LECTURE 1 – INTRODUCTION
Het kernidee van dit vak is: wetenschap zien we als een menselijke activiteit, een
geïnstitutionaliseerde praktijk/instituut. Dit houdt in dat wetenschap formeel is
georganiseerd volgens vaste regels en structuren. Het is niet iets dat mensen spontaan doen,
maar het vindt plaats binnen vaste kaders, zoals: universiteiten, peer review-systemen en
methodologische regels.
Op deze manier krijgt elke samenleving een wetenschap die het verdient, de wetenschap is
ingebed in de samenleving.
Het vak gaat dus over hoe de wetenschap in de praktijk verloopt.
Volgens Freek is wetenschap de beste manier om kennis te krijgen van de samenleving.
Volgens Eller is dit vak sociologie van kennis: de organisatie van kennis vergaren en deze
vervolgens overdragen aan groter publiek.
Kernthema’s volgens Eller en wat het vak zal gaan behandelen:
- Niet alleen de geschiedenis van de sociale wetenschappen, maar ook de sociologie
van de sociale wetenschappen. Dat wil zeggen: de sociale organisatie van
kennisproductie en kennisoverdracht = het maken en verspreiden van kennis is geen
individuele of neutrale bezigheid, maar iets dat plaatsvindt binnen sociale structuren
en processen.
- Mensen moeten zich op bepaalde manieren organiseren om kennis te produceren en
te verspreiden, verschillende disciplines bezitten, verschillende vormen van kennis,
elk is een eigen manier van kennen. Hier gaat het over de ontwikkeling van onze
disciplines, hoe komt het dat wij verschillende disciplines hebben en maakt het wat
uit?
- Is wetenschap de enige manier om kennis te krijgen van de samenleving. Zijn religie
en kunst geen goede alternatieven, want vanuit religie en kunst worden er uitspraken
over de samenleving gedaan, zijn deze geldig?
- Er zijn mensen die beweren dat alleen natuurwetenschappen echte kennis
produceren, in de vorm van theorieën en wetten. Zulke mensen kunnen de sociale
wetenschappen afwijzen als een zwakke imitatie daarvan
- We claimen dat wetenschap iets universeels is, maar eigenlijk is het een cultureel
specifieke manier om kennis te vergaren. Wetenschap is ingebed in culturele
praktijken, het maakt uit waar/in welke landen de wetenschap plaatsvindt
- Alternatieven manieren om wetenschappelijke kennis te verspreiden, via artikelen of
podcasts. Er moet kritisch worden gekeken naar wetenschap in het licht van ethiek
en fraude, de neoliberale universiteit is volgens velen niet de juiste manier om
wetenschap te bedrijven
Status van wetenschap
Wetenschap heeft over het algemeen veel/hoge status, maar er worden wel veel vragen bij
gesteld. Tegenwoordig is de status wel iets aan het dalen. Sinds COVID-19 heeft de status
van wetenschap wel een boost gekregen: wetenschappelijke visies zoals flattening the curve
werd overgenomen door de politiek. ‘Flattening the curve of COVID-19’ was het
wetenschappelijke argument om draconische (zware sanctie) maatregelen te nemen om
allerlei sociale interactie onmogelijk te maken. Dus in deze tijd ging de politiek helemaal
,achter de wetenschappers staan, met het argument ‘flattening the curve’. Dus op basis van
wetenschappelijke kennis werden er vergaande ingrepen in de samenleving gemaakt.
Anthony Fauci is een Amerikaanse arts en immunoloog die wereldbekend werd tijdens de
pandemie, in deze periode was hij één van de belangrijkste wetenschappelijke adviseurs van
de Amerikaanse president. Fauci maakte gebruik van zijn expertise voor de strenge
maatregelen te nemen, Trump was het hier niet mee eens. Wanneer Fauci zijn mening
bijstelde over bepaalde onderwerpen, reageerde Trump ‘dat Fauci het niet weet’, maar zo
gaat wetenschap nou eenmaal, je stelt de mening bij. Fauci ging tegen Trump in op een
wetenschappelijke manier, waardoor het vertrouwen in de wetenschap dat jaar steeg.
Wetenschappers moeten worden beschermd, daarom heeft Fauci nu immuniteit.
Christian Drosten was de adviseur in Duitsland en Jaap van Dissel in Nederland tijdens de
pandemie. Ook zij zaten soms in twijfel over de wetenschap.
Dus de status van de wetenschappelijke kennis staat onder druk. Er wordt niet zomaar meer
iets aangenomen vanuit de wetenschap. De algemene trend is dat er een toenemende
twijfel is aan de waarde van wetenschappelijke kennis. Tijdens Covid kwam er een stijging in
het gesprek voor wetenschap: flattening the curve.
Dus er is over de status van wetenschappelijke kennis geen harde conclusie over te trekken,
er is veel respect voor wetenschappelijke kennis, maar niet zo dat deze kennis altijd als
absolute waarheid wordt aangenomen.
Post-truth society?
De twijfel aan de status van wetenschap is zo groot geworden dat er nu gesproken wordt
over een ‘post-truth society’. In deze samenleving doet de waarheid er niet meer toe. Trump
in zijn Tweets en leidster in Duitsland beweert dat het Islamitische mensen waren die op de
kerstmarkt inreden, maar het waren AfD-aanhangers.
Voor Trump is alles wat te maken heeft met gender/genderongelijkheid niet relevant.
Beelden van vrouwen of zwarte mensen in het leger worden verwijderd, omdat het “niet
heeft plaatsgevonden”. Dit is een vorm van ‘post-truth society’.
Een andere vorm van ‘post-truth society’ is dat het woord ‘gay’ op alle Amerikaanse
legerwebsites is verwijderd, het wordt ontkend.
Het respect richting wetenschappelijke kennis lijkt de afgelopen jaren wel te dalen. Volgens
de ‘post-truth society’ zijn er vier soorten samenlevingen. Bij de ‘post-truth society’ zijn er
vier verschillende fases in de ontwikkeling van het denken over waarheid:
1. Pre-modern society (traditionele samenleving) given truth, de waarheid is er
gewoon, het is een gegeven en het ligt dus buiten de mens. Waarheid zit in religie en
religieuze uitspraken, zoals dat onweer van de goden komt. De waarheid zit in
tradities, waardoor het wordt geaccepteerd. Dus de waarheid komt van God, traditie
en religieuze autoriteit. Kennis is geopenbaard en niet onderzocht.
2. Modern society found truth, hier is de gevonden waarheid. Het idee dat de
samenleving ingewikkeld in elkaar zit, maar als je mensen hebt die goed onderzoek
kunnen doen, kunnen zij de kennis vinden. Mensen als Newton kunnen de
wetenschappelijke waarheid vinden. Dus hier komt de waarheid uit empirisch bewijs,
, het is objectief en universeel. Er werd dus geloofd dat waarheid kan worden
gevonden als je goed zoekt.
3. Postmodern society made truth, hier geldt nog steeds dat de wetenschappelijke
kennis gevonden kan worden, maar het maakt wel uit wie het onderzoek doet,
omdat in zekere zin die waarheid gemaakt wordt/subjectief is. Constructivisme houdt
in dat het uitmaakt wie het onderzoek doet = het idee dat waarheid en kennis niet
objectief vaststaan, maar worden geconstrueerd.
4. Post-postmodern society truth as a marketable product, gevoel en mening krijgen
soms meer gewicht dan feiten. Waarheid wordt verkocht door advertenties en
algoritmes. Waarheid wordt iets persoonlijks en emotioneels en kan losstaan van
bewijs. Denk aan nepnieuws of complottheorieën. Dus het gaat hier om informatie
die wij vinden op het internet, het hoeft niet meer te corresponderen met wat er in
de samenleving gebeurt, als het maar verkoopt door bijvoorbeeld kliks.
Constructivisme speelt hier geen rol meer. Kennis die eigen kennis bevestigt.
Status of science (quantitative measurement) maatschappelijke status van beroepen
wetenschappers hebben nog een (redelijk) hoge status:
90 judge
88 medical doctors
77 higher education teaching professionals
74 physicists, chemists
71 sociologists, anthropologists, political scientists
16 domestic helpers and cleaners
De status van rechters en dokteren staan hoger dan andere wetenschappers, maar
tegelijkertijd heeft wetenschap als geheel nog steeds een hogere status dan bijvoorbeeld de
rechtspraak en het parlement.
Definitie van wetenschap
Wetenschap is de intellectuele en praktische activiteit die de systematische studie van de
structuur en het gedrag van de fysieke en natuurlijke wereld door observatie en experiment
omvat. Er wordt onderzoek gedaan om feiten vast te stellen en tot nieuwe
conclusies/inzichten te komen.
Definitie van onderzoek: het vaststellen van feiten, onderzoek is het systematisch
onderzoeken en bestuderen van materialen en bronnen met als doel het vaststellen van
feiten en het komen tot nieuwe conclusies.
Onderzoek en wetenschap is niet iets dat er zomaar is, maar het is een activiteit. Er zijn
mensen bezig om wetenschap te doen. Wetenschap is altijd cumulatief, want er wordt
onderzoek gedaan naar nieuwe conclusies, het gaat om dingen vernieuwen.
- OECD benadrukt dat het gaat over een creatieve systematische activiteit en dat
wetenschap altijd moet groeien.
- Freek definieert wetenschap als: wetenschap is de min of meer systematische
zoektocht naar kennis door experts, die voortbouwen op eerdere kennis en die hun
ideeën met anderen delen.
, o More or less systematic: lukt niet altijd om een systematische aanpak te
hebben
o Zoektocht: het is niet makkelijk en niet altijd succesvol
o Expert: niet iedereen is gekwalificeerd als wetenschappers, het zijn specifieke
personen
o Eerdere kennis: wetenschap bouwt voort op bijvoorbeeld
literatuurreferenties
o Delen van kennis: proces van publiceren van belang, want zonder publicatie
wetenschappelijk gezien niet erkent
Freek benadrukt hierbij dat het een proces is om kennis te vergaren, wat deels
rationeel/systematisch wordt uitgevoerd door experts. Ook geeft hij aan dat het
belangrijk is dat de kennis die wordt opgedaan, gedeeld wordt met anderen. (Als
mensen worden gepresenteerd als experts, moet je kritisch blijven kijken waarom dit
een expert is).
- Eller over wetenschap: wetenschap is een proces waarbij elke dag een beetje meer
kennis ter beschikking is dan de dag ervoor. Ook geeft hij aan dat wetenschappelijke
kennis superieur is ten opzichte van andere vormen van kennis vanwege de methode
die wordt gebruikt om de kennis te vergaren.
Als laatst geeft hij aan dat wetenschappers erg zelfbewust zijn, van beide zaken en
halen ook hun status daarom uit de wetenschap. De zelfbewustzijn laat zien dat het
een menselijke activiteit is.
Is sociale wetenschap wel wetenschap?
Sociale wetenschap = de studie van de mens in zijn sociale omgeving, dus hun gedrag,
interacties met anderen en als individu.
Exacte wetenschappen bepalen het model van wetenschap tot op zekere hoogte van ook de
sociale wetenschap, want exacte wetenschappers kunnen veel wetmatigheden ontdekken
die ze presenteren in de vorm van wetten. Voorbeeld van zo’n wet algemene gaswet:
hogere temperatuur en kleiner vat zorgen voor een hogere druk.
Wet van Colombijn over politieke spanningen meet de spanning in de samenleving:
Pressure = (aantal inwoners + agitatie) / (economische hulpmiddelen)
- Agitatie: mensen worden opgestookt met berichten op sociale media, er ontstaat
onrust, bijvoorbeeld door nepnieuws van de andere partij
- Bij een verdubbeling van beschikbare economische hulpbronnen zal de politieke
spanning worden gehalveerd
De wet van Colombijn kan worden toegepast op West Bank. In de West Bank zijn veel sociale
spanningen, wat onder andere te maken heeft met dat er heel veel mensen heel dicht op
elkaar wonen, de beperkte economische hulpmiddelen en de agitatie.
De exacte wetenschap geeft ons simpele reacties en is altijd meetbaar en absoluut, terwijl
sociale wetenschap met zoveel zaken rekening moet houden. Het gaat hier om veel
complexere situaties, de natuurwetenschappen is de standaard in de wetenschap.
Het kernidee van dit vak is: wetenschap zien we als een menselijke activiteit, een
geïnstitutionaliseerde praktijk/instituut. Dit houdt in dat wetenschap formeel is
georganiseerd volgens vaste regels en structuren. Het is niet iets dat mensen spontaan doen,
maar het vindt plaats binnen vaste kaders, zoals: universiteiten, peer review-systemen en
methodologische regels.
Op deze manier krijgt elke samenleving een wetenschap die het verdient, de wetenschap is
ingebed in de samenleving.
Het vak gaat dus over hoe de wetenschap in de praktijk verloopt.
Volgens Freek is wetenschap de beste manier om kennis te krijgen van de samenleving.
Volgens Eller is dit vak sociologie van kennis: de organisatie van kennis vergaren en deze
vervolgens overdragen aan groter publiek.
Kernthema’s volgens Eller en wat het vak zal gaan behandelen:
- Niet alleen de geschiedenis van de sociale wetenschappen, maar ook de sociologie
van de sociale wetenschappen. Dat wil zeggen: de sociale organisatie van
kennisproductie en kennisoverdracht = het maken en verspreiden van kennis is geen
individuele of neutrale bezigheid, maar iets dat plaatsvindt binnen sociale structuren
en processen.
- Mensen moeten zich op bepaalde manieren organiseren om kennis te produceren en
te verspreiden, verschillende disciplines bezitten, verschillende vormen van kennis,
elk is een eigen manier van kennen. Hier gaat het over de ontwikkeling van onze
disciplines, hoe komt het dat wij verschillende disciplines hebben en maakt het wat
uit?
- Is wetenschap de enige manier om kennis te krijgen van de samenleving. Zijn religie
en kunst geen goede alternatieven, want vanuit religie en kunst worden er uitspraken
over de samenleving gedaan, zijn deze geldig?
- Er zijn mensen die beweren dat alleen natuurwetenschappen echte kennis
produceren, in de vorm van theorieën en wetten. Zulke mensen kunnen de sociale
wetenschappen afwijzen als een zwakke imitatie daarvan
- We claimen dat wetenschap iets universeels is, maar eigenlijk is het een cultureel
specifieke manier om kennis te vergaren. Wetenschap is ingebed in culturele
praktijken, het maakt uit waar/in welke landen de wetenschap plaatsvindt
- Alternatieven manieren om wetenschappelijke kennis te verspreiden, via artikelen of
podcasts. Er moet kritisch worden gekeken naar wetenschap in het licht van ethiek
en fraude, de neoliberale universiteit is volgens velen niet de juiste manier om
wetenschap te bedrijven
Status van wetenschap
Wetenschap heeft over het algemeen veel/hoge status, maar er worden wel veel vragen bij
gesteld. Tegenwoordig is de status wel iets aan het dalen. Sinds COVID-19 heeft de status
van wetenschap wel een boost gekregen: wetenschappelijke visies zoals flattening the curve
werd overgenomen door de politiek. ‘Flattening the curve of COVID-19’ was het
wetenschappelijke argument om draconische (zware sanctie) maatregelen te nemen om
allerlei sociale interactie onmogelijk te maken. Dus in deze tijd ging de politiek helemaal
,achter de wetenschappers staan, met het argument ‘flattening the curve’. Dus op basis van
wetenschappelijke kennis werden er vergaande ingrepen in de samenleving gemaakt.
Anthony Fauci is een Amerikaanse arts en immunoloog die wereldbekend werd tijdens de
pandemie, in deze periode was hij één van de belangrijkste wetenschappelijke adviseurs van
de Amerikaanse president. Fauci maakte gebruik van zijn expertise voor de strenge
maatregelen te nemen, Trump was het hier niet mee eens. Wanneer Fauci zijn mening
bijstelde over bepaalde onderwerpen, reageerde Trump ‘dat Fauci het niet weet’, maar zo
gaat wetenschap nou eenmaal, je stelt de mening bij. Fauci ging tegen Trump in op een
wetenschappelijke manier, waardoor het vertrouwen in de wetenschap dat jaar steeg.
Wetenschappers moeten worden beschermd, daarom heeft Fauci nu immuniteit.
Christian Drosten was de adviseur in Duitsland en Jaap van Dissel in Nederland tijdens de
pandemie. Ook zij zaten soms in twijfel over de wetenschap.
Dus de status van de wetenschappelijke kennis staat onder druk. Er wordt niet zomaar meer
iets aangenomen vanuit de wetenschap. De algemene trend is dat er een toenemende
twijfel is aan de waarde van wetenschappelijke kennis. Tijdens Covid kwam er een stijging in
het gesprek voor wetenschap: flattening the curve.
Dus er is over de status van wetenschappelijke kennis geen harde conclusie over te trekken,
er is veel respect voor wetenschappelijke kennis, maar niet zo dat deze kennis altijd als
absolute waarheid wordt aangenomen.
Post-truth society?
De twijfel aan de status van wetenschap is zo groot geworden dat er nu gesproken wordt
over een ‘post-truth society’. In deze samenleving doet de waarheid er niet meer toe. Trump
in zijn Tweets en leidster in Duitsland beweert dat het Islamitische mensen waren die op de
kerstmarkt inreden, maar het waren AfD-aanhangers.
Voor Trump is alles wat te maken heeft met gender/genderongelijkheid niet relevant.
Beelden van vrouwen of zwarte mensen in het leger worden verwijderd, omdat het “niet
heeft plaatsgevonden”. Dit is een vorm van ‘post-truth society’.
Een andere vorm van ‘post-truth society’ is dat het woord ‘gay’ op alle Amerikaanse
legerwebsites is verwijderd, het wordt ontkend.
Het respect richting wetenschappelijke kennis lijkt de afgelopen jaren wel te dalen. Volgens
de ‘post-truth society’ zijn er vier soorten samenlevingen. Bij de ‘post-truth society’ zijn er
vier verschillende fases in de ontwikkeling van het denken over waarheid:
1. Pre-modern society (traditionele samenleving) given truth, de waarheid is er
gewoon, het is een gegeven en het ligt dus buiten de mens. Waarheid zit in religie en
religieuze uitspraken, zoals dat onweer van de goden komt. De waarheid zit in
tradities, waardoor het wordt geaccepteerd. Dus de waarheid komt van God, traditie
en religieuze autoriteit. Kennis is geopenbaard en niet onderzocht.
2. Modern society found truth, hier is de gevonden waarheid. Het idee dat de
samenleving ingewikkeld in elkaar zit, maar als je mensen hebt die goed onderzoek
kunnen doen, kunnen zij de kennis vinden. Mensen als Newton kunnen de
wetenschappelijke waarheid vinden. Dus hier komt de waarheid uit empirisch bewijs,
, het is objectief en universeel. Er werd dus geloofd dat waarheid kan worden
gevonden als je goed zoekt.
3. Postmodern society made truth, hier geldt nog steeds dat de wetenschappelijke
kennis gevonden kan worden, maar het maakt wel uit wie het onderzoek doet,
omdat in zekere zin die waarheid gemaakt wordt/subjectief is. Constructivisme houdt
in dat het uitmaakt wie het onderzoek doet = het idee dat waarheid en kennis niet
objectief vaststaan, maar worden geconstrueerd.
4. Post-postmodern society truth as a marketable product, gevoel en mening krijgen
soms meer gewicht dan feiten. Waarheid wordt verkocht door advertenties en
algoritmes. Waarheid wordt iets persoonlijks en emotioneels en kan losstaan van
bewijs. Denk aan nepnieuws of complottheorieën. Dus het gaat hier om informatie
die wij vinden op het internet, het hoeft niet meer te corresponderen met wat er in
de samenleving gebeurt, als het maar verkoopt door bijvoorbeeld kliks.
Constructivisme speelt hier geen rol meer. Kennis die eigen kennis bevestigt.
Status of science (quantitative measurement) maatschappelijke status van beroepen
wetenschappers hebben nog een (redelijk) hoge status:
90 judge
88 medical doctors
77 higher education teaching professionals
74 physicists, chemists
71 sociologists, anthropologists, political scientists
16 domestic helpers and cleaners
De status van rechters en dokteren staan hoger dan andere wetenschappers, maar
tegelijkertijd heeft wetenschap als geheel nog steeds een hogere status dan bijvoorbeeld de
rechtspraak en het parlement.
Definitie van wetenschap
Wetenschap is de intellectuele en praktische activiteit die de systematische studie van de
structuur en het gedrag van de fysieke en natuurlijke wereld door observatie en experiment
omvat. Er wordt onderzoek gedaan om feiten vast te stellen en tot nieuwe
conclusies/inzichten te komen.
Definitie van onderzoek: het vaststellen van feiten, onderzoek is het systematisch
onderzoeken en bestuderen van materialen en bronnen met als doel het vaststellen van
feiten en het komen tot nieuwe conclusies.
Onderzoek en wetenschap is niet iets dat er zomaar is, maar het is een activiteit. Er zijn
mensen bezig om wetenschap te doen. Wetenschap is altijd cumulatief, want er wordt
onderzoek gedaan naar nieuwe conclusies, het gaat om dingen vernieuwen.
- OECD benadrukt dat het gaat over een creatieve systematische activiteit en dat
wetenschap altijd moet groeien.
- Freek definieert wetenschap als: wetenschap is de min of meer systematische
zoektocht naar kennis door experts, die voortbouwen op eerdere kennis en die hun
ideeën met anderen delen.
, o More or less systematic: lukt niet altijd om een systematische aanpak te
hebben
o Zoektocht: het is niet makkelijk en niet altijd succesvol
o Expert: niet iedereen is gekwalificeerd als wetenschappers, het zijn specifieke
personen
o Eerdere kennis: wetenschap bouwt voort op bijvoorbeeld
literatuurreferenties
o Delen van kennis: proces van publiceren van belang, want zonder publicatie
wetenschappelijk gezien niet erkent
Freek benadrukt hierbij dat het een proces is om kennis te vergaren, wat deels
rationeel/systematisch wordt uitgevoerd door experts. Ook geeft hij aan dat het
belangrijk is dat de kennis die wordt opgedaan, gedeeld wordt met anderen. (Als
mensen worden gepresenteerd als experts, moet je kritisch blijven kijken waarom dit
een expert is).
- Eller over wetenschap: wetenschap is een proces waarbij elke dag een beetje meer
kennis ter beschikking is dan de dag ervoor. Ook geeft hij aan dat wetenschappelijke
kennis superieur is ten opzichte van andere vormen van kennis vanwege de methode
die wordt gebruikt om de kennis te vergaren.
Als laatst geeft hij aan dat wetenschappers erg zelfbewust zijn, van beide zaken en
halen ook hun status daarom uit de wetenschap. De zelfbewustzijn laat zien dat het
een menselijke activiteit is.
Is sociale wetenschap wel wetenschap?
Sociale wetenschap = de studie van de mens in zijn sociale omgeving, dus hun gedrag,
interacties met anderen en als individu.
Exacte wetenschappen bepalen het model van wetenschap tot op zekere hoogte van ook de
sociale wetenschap, want exacte wetenschappers kunnen veel wetmatigheden ontdekken
die ze presenteren in de vorm van wetten. Voorbeeld van zo’n wet algemene gaswet:
hogere temperatuur en kleiner vat zorgen voor een hogere druk.
Wet van Colombijn over politieke spanningen meet de spanning in de samenleving:
Pressure = (aantal inwoners + agitatie) / (economische hulpmiddelen)
- Agitatie: mensen worden opgestookt met berichten op sociale media, er ontstaat
onrust, bijvoorbeeld door nepnieuws van de andere partij
- Bij een verdubbeling van beschikbare economische hulpbronnen zal de politieke
spanning worden gehalveerd
De wet van Colombijn kan worden toegepast op West Bank. In de West Bank zijn veel sociale
spanningen, wat onder andere te maken heeft met dat er heel veel mensen heel dicht op
elkaar wonen, de beperkte economische hulpmiddelen en de agitatie.
De exacte wetenschap geeft ons simpele reacties en is altijd meetbaar en absoluut, terwijl
sociale wetenschap met zoveel zaken rekening moet houden. Het gaat hier om veel
complexere situaties, de natuurwetenschappen is de standaard in de wetenschap.
