periode
was. Aangezien de kinderen niet lang leefde, veel sterfte, de ouders niet echt liefde gaven
aan die kinderen ook om hun zelf te beschermen. Leefomstandigheden waren slecht, slechte
hygiene. Etc.
Witte legende omdat volgens de structionisten/revisionisten wel degelijk liefde kregen en
kinderen ook kind waren en geen kleine volwassenen.
d) Wie hebben er gelijk en waarom?
De revisionisten, want de zwarte legende en dus de blik van evolutionisten is het tegendeel
van bewezen door anders te kijken naar de bronnen die ze gaven.
De revisionisten, hebben deels gelijk. Want er was wel sprake van verandering, er was wel
liefde = continuïteit, maar in de 18e eeuw was er meer aandacht voor kindertijd/ontwikkeling
en meer uiting van affectie = discontinuïteit.
, Hoorcollege 2: Het lezende kind over twee eeuwen lezen en leren lezen
Methode: kinderen letters leren lezen in de context van een verhaal.
Leesmethode De Raaf en Baas ik, ik ik rij, zo rij ik, ik rij op ijs
- Geschiedenis van 18e eeuw tot nu
Belangrijke pedagogische functie voorlezen -> band tussen ouder en kind, emotie beleven
- Taalontwikkeling ook belangrijk
- Inzicht in verhalen en in taal
- Empathie
- Concentratie
- Gedrag drukke kinderen
Lezen en bezig zijn met boekjes, invloed op verschillende ontwikkelingen (positief)
Boeken die leuk zijn/ter vermaak van kinderen -> die tot heden ook
Idee mensen een ratio hebben, zelf denkende wezen zijn. Zelf nadenken. -> kinderen kunnen
dit ook.
- Geweten ontwikkelen door was opvoeding belangrijk voor
Ook voor 18e eeuw al boeken voor kinderen: didactisch, religieus
Boeken: voor leren en vermaak
Tabula Rasa: leren door ervaringen
Van Alphen (1746-1803, in 18e eeuw) simpel rijmschema, plaatjes, perspectief van een kind
(revolutionair) en zedenlessen.
Op dit moment leren door vermaak, en groeien tot goeie burgers.
Alle kinderen moeten naar school dan kunnen we een eenheid creëren, eenheidsstaat en
gezamhorigheid. Niet alleen elite maar ook arbeiders. (Verlichte liberalen). Dan allemaal =
deugdszame burgers
Via het leesonderwijs
Echt kennen! Onderwijswet 1806!
- Agent nationale opvoeding
Overheid verantwoordelijk voor onderwijs van kinderen
Hiervoor door religie maar nu is de staat bepalend over onderwijs. Iedereen naar dezelfde
school, relatief neutraal openbare scholen.
- Leren hoe van vaderland moeten houden en moeten dienen.
Optimistisch wereldbeeld, goed onderwijs en opvoeding dan krijgen we goede, deugdzame
burgers.
