Neuropsychologie hc 1 LOKALISTEN VERSUS HOLISTEN namen kennen
Frenologie: hoe het allemaal begon
- Franz Joseph Gall: Lokaliseren van deugden door te voelen aan de schedel. Hoe beter hoe
groter. Anatomische personologie.
- Idee van de frenologie: als je een hersengebied veel gebruikt wordt deze groter en dit zorgt
voor een hobbel in de schedel -> knobbel op het hoofd = veel kennis
De eerste holist – dieronderzoek
- Pierre Flourens (1794-1867). Veroorzaakte laesies in brein van konijnen en duiven en begon
als localist.
- Observatie: zonder cortex geen perceptie en motoriek, zonder cerebellum geen
bewegingscoördinatie. Maar vond geen specifieke “locatie” voor geheugen of cognitie.
- Aggregate (totaal) field theory: gehele brein doet mee aan gedrag, percepties, intenties,
sensaties zijn in essentie één.
- Omvang van de beschadiging (niet de plaats) bepaalt de mate van uitval.
- Holist: stelt dat de delen van een systeem alleen begrepen kunnen worden i.r.t. het geheel.
Ze geloven dat alles met elkaar verbonden is en dat het geheel meer is dan de som der delen.
De eerste lokalisten – neurologen
- Clinicoanatomische methode: uitvalsverschijnselen van patiënten met een focale
(plaatselijke) laesie in kaart brengen (Paul Broca)
Broca beschreef een patiënt die alleen maar Tan kon zeggen. Na zijn dood keek Broca naar
zijn brein en vond een beschadiging in de frontaal kwab. Hij concludeerde dit gebied is
bestemd voor spraak.
- Hiërarchie theorie: na laesies hogere functies (geheugen) minder aangedaan dan lagere
functies (hersenstam). (John Hughlings Jackson)
Jackson was de eerste die een topologische indeling veronderstelde op basis van zijn werk
met epilepsie patiënten. Epilepsie zorgt voor stimulering van een “set map” van het lichaam
– karakteristieke spasmen gaan van ene deel naar andere deel van het lichaam. Hij ontdekte
ook de lateraliteit van functies (taal). En hij formuleerde een “hiërarchie theorie” (1) hogere
functies (geheugen) minder aangedaan door laesies dan lagere functies (ademhaling).
Lokalisten Fritsch & Hitzig – fysiologen
- Elektrische stimulatie van de cortex van honden. Sneden de schedel open en stimuleerden de
cortex van de bij kennis zijnde honden met een batterij. Ontdekte verschillende
bewegingsgebieden = motorische cortex
Neuroanatomie – structurele organisatie
- Cerebrale cortex (opfrissen zie boek hoofdstuk 2.3-2.6!)
- Naam en locatie van
4 kwabben (+insula & limbisch)
Gyri & sulci
- Anatomische richtingen
Dorsaal versus Ventraal
Superior versus Inferior
Anterior versus Posterior
, Lateraal versus Mediaal
Ipsilateraal versus Contralateraal
- IPL = inf. pariëtaal lob, DLPFC = dorsolaterale prefrontaal cortex, V1 = primaire visuele cortex
- Insula ligt in de laterale fissure
Neuroanatomie: Brodmann gebieden
- Indeling van 52 gebieden op basis van cel architectuur (cytoarchitectonics) door middel van
histologische kleuring.
- Verschillende naamgeving voor een zelfde structuur:
Area 17 (brodmann),
V1 (aap),
Striate cortex (microscopisch),
Calcarine cortex (vorm),
Primaire visuele cortex (functie)
Lokalisten: gebied -> functie
- Hersengebiedjes zijn niet alleen structureel maar ook functioneel van elkaar te scheiden
- Beschadiging van een specifiek gebied zorgt voor een specifiek functioneel verlies. Dus
gebied is gespecialiseerd voor een functie.
- Welk hersengebied voor spreken?
- Welk hersengebied voor bewegen?
Hoewel de neuroanatomen de overstap maakten naar netwerken en verbindingen ging de
focus in de psychologie terug naar de lokalisatie mede vanwege de fMRI techniek.
M1 = bewegen?
- Lokalisten: Ja!
- M1 vertoont activatie als je een beweging uitvoert (beeldvormende technieken: fMRI)
- Stimulatie van M1 gebiedje zorgt voor een motor respons (perturbatie techniek: TMS)
- Eenzijdige beschadiging o.a. M1 zorgt voor hemiplegie: verlamming van één kant van het
lichaam (lateralisatie)
- Training zorgt voor reorganisatie van M1 (plasticiteit)
Nee…..M1 staat in verbinding met veel andere corticale (en subcorticale) gebieden. En bij het
uitvoeren van een zeer simpele vinger flexie speelt M1 wellicht een cruciale rol maar als we
het hebben over bewegingshandelingen of vaardigheden dan doet het hele brein mee.
Complexiteit en flexibiliteit in vaardigheden en handelingen
- Holisten: er zijn geen onafhankelijk functionerende gebiedjes. Geheel ontleent uiteraard wel
kenmerken aan de samenstellende delen, maar ook (en wellicht meer) aan de samenhang of
ordening van die delen en hun interactiegedrag.
Neuroanatomisch structureel
- Witte stof
1. Projectiebanen
- Corticaal-subcorticaal (thalamus), bijv. CST (corticospinal tract)
2. Commissuur banen: interhemisferisch (horizontaal)
- Corpus callosum, Anterior commissure, Posterior commissure, Fornix
- Homotopisch: zelfde plek in andere hemisfeer
Frenologie: hoe het allemaal begon
- Franz Joseph Gall: Lokaliseren van deugden door te voelen aan de schedel. Hoe beter hoe
groter. Anatomische personologie.
- Idee van de frenologie: als je een hersengebied veel gebruikt wordt deze groter en dit zorgt
voor een hobbel in de schedel -> knobbel op het hoofd = veel kennis
De eerste holist – dieronderzoek
- Pierre Flourens (1794-1867). Veroorzaakte laesies in brein van konijnen en duiven en begon
als localist.
- Observatie: zonder cortex geen perceptie en motoriek, zonder cerebellum geen
bewegingscoördinatie. Maar vond geen specifieke “locatie” voor geheugen of cognitie.
- Aggregate (totaal) field theory: gehele brein doet mee aan gedrag, percepties, intenties,
sensaties zijn in essentie één.
- Omvang van de beschadiging (niet de plaats) bepaalt de mate van uitval.
- Holist: stelt dat de delen van een systeem alleen begrepen kunnen worden i.r.t. het geheel.
Ze geloven dat alles met elkaar verbonden is en dat het geheel meer is dan de som der delen.
De eerste lokalisten – neurologen
- Clinicoanatomische methode: uitvalsverschijnselen van patiënten met een focale
(plaatselijke) laesie in kaart brengen (Paul Broca)
Broca beschreef een patiënt die alleen maar Tan kon zeggen. Na zijn dood keek Broca naar
zijn brein en vond een beschadiging in de frontaal kwab. Hij concludeerde dit gebied is
bestemd voor spraak.
- Hiërarchie theorie: na laesies hogere functies (geheugen) minder aangedaan dan lagere
functies (hersenstam). (John Hughlings Jackson)
Jackson was de eerste die een topologische indeling veronderstelde op basis van zijn werk
met epilepsie patiënten. Epilepsie zorgt voor stimulering van een “set map” van het lichaam
– karakteristieke spasmen gaan van ene deel naar andere deel van het lichaam. Hij ontdekte
ook de lateraliteit van functies (taal). En hij formuleerde een “hiërarchie theorie” (1) hogere
functies (geheugen) minder aangedaan door laesies dan lagere functies (ademhaling).
Lokalisten Fritsch & Hitzig – fysiologen
- Elektrische stimulatie van de cortex van honden. Sneden de schedel open en stimuleerden de
cortex van de bij kennis zijnde honden met een batterij. Ontdekte verschillende
bewegingsgebieden = motorische cortex
Neuroanatomie – structurele organisatie
- Cerebrale cortex (opfrissen zie boek hoofdstuk 2.3-2.6!)
- Naam en locatie van
4 kwabben (+insula & limbisch)
Gyri & sulci
- Anatomische richtingen
Dorsaal versus Ventraal
Superior versus Inferior
Anterior versus Posterior
, Lateraal versus Mediaal
Ipsilateraal versus Contralateraal
- IPL = inf. pariëtaal lob, DLPFC = dorsolaterale prefrontaal cortex, V1 = primaire visuele cortex
- Insula ligt in de laterale fissure
Neuroanatomie: Brodmann gebieden
- Indeling van 52 gebieden op basis van cel architectuur (cytoarchitectonics) door middel van
histologische kleuring.
- Verschillende naamgeving voor een zelfde structuur:
Area 17 (brodmann),
V1 (aap),
Striate cortex (microscopisch),
Calcarine cortex (vorm),
Primaire visuele cortex (functie)
Lokalisten: gebied -> functie
- Hersengebiedjes zijn niet alleen structureel maar ook functioneel van elkaar te scheiden
- Beschadiging van een specifiek gebied zorgt voor een specifiek functioneel verlies. Dus
gebied is gespecialiseerd voor een functie.
- Welk hersengebied voor spreken?
- Welk hersengebied voor bewegen?
Hoewel de neuroanatomen de overstap maakten naar netwerken en verbindingen ging de
focus in de psychologie terug naar de lokalisatie mede vanwege de fMRI techniek.
M1 = bewegen?
- Lokalisten: Ja!
- M1 vertoont activatie als je een beweging uitvoert (beeldvormende technieken: fMRI)
- Stimulatie van M1 gebiedje zorgt voor een motor respons (perturbatie techniek: TMS)
- Eenzijdige beschadiging o.a. M1 zorgt voor hemiplegie: verlamming van één kant van het
lichaam (lateralisatie)
- Training zorgt voor reorganisatie van M1 (plasticiteit)
Nee…..M1 staat in verbinding met veel andere corticale (en subcorticale) gebieden. En bij het
uitvoeren van een zeer simpele vinger flexie speelt M1 wellicht een cruciale rol maar als we
het hebben over bewegingshandelingen of vaardigheden dan doet het hele brein mee.
Complexiteit en flexibiliteit in vaardigheden en handelingen
- Holisten: er zijn geen onafhankelijk functionerende gebiedjes. Geheel ontleent uiteraard wel
kenmerken aan de samenstellende delen, maar ook (en wellicht meer) aan de samenhang of
ordening van die delen en hun interactiegedrag.
Neuroanatomisch structureel
- Witte stof
1. Projectiebanen
- Corticaal-subcorticaal (thalamus), bijv. CST (corticospinal tract)
2. Commissuur banen: interhemisferisch (horizontaal)
- Corpus callosum, Anterior commissure, Posterior commissure, Fornix
- Homotopisch: zelfde plek in andere hemisfeer
