Samenvatting thema 7 de zorgvrager met een blaaskatheter
Katheteriseren van de blaas
Indicaties voor het inbrengen van een blaaskatheter. Meest voorkomende reden is
urineretentie = achterblijven urine in blaas, omdat zorgvrager niet spontaan kan urineren
hierdoor raakt de blaas steeds voller. Blaas is rekbaar. Zorgvrager kan liters urine in blaas
hebben, aan rekbaarheid komt een eind. Enorme belasting van liters in blaas kan scheuring
van blaaswand of blaasruptuur veroorzaken. Urineretentie bij zorgvrager kan als die niet alle
urine kan uitplassen. Er blijft urine achter, maar blaas niet als maar voller raakt. Deze situatie
is niet gewenst, kan op infecties wordt door bacteriegroei in achterblijvende urine groter.
Behandelend arts bepaalt of zorgvrager katheter nodig heeft. Afhankelijk van oorzaak besluit
arts voortijdelijk of blijvend blaaskatheter. Urineretentie kan veel verschillende oorzaken
hebben:
- Bij mannen: vaak wordt veroorzaakt door vergrote prostaat die plasbuis afsluit
- Kan optreden door allerlei neurologische aandoeningen
o Multiple sclerose
o Dwarslaesie: voelt niet meer dat blaas vol is
Die voelen de aandrang tot urineren niet. Pijnbestrijding & medicatie tegen depressie sterke
& hoge doseringen geven zelfde verschijnselen. Verdovend effect voelt aandrang tot urine
niet meer, zorgvrager medicatie niet meer nodig heeft verkleint dit kans op ontwikkeling van
urineretentie. Pijnbestrijding via dunne katheter in ruggengraat/epidurale katheter kan
urineretentie veroorzaken. Zorgvragers die urineretentie ontwikkelen kunnen klagen over
buikpijn. Onderbuik is dikker dan normaal, daarbij kunnen vaak kleine beetjes urineren &
nadruppelen. Mogelijk zorgvrager met urineretentie niet urineert zorgvragers deze klachten
niet goed uiten, zal opvallen dat onrustig reageert & gedesoriënteerd kunnen raken.
Blaaskatheters & opvangmateriaal
Blaaskatheter verschillende namen:
- Foley katheter
- Verblijfskatheter
- Katheter á demeure
Materialen:
- Latex, zijn geeloranje van kleur
- Siliconen, zijn wit of transparant
Soort katheter is afhankelijk van tijdsduur van katheterisatie.
Verblijfskatheter
Van latex kunnen 4 weken inblijven. Van siliconen kunnen 2-3 maanden inblijven, zijn
dunner, materiaal is gladder dat vermindert kans op beschadigingen van plasbuis.
Verblijfskatheter 2 of 3 lummen = holte in een buis. Lumen voor aansluiting van
opvangmateriaal. Ander lummen heeft ventiel waardoor ballon vult met gedestilleerd water,
zodat die in blaas blijft hangen. Daarop staat het minimale & maximale volume vermeld
waarmee de ballon kunt vullen. Mogelijk 3e lumen gebruik voor blaasspoeling. Praktijk spreek
je over:
- 2-weg katheter
- 3- weg katheter
Katheter voor eenmalig gebruik
Is van pvc. Heeft geen ballon & heeft maar 1 lumen. 2 verschillende lengtes verkrijgbaar,
omdat plasbuis van vrouw korter is dan van man. Speciaal soort katheter is Thiemann-
kahteter, gebruik je bij zorgvragers met vergrote prostaat, heeft een geborgen punt, hierdoor
inbrengen eenvoudiger. Blaaskatheter verkrijgbaar in verschillende maten, wordt Charrière
genoemd. In de regel wordt bij volwassenen katheter met 16ch ingebracht. Bij kleinere &
tengere zorgvragers kun beste katheter met 14ch inbrengen. Katheter dikker dan 18ch wordt
niet vaak gebruikt. Wel mogelijk dat uroloog dikkere katheter inbrengt, voor bijvoorbeeld
vernauwing plasbuis.
, Samenvatting thema 7 de zorgvrager met een blaaskatheter
Opvang materiaal
Blaaskatheter koppelen aan opvangzak. Dat kan een grote zak zijn die je met een rekjes aan
bed of rolstoel bevestigd. Opvangzak heeft een aftappunt waarmee de volle zak kunt legen.
Opvangzak verwisselen als deze lekt of onaangenaam gaat ruiken. Mobile zorgvragers
beenzakje, maak je met bandjes vast op been & zo onzichtbaar onder kleding. Heeft niet
zo’n grote opvangcapaciteit als normale opvangzak die bijna 2 liter kan bevatten. Beenzakje
afkoppelen voor slapen gaan, aansluiten op grote opvangzak of nachtzak. Tijden wisselen
desinfecteer aansluitpunten om infectie te voorkomen.
Aandachtpunten bij inbrengen van blaaskatheter
Gaat het beste samen met een collega, gaat sneller. Collega kan zorgvrager begeleiden &
geruststellen, spullen gaangeven.
Aseptisch werken
Voor inbrengen blaaskatheter moet je aseptisch werken. Voor inbrengen reinig vagina of
penis. Met wattenbollen die onder kraan of gedestilleerd water vocht zijn gemaakt. Gebruik
desinfectans kan kwetsbare huid beschadigen. Kijk tijdens reinigen van vagina of uitwendige
plasbuis duidelijk zichtbaar is. Soms is dat niet het geval & zal er hulp van en ervaren collega
nodig zijn bij het inbrengen. Na reinigen trek steriele handschoenen aan om katheter steriel
te houden. Neem katheter in schrijfhand.
Gebruik van kathetergel
Breng voor inbrengen kathetergel aan op uiteinde van katheter. Deze heeft een verdovende
werking, werkt ook als glijmiddel. Gel wordt vaak in spuit geleverd, zoals instillagel. Bij
mannen helft in plasbuis spuiten & andere helft aanbrengen op uiteinde van katheter.
Inbrengen van katheter
Zorgvrager die blaaskatheter krijgt, kan zich behoorlijk opgelaten voelen. Handeling
concentreert zich in het bijzonder op het gebied wat de meeste mensen letterlijk & figuurlijk
niet snel boot geven. Schaamte & ongemak zijn gevoelens die van tevoren bespreekbaar
kunt maken. Vrouwen die het niet prettig vinden zich te laten katheteriseren door mannelijke
verzorgende, het overdragen van handeling naar vrouwelijke collega komt niet altijd goed uit,
maar is wel in belang van zorgvrager. Afhankelijk van instelling zijn complete
katheterisatiessets met alle benodigdheden er al in. Set bevat:
- Materiaal om uitwendige geslachtsorganen te reinigen
- Handschoenen
- Celstofmatjes
- Spuit om ballon op te blazen
- Ampul gedestilleerd water & kathetergel
Soms moet je nog wat spullen toevoegen:
- Steriele handschoenen
- Blaaskatheter
- Opvangzak
Plaats katheter voor uitgang van uitwendige plasbuis. Duw voorzichtig katheter daar
doorheen. Vrouwen plasbuis van 5cm. Manen langere plasbuis van 20cm. Bij vrouwelijke
zorgvrager breng tot helft van lengte in. Bij verblijfskatheter blaas je daarna de ballon op met
gedestineerd water. Gebruik NaCI 0,9% is niet handig, omdat krisstalen vormen in lumen &
ballon, wat verwijderen bemoeilijkt, wat pijn veroorzaakt. Na vullen ballon voorzichtig
terugtrekken tot weerstand voelt. Dan licht die tegen de binnenkant van blaas vast. Urine
stroomt in opvangzak. Mannen breng katheter in tot splitsing katheter, dan eet zeker katheter
in blaas zit, ballon opblazen, terugtrekken tot weerstand voelt. Urine gaat dan lopen, vaak al
zichtbaar voordat ballon vult. Daarna fixeer katheter op been met pleister, dit bemoeilijkt
ongewenst & ongewild verwijderen.
Katheteriseren van de blaas
Indicaties voor het inbrengen van een blaaskatheter. Meest voorkomende reden is
urineretentie = achterblijven urine in blaas, omdat zorgvrager niet spontaan kan urineren
hierdoor raakt de blaas steeds voller. Blaas is rekbaar. Zorgvrager kan liters urine in blaas
hebben, aan rekbaarheid komt een eind. Enorme belasting van liters in blaas kan scheuring
van blaaswand of blaasruptuur veroorzaken. Urineretentie bij zorgvrager kan als die niet alle
urine kan uitplassen. Er blijft urine achter, maar blaas niet als maar voller raakt. Deze situatie
is niet gewenst, kan op infecties wordt door bacteriegroei in achterblijvende urine groter.
Behandelend arts bepaalt of zorgvrager katheter nodig heeft. Afhankelijk van oorzaak besluit
arts voortijdelijk of blijvend blaaskatheter. Urineretentie kan veel verschillende oorzaken
hebben:
- Bij mannen: vaak wordt veroorzaakt door vergrote prostaat die plasbuis afsluit
- Kan optreden door allerlei neurologische aandoeningen
o Multiple sclerose
o Dwarslaesie: voelt niet meer dat blaas vol is
Die voelen de aandrang tot urineren niet. Pijnbestrijding & medicatie tegen depressie sterke
& hoge doseringen geven zelfde verschijnselen. Verdovend effect voelt aandrang tot urine
niet meer, zorgvrager medicatie niet meer nodig heeft verkleint dit kans op ontwikkeling van
urineretentie. Pijnbestrijding via dunne katheter in ruggengraat/epidurale katheter kan
urineretentie veroorzaken. Zorgvragers die urineretentie ontwikkelen kunnen klagen over
buikpijn. Onderbuik is dikker dan normaal, daarbij kunnen vaak kleine beetjes urineren &
nadruppelen. Mogelijk zorgvrager met urineretentie niet urineert zorgvragers deze klachten
niet goed uiten, zal opvallen dat onrustig reageert & gedesoriënteerd kunnen raken.
Blaaskatheters & opvangmateriaal
Blaaskatheter verschillende namen:
- Foley katheter
- Verblijfskatheter
- Katheter á demeure
Materialen:
- Latex, zijn geeloranje van kleur
- Siliconen, zijn wit of transparant
Soort katheter is afhankelijk van tijdsduur van katheterisatie.
Verblijfskatheter
Van latex kunnen 4 weken inblijven. Van siliconen kunnen 2-3 maanden inblijven, zijn
dunner, materiaal is gladder dat vermindert kans op beschadigingen van plasbuis.
Verblijfskatheter 2 of 3 lummen = holte in een buis. Lumen voor aansluiting van
opvangmateriaal. Ander lummen heeft ventiel waardoor ballon vult met gedestilleerd water,
zodat die in blaas blijft hangen. Daarop staat het minimale & maximale volume vermeld
waarmee de ballon kunt vullen. Mogelijk 3e lumen gebruik voor blaasspoeling. Praktijk spreek
je over:
- 2-weg katheter
- 3- weg katheter
Katheter voor eenmalig gebruik
Is van pvc. Heeft geen ballon & heeft maar 1 lumen. 2 verschillende lengtes verkrijgbaar,
omdat plasbuis van vrouw korter is dan van man. Speciaal soort katheter is Thiemann-
kahteter, gebruik je bij zorgvragers met vergrote prostaat, heeft een geborgen punt, hierdoor
inbrengen eenvoudiger. Blaaskatheter verkrijgbaar in verschillende maten, wordt Charrière
genoemd. In de regel wordt bij volwassenen katheter met 16ch ingebracht. Bij kleinere &
tengere zorgvragers kun beste katheter met 14ch inbrengen. Katheter dikker dan 18ch wordt
niet vaak gebruikt. Wel mogelijk dat uroloog dikkere katheter inbrengt, voor bijvoorbeeld
vernauwing plasbuis.
, Samenvatting thema 7 de zorgvrager met een blaaskatheter
Opvang materiaal
Blaaskatheter koppelen aan opvangzak. Dat kan een grote zak zijn die je met een rekjes aan
bed of rolstoel bevestigd. Opvangzak heeft een aftappunt waarmee de volle zak kunt legen.
Opvangzak verwisselen als deze lekt of onaangenaam gaat ruiken. Mobile zorgvragers
beenzakje, maak je met bandjes vast op been & zo onzichtbaar onder kleding. Heeft niet
zo’n grote opvangcapaciteit als normale opvangzak die bijna 2 liter kan bevatten. Beenzakje
afkoppelen voor slapen gaan, aansluiten op grote opvangzak of nachtzak. Tijden wisselen
desinfecteer aansluitpunten om infectie te voorkomen.
Aandachtpunten bij inbrengen van blaaskatheter
Gaat het beste samen met een collega, gaat sneller. Collega kan zorgvrager begeleiden &
geruststellen, spullen gaangeven.
Aseptisch werken
Voor inbrengen blaaskatheter moet je aseptisch werken. Voor inbrengen reinig vagina of
penis. Met wattenbollen die onder kraan of gedestilleerd water vocht zijn gemaakt. Gebruik
desinfectans kan kwetsbare huid beschadigen. Kijk tijdens reinigen van vagina of uitwendige
plasbuis duidelijk zichtbaar is. Soms is dat niet het geval & zal er hulp van en ervaren collega
nodig zijn bij het inbrengen. Na reinigen trek steriele handschoenen aan om katheter steriel
te houden. Neem katheter in schrijfhand.
Gebruik van kathetergel
Breng voor inbrengen kathetergel aan op uiteinde van katheter. Deze heeft een verdovende
werking, werkt ook als glijmiddel. Gel wordt vaak in spuit geleverd, zoals instillagel. Bij
mannen helft in plasbuis spuiten & andere helft aanbrengen op uiteinde van katheter.
Inbrengen van katheter
Zorgvrager die blaaskatheter krijgt, kan zich behoorlijk opgelaten voelen. Handeling
concentreert zich in het bijzonder op het gebied wat de meeste mensen letterlijk & figuurlijk
niet snel boot geven. Schaamte & ongemak zijn gevoelens die van tevoren bespreekbaar
kunt maken. Vrouwen die het niet prettig vinden zich te laten katheteriseren door mannelijke
verzorgende, het overdragen van handeling naar vrouwelijke collega komt niet altijd goed uit,
maar is wel in belang van zorgvrager. Afhankelijk van instelling zijn complete
katheterisatiessets met alle benodigdheden er al in. Set bevat:
- Materiaal om uitwendige geslachtsorganen te reinigen
- Handschoenen
- Celstofmatjes
- Spuit om ballon op te blazen
- Ampul gedestilleerd water & kathetergel
Soms moet je nog wat spullen toevoegen:
- Steriele handschoenen
- Blaaskatheter
- Opvangzak
Plaats katheter voor uitgang van uitwendige plasbuis. Duw voorzichtig katheter daar
doorheen. Vrouwen plasbuis van 5cm. Manen langere plasbuis van 20cm. Bij vrouwelijke
zorgvrager breng tot helft van lengte in. Bij verblijfskatheter blaas je daarna de ballon op met
gedestineerd water. Gebruik NaCI 0,9% is niet handig, omdat krisstalen vormen in lumen &
ballon, wat verwijderen bemoeilijkt, wat pijn veroorzaakt. Na vullen ballon voorzichtig
terugtrekken tot weerstand voelt. Dan licht die tegen de binnenkant van blaas vast. Urine
stroomt in opvangzak. Mannen breng katheter in tot splitsing katheter, dan eet zeker katheter
in blaas zit, ballon opblazen, terugtrekken tot weerstand voelt. Urine gaat dan lopen, vaak al
zichtbaar voordat ballon vult. Daarna fixeer katheter op been met pleister, dit bemoeilijkt
ongewenst & ongewild verwijderen.
