Biologie voor jou 5VWO Thema 1 Regeling Samenvatting
BINAS 88ABCDEJKLG, 89A
Basisstof 1 Regeling en homeostase
Je lichaam houdt factoren in evenwicht (niet te hoog of te laag, maar de
normwaarde)
⁃ Normwaarde: bepaalde waarde van een factor in een organisme die moet
worden gehandhaafd (bv. Lichaamstemperatuur, zuurstofconcentratie,
glucoseconcentratie van bloed)
⁃ dynamisch evenwicht: bepaalde factoren in een organisme schommelen
rondom een bepaald evenwicht (de normwaarde)
⁃ Regelkring: bestaat uit een sensor, een controlecentrum en een effector en
zorgt voor het handhaven van een bepaalde normwaarde in een organisme
(Een regelkring is een systeem dat de waarde van een factor rond een
normwaarde handhaaft)
Voorbeeld: temperatuur lager dan normwaarde (19C°) in huis. Sensor/(in dit geval)
thermostaat geeft signaal naar controlecentrum/verwarmingsketel en die (in dit
geval) verwarmt water en pompt naar de effector/radiator. Temp stijgt. Bij hoger dan
19 C° geeft sensor geen signaal meer aan controlecentrum —> temp daalt (want
geen water meer verwarmd en gepompt)
⁃ Homeostase: het in stand houden van een dynamisch evenwicht in het
inwendige milieu van organismen (gebeurt op organisatieniveau organisme)
⁃ Positive terugkoppeling: regelkring waarin een toename van het resultaat het
proces versterkt
Bv: bij bevalling. Bij eind zwangerschap daalt progesterongehalte, en neemt
productie hormoon oxytocine toe. Deze hormoon zorgt voor weeën. Hierdoor
hoofdje baby tegen uitgang baarmoeder. Dit leidt tot meer oxytocine en meer
weeën. Na bevalling stopt want hoofdje drukt niet meer.
⁃ Negative terugkoppeling: Regelkring waarin een toename van het resultaat een
remming van het proces veroorzaakt. Een afname van het resultaat veroorzaakt
een stimulering van het proces.
⁃ Inwendig milieu: wordt gevormd door het bloed en de weefselvloeistof van een
organisme (alles in het lichaam na die passage, (bloed en het weefselvloeistof))
Tussen inwendig en uitwendig milieu minstens 1 cellaag
⁃ Uitwendig milieu: omgeving van een organisme (nog geen passage door
celmembraan, bv longen, darmen en blaas)
Homeostase is voorbeeld zelfregulering van organisme
Bij Homeostase in meercellige organismen vindt communicatie plaats tussen cellen
met signaalmoleculen(bv hormonen en neurotransmitters)
BINAS 88ABCDEJKLG, 89A
Basisstof 1 Regeling en homeostase
Je lichaam houdt factoren in evenwicht (niet te hoog of te laag, maar de
normwaarde)
⁃ Normwaarde: bepaalde waarde van een factor in een organisme die moet
worden gehandhaafd (bv. Lichaamstemperatuur, zuurstofconcentratie,
glucoseconcentratie van bloed)
⁃ dynamisch evenwicht: bepaalde factoren in een organisme schommelen
rondom een bepaald evenwicht (de normwaarde)
⁃ Regelkring: bestaat uit een sensor, een controlecentrum en een effector en
zorgt voor het handhaven van een bepaalde normwaarde in een organisme
(Een regelkring is een systeem dat de waarde van een factor rond een
normwaarde handhaaft)
Voorbeeld: temperatuur lager dan normwaarde (19C°) in huis. Sensor/(in dit geval)
thermostaat geeft signaal naar controlecentrum/verwarmingsketel en die (in dit
geval) verwarmt water en pompt naar de effector/radiator. Temp stijgt. Bij hoger dan
19 C° geeft sensor geen signaal meer aan controlecentrum —> temp daalt (want
geen water meer verwarmd en gepompt)
⁃ Homeostase: het in stand houden van een dynamisch evenwicht in het
inwendige milieu van organismen (gebeurt op organisatieniveau organisme)
⁃ Positive terugkoppeling: regelkring waarin een toename van het resultaat het
proces versterkt
Bv: bij bevalling. Bij eind zwangerschap daalt progesterongehalte, en neemt
productie hormoon oxytocine toe. Deze hormoon zorgt voor weeën. Hierdoor
hoofdje baby tegen uitgang baarmoeder. Dit leidt tot meer oxytocine en meer
weeën. Na bevalling stopt want hoofdje drukt niet meer.
⁃ Negative terugkoppeling: Regelkring waarin een toename van het resultaat een
remming van het proces veroorzaakt. Een afname van het resultaat veroorzaakt
een stimulering van het proces.
⁃ Inwendig milieu: wordt gevormd door het bloed en de weefselvloeistof van een
organisme (alles in het lichaam na die passage, (bloed en het weefselvloeistof))
Tussen inwendig en uitwendig milieu minstens 1 cellaag
⁃ Uitwendig milieu: omgeving van een organisme (nog geen passage door
celmembraan, bv longen, darmen en blaas)
Homeostase is voorbeeld zelfregulering van organisme
Bij Homeostase in meercellige organismen vindt communicatie plaats tussen cellen
met signaalmoleculen(bv hormonen en neurotransmitters)
