verzorgende praktijk
De wet BIG & de voorbehouden handeling
Kwaliteitsbewaking
Wie mag nu wat doen in de zorg? Veel zorgverleners weten zelf ook niet precies. Uit
onderzoek blijkt dat helft van artsen weet dat verzorgende niet zelf, dus zonder opdracht,
risicovolle handelingen mag uitvoeren. Een kwart van verzorgende weet dat zelf ook niet. 2/3
van artsen weet dat verzorgende risicovolle handeling niet mag uitvoeren als niet genoeg
ervaring in heeft. Kwart van artsen denkt dat strafbaar is als verzorgende opdracht weigert.
Wet BIG
Zorgvrager moet zeker weten dat jij als zorgverlener weet wat je doet. Dit is geregeld in wet
Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (wet BIG). Doel van deze wet is zorg voor
goede kwaliteit van zorg, zorgvrager beschermen tegen ondeskundigheid & zijn rechten
bewaken. Wet BIG doet dit door toezicht houden op professionele zorgverleners & door hen
gegeven zorg. In Nederland mag iedereen geneeskunst beoefenen. Dat betekent dat
iedereen die denkt dat hij andere mensen kan genezen, een praktijk mag openen, hij mag
dokter handelingen verrichten zoals onderzoek doen, adviezen geven & diëten voorschrijven.
Alleen risicovolle handelingen niet uitvoeren.
Beschermende titels
In wet BIG staat dat alleen bepaalde titel mag voeren als je erkende opleiding daarvoor hebt
gevolgd. Zijn beschermende titels, het is bijvoorbeeld strafbaar jezelf arts te noemen als je
dat niet bent. Geld voor:
- Artsen
- Tandartsen
- Apothekers
- Verloskundigen
- Verpleegkundigen
- Fysiotherapeuten
- Psychtherapeuten
- Gezondheidspsychologen
Voor deze beroepen geldt het tuchtrecht. Kunnen bij fouten via tuchtrechtbank worden
gestraft.
Beroepsregisters
Persoonsgegevens van alle zorgverleners met beschermde titels staan in beroepsregister.
Iedereen kan hierin opzoeken of zorgverlener echt dat beroep heeft. Vallen ook onder wet
BIG. Je komt alleen in register als je & opleiding hebt gedaan & voldoende ervaring hebt.
Elke 5 jaar is herregistratie noodzakelijk, waarbij geregisterde op grond van opleiding of
praktische ervaring, moet aantonen voldoende bekwaam te zijn. Titel verzorgende is niet
beschermd & bestaat geen register. Als verzorgende val je ook niet onder tuchtrecht. Toch
gelden regels om kwaliteit van zorg te bewaken. Voor jou geleden aantal andere regels.
Deels zijn deze regels opgenomen in wet BIG & deels zijn regels zoals die voor iedereen in
Nederland gelden. Is via wet verboden om schade aan gezondheid van anderen toe te
brengen.
Voorbehouden handelingen
Volgens wet BIG mogen aantal risicovolle handelingen alleen onder bepaalde voorwaarden
worden uitgevoerd. Op deze manier worden zorgvragers beschermd tegen ondeskundige
zorgverleners. Zorgvragers lopen daardoor minder gezondheidsrisico’s gaat om volgende
handelingen:
- Kleine & grote operaties uitvoeren
- Bevalling leiden
- Katheterisaties doen (blaas, slokdarm & luchtpijp)
- Kijkoperatie doen
, Samenvatting thema 1 de gevolgen van de wet BIG voor de
verzorgende praktijk
- Injectie geven
- Narcose geven
- Radioactieve stoffen & ioniserende straling gebruiken
- Elektrische schok geven aan hart om ritmestoornis te verhelpen
- Elektrische schok geven aan hersenen om depressie te verlichten
- Niersteenvergruizing toepassen
- Eicel in laboratorium kunstmatig bevruchten
De betekenis van de voorbehouden handeling
Bekwaamheid
Woord bekwaamheid is belangrijk voor wet BIG. Moet als verzorgende bekwaam zijn om
voorbehouden handeling te mogen uitvoeren. Bekwaamheid is kunnen toepassen van je
kennis & vaardigheden in praktijk. In principe heb je daar geen diploma voor nodig. Je moet
wel weten wat ij een bepaalde handeling komt kijken & welke gevolgen uitvoering van
handeling kan hebben. Verwerft kennis tijdens opleiding als verzorgende. Oefent handeling
tijdens je bpv in praktijk. Leerlingen & stagiaires mogen voorbehouden handeling uitvoeren
als daarvoor bekwaam zijn. Soms zegt zorginstelling waarvoor je werkt dat bepaalde
voorbehouden handeling niet mag doen als je niet gediplomeerd bent. Dat is eis van
zorginstelling zelf. Wet BIG zegt alleen dat je bekwaam moet zijn. Wet BIG zegt ook
onbekwaam maakt onbevoegd. Wanneer niet bekwam bent of voelt jezelf niet bekwaam,
mag handeling niet uitvoeren. Bent zelf verantwoordelijk voor je handelen. Wanneer iemand
vraagt voorbehouden handeling te doen & jij zegt ja, betekent dat jezelf bekwaam vindt.
Wanneer je dan fout maakt, omdat je als verzorgende eigenlijk niet goed wist hoe het moest,
dan ben je daar aansprakelijk voor. Je hebt de opdracht zelf aangenomen.
Aanleren vaardigheden is niet hetzelfde als aanleren van kunstje. Moet als verzorgende ook
weten waarom je iets doet. Moet weten wat gevolgen van jouw handeling kunnen zijn & of
nog verschillen zijn voor verschillende zorgvragers. Sonde inbrengen bij gezond iemand niet
zo risicovol, maar zorgvrager met bepaalde ziekte of aandoening kan opeen veel gevaarlijker
zijn. Zorgvrager met spasmische, kan benauwd worden. Zorgvragers met spataders in
slokdarm kan bloeding krijgen (komt voor bij leverziekten). Advies is aan volgende schema
houden. Elke zorgvrager is anders. Wanneer een stap niet goed doorlopen hebt overdoen tot
goed gaat dan verder met de volgende stap.
Schema voor oefenen voorbehouden handeling
Theorie op school eigen maken
Meekijken bij de handeling
Meehelpen met de handeling
Onder begeleiding doen
Zelfstandig uitvoeren
Bevoegden
Alle voorbehouden handeling zijn handelingen die in principe alleen artsen, tandartsen &
verloskundigen mogen uitvoeren (of die in opdracht van mogen worden uitgevoerd). Maan
niet alle handelingen die ze doen zijn voorbehouden. Zo zijn hechtingen verwijderen &
bloeddruk meten handeling die op vakgebied arts liggen, maar niet voorbehouden zijn. Bij
huisarts zal assistente dit vaak doen. Verwijderen van drains is niet voorbehouden maak van
wel risicovol zijn. Kan bij verwijderen drain weefsel ernstig beschadigd raken. Moet als
zorgverlener altijd zorgvuldig werken, ook bij niet-voorbehouden handelingen. Medicijnen via
mond toedienen is geen voorbehouden handeling. Injecties geven & infuus aanleggen wel.
Toch mag niet iedereen medicijnen voorschrijven, is geregeld in geneesmiddelenwet. Allen
artsen, tandartsen & verloskundigen mogen medicijnen voorschrijven. Alleen apothekers &
apotheekhoudende huisartsen mogen medicijnen leveren. Zelfstandig bevoegden bepalen
zelf of voorbehouden handeling nodig is & mogen hem uitvoeren. Arts, tandarts &