Week 1: Beknopte geschiedenis 1-11
Sporen van het rechtsstelsel van Rome in ieder modern en huidig rechtsstelsel.
De verspreiding van het Romeinse recht over Europa hangt deels samen met het
feit dat Europa vroeger onder Romeins gezag heeft gestaan.
In de vijfde eeuw stortte het Romeinse bestuur in het Westen in, nadat
Germaanse stammen binnenvielen en zich blijvend vestigden. Het gezag van het
recht van Rome overleefde dit niet.
1495 – Maximiliaan centraal gerechtshof ‘Reichskammergericht’
- O.b.v. (on)geschreven recht gebieden, opdracht recht te doen o.b.v.
Romeinse (gemene) recht
- = Receptie Romeinse recht
Na ineenstorting Romeinse recht westen Romeinse Rijk, klassieke cultuur
verdwenen
Daarna proces barbarisering (Dark Ages)
Ondanks deze omstandigheden algemene vorming gerealiseerd (bijv.
domscholen)
Codificatie Romeinse recht: Justitianus – Corpus Iuris Civilis
Receptie Romeinse recht hangt samen met opkomst en verspreiding universiteit
geleerde recht
- Belangrijkste faculteit van middeleeuwse universiteit is de juridische: per
definitie Romeins recht
- Professorenrecht; buiten de universiteiten gold ander recht
Steeds meer interesse in juristen, geestelijken werden niet meer vertrouwd en
steeds meer afgestudeerde juristen beroepsbureaucratie
- Philips van Leyden: viri pollentes doctrina legum (slechts mensen die
uitblinken door kennis van het recht)
Geen eenheid van recht: Romeinse recht als hulprecht (subsidiair) wanneer
lokale regels geen oplossing bieden
Raadsheren hoge centrale gerechtshoven eerder geneigd vast te stellen dat
gewoonterecht leemtes bevat t.b.v. uniformiteit
Dualistische structuur
o Justinianus: regels volk en vanzelfsprekende regels (natuurrecht ; ius
commune)
‘De tot letter geworden rede / ratio scripta’
Bartolistische interpretatie:
- Restrictieve interpretatie wettenrecht
- Restrictieve interpretatie gewoonterecht
- Extensieve interpretatie Romeinse recht
Corpus Iuris Civilis bleek verouderd en moest worden aangepast aan behoeften
en omstandigheden andere tijd en samenleving
Nu: recht als beleidsinstrument
Toen: recht als feitelijk gegeven dat door gewoonte werd gevormd en dat de vorst
had te eerbiedigen
Belangrijk: juridische hoogleraar, waardoor Romeins recht geleerd recht werd
Dus: tweede rechtsbron: rechtsgeleerde uitleg van het recht
Juridisch reformatorische beweging hangt samen met renaissance
, De gemeenschappelijke subsidiaire rechtskracht van het Romeinse recht in West-
Europa betekende niet meteen dat er sprake was van een uniform Europees
privaatrecht. De regionale verschillen waren daarvoor te groot. Het Romeinse
recht liet echter wel sporen achter in de Europese privaatrechtelijke cultuur, al
was het slechts omdat men alle recht verklaarde in
de termen en rechtsfiguren van het Romeinse recht (interpretatio passiva).
Interpretatio passiva:
- Interpretatie met terminologie en systeem Romeinse recht
- Optekening of beschrijving gewoonterecht in Latijn
Sporen van het rechtsstelsel van Rome in ieder modern en huidig rechtsstelsel.
De verspreiding van het Romeinse recht over Europa hangt deels samen met het
feit dat Europa vroeger onder Romeins gezag heeft gestaan.
In de vijfde eeuw stortte het Romeinse bestuur in het Westen in, nadat
Germaanse stammen binnenvielen en zich blijvend vestigden. Het gezag van het
recht van Rome overleefde dit niet.
1495 – Maximiliaan centraal gerechtshof ‘Reichskammergericht’
- O.b.v. (on)geschreven recht gebieden, opdracht recht te doen o.b.v.
Romeinse (gemene) recht
- = Receptie Romeinse recht
Na ineenstorting Romeinse recht westen Romeinse Rijk, klassieke cultuur
verdwenen
Daarna proces barbarisering (Dark Ages)
Ondanks deze omstandigheden algemene vorming gerealiseerd (bijv.
domscholen)
Codificatie Romeinse recht: Justitianus – Corpus Iuris Civilis
Receptie Romeinse recht hangt samen met opkomst en verspreiding universiteit
geleerde recht
- Belangrijkste faculteit van middeleeuwse universiteit is de juridische: per
definitie Romeins recht
- Professorenrecht; buiten de universiteiten gold ander recht
Steeds meer interesse in juristen, geestelijken werden niet meer vertrouwd en
steeds meer afgestudeerde juristen beroepsbureaucratie
- Philips van Leyden: viri pollentes doctrina legum (slechts mensen die
uitblinken door kennis van het recht)
Geen eenheid van recht: Romeinse recht als hulprecht (subsidiair) wanneer
lokale regels geen oplossing bieden
Raadsheren hoge centrale gerechtshoven eerder geneigd vast te stellen dat
gewoonterecht leemtes bevat t.b.v. uniformiteit
Dualistische structuur
o Justinianus: regels volk en vanzelfsprekende regels (natuurrecht ; ius
commune)
‘De tot letter geworden rede / ratio scripta’
Bartolistische interpretatie:
- Restrictieve interpretatie wettenrecht
- Restrictieve interpretatie gewoonterecht
- Extensieve interpretatie Romeinse recht
Corpus Iuris Civilis bleek verouderd en moest worden aangepast aan behoeften
en omstandigheden andere tijd en samenleving
Nu: recht als beleidsinstrument
Toen: recht als feitelijk gegeven dat door gewoonte werd gevormd en dat de vorst
had te eerbiedigen
Belangrijk: juridische hoogleraar, waardoor Romeins recht geleerd recht werd
Dus: tweede rechtsbron: rechtsgeleerde uitleg van het recht
Juridisch reformatorische beweging hangt samen met renaissance
, De gemeenschappelijke subsidiaire rechtskracht van het Romeinse recht in West-
Europa betekende niet meteen dat er sprake was van een uniform Europees
privaatrecht. De regionale verschillen waren daarvoor te groot. Het Romeinse
recht liet echter wel sporen achter in de Europese privaatrechtelijke cultuur, al
was het slechts omdat men alle recht verklaarde in
de termen en rechtsfiguren van het Romeinse recht (interpretatio passiva).
Interpretatio passiva:
- Interpretatie met terminologie en systeem Romeinse recht
- Optekening of beschrijving gewoonterecht in Latijn
