Themakatern
De industriële samenleving in Nederland
ANTWOORDEN
,Oriëntatie
Hoofdvraag
Welke gevolgen had de industrialisatie voor de Nederlandse samenleving?
opdracht 1 - dit weet je al
a Noem vijf voorbeelden van dingen die in een fabriek worden gemaakt.
Bijvoorbeeld auto’s, tandenborstels, soep, computers, vloerbedekking.
b Noem vijf dingen die nu nog met de hand worden gemaakt.
Bijvoorbeeld op maat gemaakte meubels, sieraden, ambachtelijke producten als honing of kaas.
c Welk verschil is er tussen een stoel die met de hand wordt gemaakt en een stoel uit de fabriek? Neem het
schema over in je schrift en vul het verder in.
Met de hand Uit de fabriek
elke stoel is uniek alle stoelen zijn hetzelfde
kost veel tijd gaat heel snel
duur goedkoop
opdracht 2
Lees: Waar gaat het over?
a In een winkel vind je een wekkerradio die gemaakt is in China. Bedenk hoe deze wekkerradio naar
Nederland is gekomen.
Met een containerschip.
b Schrijf op hoeveel jij denkt dat zo’n wekkerradio kost.
10-20 euro
c Bedenk hoe het kan dat een radio die van ver moet komen, zo ‘weinig’ kost.
De radio’s worden met tienduizenden tegelijk in een fabriek gemaakt. De lonen in China zijn laag en de
vervoerskosten zijn laag.
opdracht 3
Bekijk de tijdbalk en blader door dit thema.
a Over welke periode gaat dit thema? Schrijf alleen het beginjaartal en het eindjaartal op.
1800-2000
b Teken een tijdbalk van de periode van dit thema.
Zet de namen van de tijdvakken op de juiste plek.
c Zet de volgende gebeurtenissen op de juiste plek.
1 opkomst industrie
2 Nederland wordt bezet
3 Europese landen proberen zo veel mogelijk koloniën te krijgen
4 volk krijgt meer invloed op het bestuur
5 koloniën worden onafhankelijk
6 industrie ligt in puin
1 burgers en stoommachines
2 wereldoorlogen
3 burgers en stoommachines
4 burgers en stoommachines
5 tv en computer
, 6 wereldoorlogen
opdracht 4
Bekijk bron 1.
Vergelijk bron 1 met bron 9 (blz. 10). Welke verschillen en overeenkomsten zie je?
Verschillen: de trein in bron 1 is veel moderner dan die in bron 9. De treinen in bron 9 zijn stoomtreinen, de
trein in bron 9 rijdt op elektriciteit.
Overeenkomsten: het gebouw op de achtergrond is nog steeds hetzelfde gebouw.
opdracht 5
Bekijk bron 2.
a Wat wordt er in deze fabriek gemaakt?
Lampen.
b Wat denk je dat de vrouw vooraan aan het doen is?
De vrouw vooraan draait fittingen op de lampen.
c Er werken vooral vrouwen in deze fabriek. Wat is daarvan de reden, denk je?
De lonen van vrouwen zijn lager.
opdracht 6
Bekijk bron 3.
a Wat wordt er in deze fabriek gemaakt?
Auto’s .
b Op de foto zie je aan de lopende band geen mensen. Toch werken er mensen in deze fabriek. Wat zullen
hun taken zijn, denk je?
Bijvoorbeeld het bedienen of controleren van de machines, marketing, inkoop, logistiek.
opdracht 7 - het belang van dit onderwerp
Dankzij de industrialisatie veranderde Nederland in een moderne samenleving. Welke gevolgen had dat?
Zoek welke zin bij welk woord hoort.
1 welvaart A Door de industrialisatie trokken veel mensen naar de stad.
2 landschap B Dankzij de groei van de economie werd het leven van veel mensen beter. Ze leefden
langer, ze kregen meer vrije tijd en ze verdienden meer.
3 steden C Het aantal mensen dat in de landbouw werkte daalde.
4 beroepen D Nederland ging er anders uitzien. Er kwam meer bebouwing, er kwamen spoorlijnen,
kanalen en wegen.
1B, 2D, 3A, 4C
opdracht 8
Blader door dit thema.
a Neem het schema onderaan de pagina over in je schrift. Schrijf boven in het schema de hoofdvraag.
b Zet de volgende onderwerpen bij het juiste hoofdstuk.
arbeidsomstandigheden – stoommachine – groei welvaart – arbeidsmigranten – duurzaamheid –
slechte woningen – landbouw – multinational – verstedelijking – communicatie – vrouwenemancipatie –
verzorgingsstaat – socialisme – vervuiling
c Kies uit elk hoofdstuk een bron die jij kenmerkend vindt. Beargumenteer je keuze.
Hoofdvraag: Welke gevolgen had de industrialisatie voor de Nederlandse samenleving?
Deelvragen Onderwerpen Kenmerkende bron
Hoofdstuk 1 Hoe begon de industrialisatie in stoommachine, Bron …, want
Nederland? landbouw
, Hoofdstuk 2 Welke gevolgen had de industrialisatie verstedelijking, Bron …, want
voor de arbeiders rond 1900? communicatie
Hoofdstuk 3 Hoe veranderde Nederland vanaf 1900? slechte woningen, Bron …, want
arbeidsomstandigheden
, socialisme
Hoofdstuk 4 Hoe ging de industrialisatie verder na Groei welvaart, Bron …, want
1945? arbeidsmigranten,
multinational,
vrouwenemancipatie,
verzorgingsstaat
Hoofdstuk 5 Hoe gaan mensen met het milieu om, Vervuiling, Bron …, want
vroeger en nu? duurzaamheid
De industriële samenleving in Nederland
ANTWOORDEN
,Oriëntatie
Hoofdvraag
Welke gevolgen had de industrialisatie voor de Nederlandse samenleving?
opdracht 1 - dit weet je al
a Noem vijf voorbeelden van dingen die in een fabriek worden gemaakt.
Bijvoorbeeld auto’s, tandenborstels, soep, computers, vloerbedekking.
b Noem vijf dingen die nu nog met de hand worden gemaakt.
Bijvoorbeeld op maat gemaakte meubels, sieraden, ambachtelijke producten als honing of kaas.
c Welk verschil is er tussen een stoel die met de hand wordt gemaakt en een stoel uit de fabriek? Neem het
schema over in je schrift en vul het verder in.
Met de hand Uit de fabriek
elke stoel is uniek alle stoelen zijn hetzelfde
kost veel tijd gaat heel snel
duur goedkoop
opdracht 2
Lees: Waar gaat het over?
a In een winkel vind je een wekkerradio die gemaakt is in China. Bedenk hoe deze wekkerradio naar
Nederland is gekomen.
Met een containerschip.
b Schrijf op hoeveel jij denkt dat zo’n wekkerradio kost.
10-20 euro
c Bedenk hoe het kan dat een radio die van ver moet komen, zo ‘weinig’ kost.
De radio’s worden met tienduizenden tegelijk in een fabriek gemaakt. De lonen in China zijn laag en de
vervoerskosten zijn laag.
opdracht 3
Bekijk de tijdbalk en blader door dit thema.
a Over welke periode gaat dit thema? Schrijf alleen het beginjaartal en het eindjaartal op.
1800-2000
b Teken een tijdbalk van de periode van dit thema.
Zet de namen van de tijdvakken op de juiste plek.
c Zet de volgende gebeurtenissen op de juiste plek.
1 opkomst industrie
2 Nederland wordt bezet
3 Europese landen proberen zo veel mogelijk koloniën te krijgen
4 volk krijgt meer invloed op het bestuur
5 koloniën worden onafhankelijk
6 industrie ligt in puin
1 burgers en stoommachines
2 wereldoorlogen
3 burgers en stoommachines
4 burgers en stoommachines
5 tv en computer
, 6 wereldoorlogen
opdracht 4
Bekijk bron 1.
Vergelijk bron 1 met bron 9 (blz. 10). Welke verschillen en overeenkomsten zie je?
Verschillen: de trein in bron 1 is veel moderner dan die in bron 9. De treinen in bron 9 zijn stoomtreinen, de
trein in bron 9 rijdt op elektriciteit.
Overeenkomsten: het gebouw op de achtergrond is nog steeds hetzelfde gebouw.
opdracht 5
Bekijk bron 2.
a Wat wordt er in deze fabriek gemaakt?
Lampen.
b Wat denk je dat de vrouw vooraan aan het doen is?
De vrouw vooraan draait fittingen op de lampen.
c Er werken vooral vrouwen in deze fabriek. Wat is daarvan de reden, denk je?
De lonen van vrouwen zijn lager.
opdracht 6
Bekijk bron 3.
a Wat wordt er in deze fabriek gemaakt?
Auto’s .
b Op de foto zie je aan de lopende band geen mensen. Toch werken er mensen in deze fabriek. Wat zullen
hun taken zijn, denk je?
Bijvoorbeeld het bedienen of controleren van de machines, marketing, inkoop, logistiek.
opdracht 7 - het belang van dit onderwerp
Dankzij de industrialisatie veranderde Nederland in een moderne samenleving. Welke gevolgen had dat?
Zoek welke zin bij welk woord hoort.
1 welvaart A Door de industrialisatie trokken veel mensen naar de stad.
2 landschap B Dankzij de groei van de economie werd het leven van veel mensen beter. Ze leefden
langer, ze kregen meer vrije tijd en ze verdienden meer.
3 steden C Het aantal mensen dat in de landbouw werkte daalde.
4 beroepen D Nederland ging er anders uitzien. Er kwam meer bebouwing, er kwamen spoorlijnen,
kanalen en wegen.
1B, 2D, 3A, 4C
opdracht 8
Blader door dit thema.
a Neem het schema onderaan de pagina over in je schrift. Schrijf boven in het schema de hoofdvraag.
b Zet de volgende onderwerpen bij het juiste hoofdstuk.
arbeidsomstandigheden – stoommachine – groei welvaart – arbeidsmigranten – duurzaamheid –
slechte woningen – landbouw – multinational – verstedelijking – communicatie – vrouwenemancipatie –
verzorgingsstaat – socialisme – vervuiling
c Kies uit elk hoofdstuk een bron die jij kenmerkend vindt. Beargumenteer je keuze.
Hoofdvraag: Welke gevolgen had de industrialisatie voor de Nederlandse samenleving?
Deelvragen Onderwerpen Kenmerkende bron
Hoofdstuk 1 Hoe begon de industrialisatie in stoommachine, Bron …, want
Nederland? landbouw
, Hoofdstuk 2 Welke gevolgen had de industrialisatie verstedelijking, Bron …, want
voor de arbeiders rond 1900? communicatie
Hoofdstuk 3 Hoe veranderde Nederland vanaf 1900? slechte woningen, Bron …, want
arbeidsomstandigheden
, socialisme
Hoofdstuk 4 Hoe ging de industrialisatie verder na Groei welvaart, Bron …, want
1945? arbeidsmigranten,
multinational,
vrouwenemancipatie,
verzorgingsstaat
Hoofdstuk 5 Hoe gaan mensen met het milieu om, Vervuiling, Bron …, want
vroeger en nu? duurzaamheid
