The ethics of care as moral theory – Held – 2005 – Ethics in care and education – Master
Orthopedagogiek – RUG Groningen
Samenvatting artikel ‘The Ethics of Care as Moral Theory’ – V.
Held (2005)
Vertaling titel: De zorgethiek als moraaltheorie.
Samenvatting en trefwoorden (Abstract and keywords)
De zorgethiek is een aparte moraaltheorie. Het is ontstaan uit de waardering van feministen voor het
belang van zorg en zorgzame arbeid. Als een volledig normatieve theorie heeft het zich veel verder
ontwikkeld en het wordt inmiddels erkend als zeer relevant voor politieke en mondiale situaties,
evenals voor de meer persoonlijke omgevingen zoals binnen familie en vriendschap. Het omvat de
zorg voor het transformeren van de structuren waarbinnen zorgpraktijken plaatsvinden, zodat ze niet
langer onderdrukkend zijn. Zorg is zowel waarde als praktijk. Het is inmiddels ontwikkeld als een
morele theorie die niet alleen relevant is voor de zogenaamde privédomeinen van familie en
vriendschap, maar ook voor de medische praktijk, de wet, het politieke leven, de organisatie van de
samenleving, oorlog en internationale betrekkingen. Het wordt soms zelfs gezien als een deugdethiek
en is bijna altijd zo ontwikkelt dat het de nadruk legt op verwaarloosde morele overwegingen die
minstens even belangrijk zijn als de overwegingen die centraal staan in de moraliteit van
rechtvaardigheid en rechten van nut/bevrediging.
Kenmerken van de zorgethiek (Features of the ethics of care)
Sommigen zien zorgethiek als een mozaïek van inzichten en waarderen de manier waarop het
gevoelig is voor contextuele nuance (kleine onderscheiding) en bepaalde verhalen, in plaats van de
abstracte en universele claims van meer bekende moraaltheorieën. Toch kan men in de verschillende
versies van zorgethiek een aantal belangrijke kenmerken onderscheiden:
1. De centrale focus van zorgethiek ligt op de dwingende morele hechting van aandacht voor en
voorzien in de behoeften van de specifieke anderen voor wie we verantwoordelijkheid
nemen. Mensen zijn vele jaren van hun leven afhankelijk van de zorg die ze nodig hebben,
zoals baby’s en bejaarden, maar ook mensen die gehandicapt zijn. De zorgethiek geeft
aandacht aan deze centrale zorg van het menselijk leven en schetst de morele waarden die
daarbij betrokken zijn.
2. Het epistemologische proces van proberen te begrijpen wat moraliteit zou aanbevelen en
wat het moreel gezien het beste voor ons zou zijn om te doen en te zijn, de ethiek van de
waarde van emotie in plaats van deze af te wijzen. Emoties als sympathie, empathie,
gevoeligheid en reactievermogen worden gezien als het soort morele emotie die moeten
worden gecultiveerd om beter vast te stellen wat moraliteit aanbeveelt. De zorgethiek
waardeert deze emoties om men in staat te stellen te begrijpen wat het beste zou zijn.
3. De zorgethiek verwerpt de opvatting van de dominante moraaltheorieën dat hoe abstracter
de redenering over een moreel probleem is, hoe beter. Want hoe groter de kans dat
vooringenomenheid en willekeur worden vermeden, hoe eerder onpartijdigheid wordt
bereikt.
4. Het herontdekt openbare en privé traditionele opvattingen. De traditionele opvatting (vaak
binnen dominante moraaltheorieën) zegt dat het huishouden een privésfeer is buiten de
politiek, waarin de overheid, op basis van toestemming, niet mag binnendringen.
5. De conceptie van personen waarmee het begint.
De traditionele zorgethiek staat niet toe dat daadwerkelijke relaties zoals moeder-kind ooit voorrang
krijgen op de vereisten van onpartijdigheid. Er is een potentiële conflict tussen zorg en
rechtvaardigheid, vriendschap en onpartijdigheid, loyaliteit en universaliteit.
Annette Baier overweegt hoe een feministische benadering van moraliteit verschilt van een
Kantiaanse benadering en Kants bewering dat vrouwen niet in staat zijn om volledig moreel te zijn,
omdat ze eerder op emoties vertrouwen dan op rede.
1
Orthopedagogiek – RUG Groningen
Samenvatting artikel ‘The Ethics of Care as Moral Theory’ – V.
Held (2005)
Vertaling titel: De zorgethiek als moraaltheorie.
Samenvatting en trefwoorden (Abstract and keywords)
De zorgethiek is een aparte moraaltheorie. Het is ontstaan uit de waardering van feministen voor het
belang van zorg en zorgzame arbeid. Als een volledig normatieve theorie heeft het zich veel verder
ontwikkeld en het wordt inmiddels erkend als zeer relevant voor politieke en mondiale situaties,
evenals voor de meer persoonlijke omgevingen zoals binnen familie en vriendschap. Het omvat de
zorg voor het transformeren van de structuren waarbinnen zorgpraktijken plaatsvinden, zodat ze niet
langer onderdrukkend zijn. Zorg is zowel waarde als praktijk. Het is inmiddels ontwikkeld als een
morele theorie die niet alleen relevant is voor de zogenaamde privédomeinen van familie en
vriendschap, maar ook voor de medische praktijk, de wet, het politieke leven, de organisatie van de
samenleving, oorlog en internationale betrekkingen. Het wordt soms zelfs gezien als een deugdethiek
en is bijna altijd zo ontwikkelt dat het de nadruk legt op verwaarloosde morele overwegingen die
minstens even belangrijk zijn als de overwegingen die centraal staan in de moraliteit van
rechtvaardigheid en rechten van nut/bevrediging.
Kenmerken van de zorgethiek (Features of the ethics of care)
Sommigen zien zorgethiek als een mozaïek van inzichten en waarderen de manier waarop het
gevoelig is voor contextuele nuance (kleine onderscheiding) en bepaalde verhalen, in plaats van de
abstracte en universele claims van meer bekende moraaltheorieën. Toch kan men in de verschillende
versies van zorgethiek een aantal belangrijke kenmerken onderscheiden:
1. De centrale focus van zorgethiek ligt op de dwingende morele hechting van aandacht voor en
voorzien in de behoeften van de specifieke anderen voor wie we verantwoordelijkheid
nemen. Mensen zijn vele jaren van hun leven afhankelijk van de zorg die ze nodig hebben,
zoals baby’s en bejaarden, maar ook mensen die gehandicapt zijn. De zorgethiek geeft
aandacht aan deze centrale zorg van het menselijk leven en schetst de morele waarden die
daarbij betrokken zijn.
2. Het epistemologische proces van proberen te begrijpen wat moraliteit zou aanbevelen en
wat het moreel gezien het beste voor ons zou zijn om te doen en te zijn, de ethiek van de
waarde van emotie in plaats van deze af te wijzen. Emoties als sympathie, empathie,
gevoeligheid en reactievermogen worden gezien als het soort morele emotie die moeten
worden gecultiveerd om beter vast te stellen wat moraliteit aanbeveelt. De zorgethiek
waardeert deze emoties om men in staat te stellen te begrijpen wat het beste zou zijn.
3. De zorgethiek verwerpt de opvatting van de dominante moraaltheorieën dat hoe abstracter
de redenering over een moreel probleem is, hoe beter. Want hoe groter de kans dat
vooringenomenheid en willekeur worden vermeden, hoe eerder onpartijdigheid wordt
bereikt.
4. Het herontdekt openbare en privé traditionele opvattingen. De traditionele opvatting (vaak
binnen dominante moraaltheorieën) zegt dat het huishouden een privésfeer is buiten de
politiek, waarin de overheid, op basis van toestemming, niet mag binnendringen.
5. De conceptie van personen waarmee het begint.
De traditionele zorgethiek staat niet toe dat daadwerkelijke relaties zoals moeder-kind ooit voorrang
krijgen op de vereisten van onpartijdigheid. Er is een potentiële conflict tussen zorg en
rechtvaardigheid, vriendschap en onpartijdigheid, loyaliteit en universaliteit.
Annette Baier overweegt hoe een feministische benadering van moraliteit verschilt van een
Kantiaanse benadering en Kants bewering dat vrouwen niet in staat zijn om volledig moreel te zijn,
omdat ze eerder op emoties vertrouwen dan op rede.
1
