thema 2
Hoofdstuk 1: De arbeidsmarkt
1. De arbeidsmarkt in theorie
1.1 Vraag en aanbod van arbeid
• Productiefactoren: bedrijven gebruiken natuur, arbeid, kapitaal, ondernemerschap en informatieverwerving (data) om
goederen en diensten te produceren. 🌱🛠💻💡
• Arbeid: handenarbeid 👷 (metselen) en hoofdarbeid (ontwerpen van een woning) 🧠
• Arbeidsaanbod of beroepsbevolking: WN en werkzoekenden 👩💻
• Loon/salaris/wedde: prijs van arbeid, bepaald door vraag en aanbod. 💰à vergoeding die WG betalen voor de arbeid van WN
- Vragers arbeid: WG à zoeken naar geschikte WN
- Aanbieders arbeid: beroepsbevolking (WN + werkzoekenden) à bieden hun arbeid aan
1.2 Evenwicht op de arbeidsmarkt
• Volkomen concurrentie: alle aanbieders en vragers van arbeid hebben dezelfde informatie en macht ⚖
• Evenwichtsloon (LE): Vraag = aanbod → qV = qA, met een tewerkstelling op evenwichtsniveau (qE). 📊
• Wijzigingen vraag/aanbod: marktevenwicht verschuift bij veranderingen in arbeidsvraag of -aanbod 🔄
1.3 Onevenwichten op de arbeidsmarkt
• De arbeidsmarkt bestaat uit deelmarkten (bv voor leerkrachten, bouwvakkers, artsen). 👩🏫👷👩⚕
o Deelmarkten hebben elk hun eigen vraag en aanbod, wat leidt tot:
§ Aanbodoverschot (werkloosheid) 😔
- Loon hoger dan evenwichtsloon → qA > qV → werkloosheid ontstaat.
- Oplossing: Werkloosheid verdwijnt als loon daalt, maar dit gebeurt in de praktijk zelden.
- Lage lonen: Als het loonniveau daalt, daalt de qA en neemt de qV toe, waardoor de werkloosheid verdwijnt en er
weer evenwicht ontstaat op de arbeidsmarkt.
§ Aanbodtekort (knelpuntberoepen) 🛠 à niet voldoende WN om aan de vraag te voldoen:
- Loon lager dan evenwichtsloon → qA < qV → vacatures blijven openstaan.
- Oplossing: WG bieden een hoger loon, wat aanbod stimuleert → nieuw evenwicht.
2. De beroepsbevolking
2.1 Samenstelling van de bevolking
Samenstelling vd bevolking
Totale bevolking
Bevolking op arbeidsleeftijd niet-actieve bevolking: <15j / vnf wet. pensioenleeftijd
beroepsbevolking (actieve BOA) niet-actieve BOA Mensen op arbeidsleeftijd die niet werken en ook geen werk zoeken
Werkende bevolking Werkloze zonder werk, maar wel
beschikbaar en op zoek
bevolking
bepaalt aanbod v arbeid op arbeidsmarkt à mensen op arbeidsleeftijd die in België wonen en arbeid aanbieden, zowel in België als buitenland
2.2 Grootte vd beroepsbevolking
• Bepaald door …
o Natuurlijke aangroei: verschil tussen # geboortes en # sterfgevallen. 👶⚰
o Migratiesaldo: verschil tussen # immigranten en # emigranten (op een bepaald grondgebied) ✈
• Afhankelijk van …
o Grootte vd totale bevolking
o Wettelijke pensioenleeftijd: België (65 → 67 jaar in 2030) vergroot de beroepsbevolking) 🕒
o Leeftijdsopbouw vd bevolking: bevolkingspiramide (hoeveel mensen er op arbeidsleeftijd zijn)
Sinds het begin vd 21ste eeuw is migratie toegenomen. Dit komt door:
1. Toetreding van nieuwe EU-lidstaten
2. Andere oorzaken, waaronder push- en pullfactoren
Dynamische migratiebewegingen
• Migratie is variabel in duur, oorsprong (Europees vs niet-Europees), en samenstelling (gender, leeftijd).
• België heeft de laatste decennia een positief migratiesaldo:
o Bronlanden: voornamelijk EU-lidstaten, maar ook Afrika en Azië.
o Effect: positief migratiesaldo kan bijdragen aan de toename vd beroepsbevolking en oplossing bieden vr vergrijzing
o Het optrekken vd pensioenleeftijd heeft een positieve impact op de grootte van de beroepsbevolking
• Bevolkingspiramide: toont leeftijdsopbouw (samenstelling) vd bevolking, verdeeld nr leeftijd en geslacht 📊
o Brede basis à jongere bevolking à positief effect op beroepsbevolking en toekomstige arbeidsmarkt
o Smalle basis, brede top → vergrijzing (oudere bevolking) → problemen met arbeidsaanbod en stijgende pensioenkosten, meer
mensen komen op arbeidsleeftijd
• Centrale verticale as: leeftijdscategorieën van jong naar oud (laag naar hoog)
• Linkes # mannen en rechts # vrouwen in elke leeftijdsgroep.
• Kader: toont de bevolking op arbeidsleeftijd (BOA)
Pushfactoren: redenen waarom mensen vertrekken uit hun land
Pullfactoren: redenen waarom mensen worden aangetrokken naar een ander land
, Pushfactoren (emigratie) 🌪 Pullfactoren (immigratie) 🌟
Economische factoren
Slechte economische omstandigheden, onzekerheid Hogere lonen, betere arbeidskansen, hogere levensstandaard
Socio-politieke factoren
Oorlogen, conflicten, vervolging (etnisch, religieus, cultureel) Onderwijskansen, stabiele economie, veiligheid.
Milieufactoren Toekomstperspectieven
Natuurrampen: overstromingen, orkanen, aardbevingen. Betere vooruitzichten, toekomst voor henzelf en hun kinderen.
Klimaatverandering: langdurige droogte, zeespiegelstijging
3. Wat bepaalt het loon?
Het loon is belangrijk voor de levensstandaard van gezinnen en wordt in theorie bepaald door de wet van vraag en
aanbod op de arbeidsmarkt. In de praktijk spelen echter verschillende andere factoren een rol:
• Factoren die het loon bepalen
o Arbeidsovereenkomst
§ Afspraken tussen werkgever en werknemer, inclusief:
- statuut, aard, duur en omvang vh werk
- Vergoeding (uurloon (arbeiders) of maandloon (bediendes)) 🤝
o Sociaal overleg
§ Sociale partners: WGorganisaties en vakbonden (WNsorganisaties) onderhandelen over lonen en arbeidsomstandigheden
§ Collectieve arbeidsovereenkomst (CAO): Deze afspraken worden vastgelegd in een CAO.
§ Sociaal overleg gebeurt op drie niveaus:
- Nationaal: Nationale Arbeidsraad (NAR) – intersectorale cao.
- Sector: Paritair Comité (PC) – sectorale cao.
- Onderneming: Ondernemingsraad (OR) – ondernemings-cao
§ gebeurt in paritaire overlegorganen à tussen een gelijk # vertegenwoordigers van WG en WN
- De individuele arbeidsovereenkomst mag niet afwijken van wettelijke bepalingen en CAO-afspraken.
- Het loon mag niet lager zijn dan het minimumloon in de toepasselijke CAO.
- Belgische wetgeving mag niet afwijken vd Europese wetgeving, maar kan verschillen
Werkgeversorganisaties Werknemersorganisaties of vakbonden
(Behartigen de belangen van werkgevers) (Behartigen de belangen van werknemers)
Voorbeelden: VBO, FEB, Voka, Unizo Voorbeelden: ACV, ABVV, ACLVB
Voeren onderhandelingen met afgevaardigden Voeren onderhandelingen met afgevaardigden vd WGorganisaties en de overheid
vd vakbonden en overheid
Informeren leden over nieuwe maatregelen, Informeren leden over
aangepaste wetten en verplichte vergunningen arbeidsvoorwaarden: loon, arbeidstijd, pensioen
arbeidsomstandigheden: veiligheid, gezondheid en welzijn
arbeidsrecht: ontslag, ziekte en ongeval, arbeidsovereenkomst
Bieden opleidingen, advies en hulp aan leden Bieden advies, informatie en hulp over arbeidsomstandigheden, rechten en wetgeving
Brengen leden samen en stimuleren samenwerking Betalen werkloosheidsuitkering voor hun leden
tussen ondernemers
• Loonnorm
o Doel: concurrentiepositie van België beschermen door loonstijging te beperken. 🌍
o Vastgesteld door sociale partners (of door de overheid als ze het niet eens worden).
o Belangrijk?: Als de loonkosten in België sneller stijgen dan in buurlanden, neemt de concurrentiekracht vd Belgische
economie af. Dit heeft negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid.
o Om 2j wordt de loonnorm vastgesteld, die bepaalt hoeveel de lonen maximaal mogen stijgen in de komende 2j
• Loonindexering (lonen aanpassen aan inflatie)
o Inflatiecorrectie: lonen worden automatisch verhoogd bij stijgende prijzen van g&d boven een bepaalde drempel
(spilindex) 📈 à zorgt ervoor dat de koopkracht behouden blijft bij inflatie
o Bij een indexsprong worden lonen eenmalig niet aangepast.
o Manier waarop de loonindexering gebeurt, wordt meestal vastgelegd in de CAO van een sector.
o Voor overheidspersoneel gebeurt de loonindexering automatisch.
o Bijzonderheid: Loonindexering wordt altijd uitgevoerd, zelfs als de loonnorm wordt overschreden.
Loonberekening
• Andere factoren die loon beïnvloeden Brutoloon
- RSZ WN (13,07%) rsz
o Opleidingsniveau 🎓 --------------------------------------------
o Statuut (arbeider/bediende/kaderlid/ambtenaar). = belastbaar loon
- bedrijfsvoorheffing (geg) overheid
o Anciënniteit (hoe lang je al werkt). -----------------------------------------------
o Sector, regio, grootte en aard vd onderneming. 🏭🌍 = nettoloon WN
4. De loonkost = totale bedrag dat WG dient te betalen voor de tewerkstelling van zijn WN
• Bestaat uit:
• Extralegale voordelen:
o Brutoloon: afgesproken vergoeding. 🏷
o Extra toeslagen: loonbonus, winstpremie. 💸
o Socialezekerheidsbijdrage (WG) 🏥
o Bijkomende kosten: vakantiegeld, eindejaarspremie, o Voordelen in natura: bedrijfswagen, laptop, smartphone. 🚗💻
arbeidsongevallenverzekering. 🎉 o Andere: maaltijdcheques, bijkomende verzekeringen. 🛒
, Hoofdstuk 2: Arbeidsmarkt
1. Arbeidsmarktindicatoren (= indicatoren om de arbeidsmarkt te analyseren)
Participatiegraad (%)(activiteitsgraad) 𝒃𝒆𝒓𝒐𝒆𝒑𝒔𝒃𝒆𝒗𝒍𝒐𝒌𝒊𝒏𝒈 Het aandeel vd BOA dat zich aanbiedt op de arbeidsmarkt 👥
𝑩𝑶𝑨
Werkzaamheidsgraad 𝑤𝑒𝑟𝑘𝑒𝑛𝑑𝑒 𝑏𝑒𝑣𝑙𝑜𝑘𝑖𝑛𝑔 Het aandeel vd BOA dat effectief aan het werk is. 💼
(%)(werkgelegenheidsgraad) 𝐵𝑂𝐴
Werkloosheidsgraad (%) 𝑤𝑒𝑟𝑘𝑙𝑜𝑧𝑒 𝑏𝑒𝑣𝑜𝑙𝑘𝑖𝑛𝑔 percentage vd beroepsbevolking dat geen werk heeft maar wel
𝑏𝑒𝑟𝑜𝑒𝑝𝑠𝑏𝑒𝑣𝑙𝑜𝑘𝑖𝑛𝑔 actief zoekt. 😔
Statbel, het Belgische statistiekbureau, publiceert elk kwartaal de recentste cijfers vd arbeidsmarktindicatoren
2. Overheidsoptreden op de arbeidsmarkt
2.1 Wettelijke basis
• De Belgische grondwet (artikel 23) garandeert:
o Het recht op arbeid. 👩🏭👨💼
o Vrije keuze van beroepsarbeid.
o Een algemeen werkgelegenheidsbeleid gericht op een hoog en stabiel werkgelegenheidspeil.
o Billijke arbeidsvoorwaarden en beloning (à recht op informatie, overleg en collectief onderhandelen)
De overheid richt zich op het krijgen en houden van werk voor zoveel mogelijk mensen met een arbeidsmarktbeleid
werkgelegenheidsmaatregelen beïnvloeden v&a op de arbeidsmarkt
2.2 Vraag naar arbeid
De overheid stimuleert de vraag naar arbeid via verschillende maatregelen:
• opleggen van een tewerkstellingsquota (bv de startbaan voor jongeren).
• toelaten van flexi-jobs (voor gepensioneerden of specifieke werkzoekenden)
loonkost werkgever verlagen (verlaagt drempel om WN aan te werven)
Verlagen patronale bijdragen Lager brutoloon bij aanwerving jongeren
Voor wie?
- Nieuwe WG – eerste aanwervingen - Jongeren van 18, 19 of 20 jaar
- WG die een collectieve arbeidsduurvermindering of - Krijgen compenserende toeslag vd overheid → zodat ze geen loonverlies lijden
vierdagenweek invoeren
- Vaste WN in de horeca
Mogelijk effect op arbeidsmarktindicatoren:
- Toename werkende bevolking → Werkzaamheidsgraad ↑ - Toename beroepsbevolking (dr vermindering niet-actieve BOA) →
- Daling werkloze bevolking → Werkloosheidsgraad ↓ participatiegraad ↑
- ↑ werkende bevolkingà werkzaamheidsgraad ↑
- werkgelegenheidsmaatregelen → vraag naar arbeid beïnvloedt
2.3 Aanbod van arbeid
flexi-jobs
Wat?
- Gepensioneerden en bepaalde WN kunnen tegen gunstige voorwaarden een bijkomende job doen.
- Geen belastingen of sociale bijdragen op loon.
- WG kunnen extra personeel inzetten tijdens piekmomenten tegen verminderde WG-bijdrage (25%).
- WG houdt bedrijfsvoorheffing en WN-bijdrage af → WN houdt meer nettoloon over. (à loonkost dalen)
Voor wie? Mogelijk effect op de arbeidsmarkt:
- WN’s met een job van minstens 4/5 - Toename werkende bevolking → Werkzaamheidsgraad ↑ 📈
- Gepensioneerden - Daling werkloze bevolking → Werkloosheidsgraad ↓ 😔
- WG in horeca of detailhandel
• De overheid beïnvloedt het aanbod van arbeid via:
o Opleiding, omscholing en bijscholing: Arbeiders worden beter afgestemd op de arbeidsmarkt. 📚👷
o Wijziging pensioenleeftijd: Verhoogt de grootte vd BOA.
Een aantal maatregelen hebben een effect op het aanbod van arbeid:
– door opleiding, omscholing en bijscholing sluit het aanbod van arbeid beter aan op de vraag naar arbeid
– het wijzigen van de pensioenleeftijd heeft een rechtstreeks effect op de grootte vd BOA
Werkgelegenheidsmaatregelen die het aanbod van arbeid beïnvloeden
opleiding, omscholing en bijscholing
Duaal leren knelpuntopleidingen
Wat voor wie Jongeren verwerven kennis en vaardigheden die ze VdAb erkent studies die leiden naar tewerkstelling in een
nodig hebben op school en op de werkvloer. Hierdoor knelpunt- beroep.
verhogen ze hun kans om een geschikte job te vinden op
de arbeidsmarkt. – Een werkzoekende die zo’n opleiding volgt, behoudt de
– Jongeren kunnen hiervoor een vergoeding ontvangen. werkloosheidsuitkering en krijgt een vergoeding voor
– WG krijgt vermindering op WGsbijdragen voor de gemaakte kosten tijdens het volgen van de opleiding
mentor (WN) die de jongeren begeleidt
Mogelijk effect daling werkloze bevolking → werkloosheidsgraad ↓ 😔 toename werkende bevolking → werkzaamheidsgraad ↑
op arbeidsmarkt daling werkloze bevolking → werkloosheidsgraad ↓ 😔
Hoofdstuk 1: De arbeidsmarkt
1. De arbeidsmarkt in theorie
1.1 Vraag en aanbod van arbeid
• Productiefactoren: bedrijven gebruiken natuur, arbeid, kapitaal, ondernemerschap en informatieverwerving (data) om
goederen en diensten te produceren. 🌱🛠💻💡
• Arbeid: handenarbeid 👷 (metselen) en hoofdarbeid (ontwerpen van een woning) 🧠
• Arbeidsaanbod of beroepsbevolking: WN en werkzoekenden 👩💻
• Loon/salaris/wedde: prijs van arbeid, bepaald door vraag en aanbod. 💰à vergoeding die WG betalen voor de arbeid van WN
- Vragers arbeid: WG à zoeken naar geschikte WN
- Aanbieders arbeid: beroepsbevolking (WN + werkzoekenden) à bieden hun arbeid aan
1.2 Evenwicht op de arbeidsmarkt
• Volkomen concurrentie: alle aanbieders en vragers van arbeid hebben dezelfde informatie en macht ⚖
• Evenwichtsloon (LE): Vraag = aanbod → qV = qA, met een tewerkstelling op evenwichtsniveau (qE). 📊
• Wijzigingen vraag/aanbod: marktevenwicht verschuift bij veranderingen in arbeidsvraag of -aanbod 🔄
1.3 Onevenwichten op de arbeidsmarkt
• De arbeidsmarkt bestaat uit deelmarkten (bv voor leerkrachten, bouwvakkers, artsen). 👩🏫👷👩⚕
o Deelmarkten hebben elk hun eigen vraag en aanbod, wat leidt tot:
§ Aanbodoverschot (werkloosheid) 😔
- Loon hoger dan evenwichtsloon → qA > qV → werkloosheid ontstaat.
- Oplossing: Werkloosheid verdwijnt als loon daalt, maar dit gebeurt in de praktijk zelden.
- Lage lonen: Als het loonniveau daalt, daalt de qA en neemt de qV toe, waardoor de werkloosheid verdwijnt en er
weer evenwicht ontstaat op de arbeidsmarkt.
§ Aanbodtekort (knelpuntberoepen) 🛠 à niet voldoende WN om aan de vraag te voldoen:
- Loon lager dan evenwichtsloon → qA < qV → vacatures blijven openstaan.
- Oplossing: WG bieden een hoger loon, wat aanbod stimuleert → nieuw evenwicht.
2. De beroepsbevolking
2.1 Samenstelling van de bevolking
Samenstelling vd bevolking
Totale bevolking
Bevolking op arbeidsleeftijd niet-actieve bevolking: <15j / vnf wet. pensioenleeftijd
beroepsbevolking (actieve BOA) niet-actieve BOA Mensen op arbeidsleeftijd die niet werken en ook geen werk zoeken
Werkende bevolking Werkloze zonder werk, maar wel
beschikbaar en op zoek
bevolking
bepaalt aanbod v arbeid op arbeidsmarkt à mensen op arbeidsleeftijd die in België wonen en arbeid aanbieden, zowel in België als buitenland
2.2 Grootte vd beroepsbevolking
• Bepaald door …
o Natuurlijke aangroei: verschil tussen # geboortes en # sterfgevallen. 👶⚰
o Migratiesaldo: verschil tussen # immigranten en # emigranten (op een bepaald grondgebied) ✈
• Afhankelijk van …
o Grootte vd totale bevolking
o Wettelijke pensioenleeftijd: België (65 → 67 jaar in 2030) vergroot de beroepsbevolking) 🕒
o Leeftijdsopbouw vd bevolking: bevolkingspiramide (hoeveel mensen er op arbeidsleeftijd zijn)
Sinds het begin vd 21ste eeuw is migratie toegenomen. Dit komt door:
1. Toetreding van nieuwe EU-lidstaten
2. Andere oorzaken, waaronder push- en pullfactoren
Dynamische migratiebewegingen
• Migratie is variabel in duur, oorsprong (Europees vs niet-Europees), en samenstelling (gender, leeftijd).
• België heeft de laatste decennia een positief migratiesaldo:
o Bronlanden: voornamelijk EU-lidstaten, maar ook Afrika en Azië.
o Effect: positief migratiesaldo kan bijdragen aan de toename vd beroepsbevolking en oplossing bieden vr vergrijzing
o Het optrekken vd pensioenleeftijd heeft een positieve impact op de grootte van de beroepsbevolking
• Bevolkingspiramide: toont leeftijdsopbouw (samenstelling) vd bevolking, verdeeld nr leeftijd en geslacht 📊
o Brede basis à jongere bevolking à positief effect op beroepsbevolking en toekomstige arbeidsmarkt
o Smalle basis, brede top → vergrijzing (oudere bevolking) → problemen met arbeidsaanbod en stijgende pensioenkosten, meer
mensen komen op arbeidsleeftijd
• Centrale verticale as: leeftijdscategorieën van jong naar oud (laag naar hoog)
• Linkes # mannen en rechts # vrouwen in elke leeftijdsgroep.
• Kader: toont de bevolking op arbeidsleeftijd (BOA)
Pushfactoren: redenen waarom mensen vertrekken uit hun land
Pullfactoren: redenen waarom mensen worden aangetrokken naar een ander land
, Pushfactoren (emigratie) 🌪 Pullfactoren (immigratie) 🌟
Economische factoren
Slechte economische omstandigheden, onzekerheid Hogere lonen, betere arbeidskansen, hogere levensstandaard
Socio-politieke factoren
Oorlogen, conflicten, vervolging (etnisch, religieus, cultureel) Onderwijskansen, stabiele economie, veiligheid.
Milieufactoren Toekomstperspectieven
Natuurrampen: overstromingen, orkanen, aardbevingen. Betere vooruitzichten, toekomst voor henzelf en hun kinderen.
Klimaatverandering: langdurige droogte, zeespiegelstijging
3. Wat bepaalt het loon?
Het loon is belangrijk voor de levensstandaard van gezinnen en wordt in theorie bepaald door de wet van vraag en
aanbod op de arbeidsmarkt. In de praktijk spelen echter verschillende andere factoren een rol:
• Factoren die het loon bepalen
o Arbeidsovereenkomst
§ Afspraken tussen werkgever en werknemer, inclusief:
- statuut, aard, duur en omvang vh werk
- Vergoeding (uurloon (arbeiders) of maandloon (bediendes)) 🤝
o Sociaal overleg
§ Sociale partners: WGorganisaties en vakbonden (WNsorganisaties) onderhandelen over lonen en arbeidsomstandigheden
§ Collectieve arbeidsovereenkomst (CAO): Deze afspraken worden vastgelegd in een CAO.
§ Sociaal overleg gebeurt op drie niveaus:
- Nationaal: Nationale Arbeidsraad (NAR) – intersectorale cao.
- Sector: Paritair Comité (PC) – sectorale cao.
- Onderneming: Ondernemingsraad (OR) – ondernemings-cao
§ gebeurt in paritaire overlegorganen à tussen een gelijk # vertegenwoordigers van WG en WN
- De individuele arbeidsovereenkomst mag niet afwijken van wettelijke bepalingen en CAO-afspraken.
- Het loon mag niet lager zijn dan het minimumloon in de toepasselijke CAO.
- Belgische wetgeving mag niet afwijken vd Europese wetgeving, maar kan verschillen
Werkgeversorganisaties Werknemersorganisaties of vakbonden
(Behartigen de belangen van werkgevers) (Behartigen de belangen van werknemers)
Voorbeelden: VBO, FEB, Voka, Unizo Voorbeelden: ACV, ABVV, ACLVB
Voeren onderhandelingen met afgevaardigden Voeren onderhandelingen met afgevaardigden vd WGorganisaties en de overheid
vd vakbonden en overheid
Informeren leden over nieuwe maatregelen, Informeren leden over
aangepaste wetten en verplichte vergunningen arbeidsvoorwaarden: loon, arbeidstijd, pensioen
arbeidsomstandigheden: veiligheid, gezondheid en welzijn
arbeidsrecht: ontslag, ziekte en ongeval, arbeidsovereenkomst
Bieden opleidingen, advies en hulp aan leden Bieden advies, informatie en hulp over arbeidsomstandigheden, rechten en wetgeving
Brengen leden samen en stimuleren samenwerking Betalen werkloosheidsuitkering voor hun leden
tussen ondernemers
• Loonnorm
o Doel: concurrentiepositie van België beschermen door loonstijging te beperken. 🌍
o Vastgesteld door sociale partners (of door de overheid als ze het niet eens worden).
o Belangrijk?: Als de loonkosten in België sneller stijgen dan in buurlanden, neemt de concurrentiekracht vd Belgische
economie af. Dit heeft negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid.
o Om 2j wordt de loonnorm vastgesteld, die bepaalt hoeveel de lonen maximaal mogen stijgen in de komende 2j
• Loonindexering (lonen aanpassen aan inflatie)
o Inflatiecorrectie: lonen worden automatisch verhoogd bij stijgende prijzen van g&d boven een bepaalde drempel
(spilindex) 📈 à zorgt ervoor dat de koopkracht behouden blijft bij inflatie
o Bij een indexsprong worden lonen eenmalig niet aangepast.
o Manier waarop de loonindexering gebeurt, wordt meestal vastgelegd in de CAO van een sector.
o Voor overheidspersoneel gebeurt de loonindexering automatisch.
o Bijzonderheid: Loonindexering wordt altijd uitgevoerd, zelfs als de loonnorm wordt overschreden.
Loonberekening
• Andere factoren die loon beïnvloeden Brutoloon
- RSZ WN (13,07%) rsz
o Opleidingsniveau 🎓 --------------------------------------------
o Statuut (arbeider/bediende/kaderlid/ambtenaar). = belastbaar loon
- bedrijfsvoorheffing (geg) overheid
o Anciënniteit (hoe lang je al werkt). -----------------------------------------------
o Sector, regio, grootte en aard vd onderneming. 🏭🌍 = nettoloon WN
4. De loonkost = totale bedrag dat WG dient te betalen voor de tewerkstelling van zijn WN
• Bestaat uit:
• Extralegale voordelen:
o Brutoloon: afgesproken vergoeding. 🏷
o Extra toeslagen: loonbonus, winstpremie. 💸
o Socialezekerheidsbijdrage (WG) 🏥
o Bijkomende kosten: vakantiegeld, eindejaarspremie, o Voordelen in natura: bedrijfswagen, laptop, smartphone. 🚗💻
arbeidsongevallenverzekering. 🎉 o Andere: maaltijdcheques, bijkomende verzekeringen. 🛒
, Hoofdstuk 2: Arbeidsmarkt
1. Arbeidsmarktindicatoren (= indicatoren om de arbeidsmarkt te analyseren)
Participatiegraad (%)(activiteitsgraad) 𝒃𝒆𝒓𝒐𝒆𝒑𝒔𝒃𝒆𝒗𝒍𝒐𝒌𝒊𝒏𝒈 Het aandeel vd BOA dat zich aanbiedt op de arbeidsmarkt 👥
𝑩𝑶𝑨
Werkzaamheidsgraad 𝑤𝑒𝑟𝑘𝑒𝑛𝑑𝑒 𝑏𝑒𝑣𝑙𝑜𝑘𝑖𝑛𝑔 Het aandeel vd BOA dat effectief aan het werk is. 💼
(%)(werkgelegenheidsgraad) 𝐵𝑂𝐴
Werkloosheidsgraad (%) 𝑤𝑒𝑟𝑘𝑙𝑜𝑧𝑒 𝑏𝑒𝑣𝑜𝑙𝑘𝑖𝑛𝑔 percentage vd beroepsbevolking dat geen werk heeft maar wel
𝑏𝑒𝑟𝑜𝑒𝑝𝑠𝑏𝑒𝑣𝑙𝑜𝑘𝑖𝑛𝑔 actief zoekt. 😔
Statbel, het Belgische statistiekbureau, publiceert elk kwartaal de recentste cijfers vd arbeidsmarktindicatoren
2. Overheidsoptreden op de arbeidsmarkt
2.1 Wettelijke basis
• De Belgische grondwet (artikel 23) garandeert:
o Het recht op arbeid. 👩🏭👨💼
o Vrije keuze van beroepsarbeid.
o Een algemeen werkgelegenheidsbeleid gericht op een hoog en stabiel werkgelegenheidspeil.
o Billijke arbeidsvoorwaarden en beloning (à recht op informatie, overleg en collectief onderhandelen)
De overheid richt zich op het krijgen en houden van werk voor zoveel mogelijk mensen met een arbeidsmarktbeleid
werkgelegenheidsmaatregelen beïnvloeden v&a op de arbeidsmarkt
2.2 Vraag naar arbeid
De overheid stimuleert de vraag naar arbeid via verschillende maatregelen:
• opleggen van een tewerkstellingsquota (bv de startbaan voor jongeren).
• toelaten van flexi-jobs (voor gepensioneerden of specifieke werkzoekenden)
loonkost werkgever verlagen (verlaagt drempel om WN aan te werven)
Verlagen patronale bijdragen Lager brutoloon bij aanwerving jongeren
Voor wie?
- Nieuwe WG – eerste aanwervingen - Jongeren van 18, 19 of 20 jaar
- WG die een collectieve arbeidsduurvermindering of - Krijgen compenserende toeslag vd overheid → zodat ze geen loonverlies lijden
vierdagenweek invoeren
- Vaste WN in de horeca
Mogelijk effect op arbeidsmarktindicatoren:
- Toename werkende bevolking → Werkzaamheidsgraad ↑ - Toename beroepsbevolking (dr vermindering niet-actieve BOA) →
- Daling werkloze bevolking → Werkloosheidsgraad ↓ participatiegraad ↑
- ↑ werkende bevolkingà werkzaamheidsgraad ↑
- werkgelegenheidsmaatregelen → vraag naar arbeid beïnvloedt
2.3 Aanbod van arbeid
flexi-jobs
Wat?
- Gepensioneerden en bepaalde WN kunnen tegen gunstige voorwaarden een bijkomende job doen.
- Geen belastingen of sociale bijdragen op loon.
- WG kunnen extra personeel inzetten tijdens piekmomenten tegen verminderde WG-bijdrage (25%).
- WG houdt bedrijfsvoorheffing en WN-bijdrage af → WN houdt meer nettoloon over. (à loonkost dalen)
Voor wie? Mogelijk effect op de arbeidsmarkt:
- WN’s met een job van minstens 4/5 - Toename werkende bevolking → Werkzaamheidsgraad ↑ 📈
- Gepensioneerden - Daling werkloze bevolking → Werkloosheidsgraad ↓ 😔
- WG in horeca of detailhandel
• De overheid beïnvloedt het aanbod van arbeid via:
o Opleiding, omscholing en bijscholing: Arbeiders worden beter afgestemd op de arbeidsmarkt. 📚👷
o Wijziging pensioenleeftijd: Verhoogt de grootte vd BOA.
Een aantal maatregelen hebben een effect op het aanbod van arbeid:
– door opleiding, omscholing en bijscholing sluit het aanbod van arbeid beter aan op de vraag naar arbeid
– het wijzigen van de pensioenleeftijd heeft een rechtstreeks effect op de grootte vd BOA
Werkgelegenheidsmaatregelen die het aanbod van arbeid beïnvloeden
opleiding, omscholing en bijscholing
Duaal leren knelpuntopleidingen
Wat voor wie Jongeren verwerven kennis en vaardigheden die ze VdAb erkent studies die leiden naar tewerkstelling in een
nodig hebben op school en op de werkvloer. Hierdoor knelpunt- beroep.
verhogen ze hun kans om een geschikte job te vinden op
de arbeidsmarkt. – Een werkzoekende die zo’n opleiding volgt, behoudt de
– Jongeren kunnen hiervoor een vergoeding ontvangen. werkloosheidsuitkering en krijgt een vergoeding voor
– WG krijgt vermindering op WGsbijdragen voor de gemaakte kosten tijdens het volgen van de opleiding
mentor (WN) die de jongeren begeleidt
Mogelijk effect daling werkloze bevolking → werkloosheidsgraad ↓ 😔 toename werkende bevolking → werkzaamheidsgraad ↑
op arbeidsmarkt daling werkloze bevolking → werkloosheidsgraad ↓ 😔
