Samenvatting Recht Saxion Social Work leerjaar 1

Aantekeningen Recht
3.4 WC Basisstructuur van het recht

De basisstructuur van het recht

Wat is/doet recht?

Stelsel van rechtsregels waar de overheid en burgers zich aan moeten houden.

Ordent menselijk gedrag door het stellen van regels en zorgt dat deze worden gehandhaafd door
geschilbeslechting.

Het recht geeft dus spelregels voor en sturing aan gedrag van mensen.



Bronnen van recht

De wet- en regelgeving

Verschillende regelgevers:

- Regering & SG (Staten Generaal) maken wetten
- Lagere overheden kunnen ook rechtsregels vaststellen:
o Minister:
 Ministeriële regeling
o Provincie (Provinciale Staten):
 Provinciale verordening
o Gemeente (Gemeenteraad):
 Gemeentelijke verordening

Wat te doen bij strijd?

- Hogere wet gaat voor lagere
- Latere wet gaat voor eerdere
- Bijzondere wet gaat voor algemene



De jurisprudentie

Uitspraken van rechters, afkomstig van rechter: rechtersrecht

Algemene regels worden toegepast op individuele situaties



De gewoonte

Vereisten:

- Ongeschreven
- Vaste gedragslijn
- Wordt als rechtvaardig beschouwd

,Verdragen

- Een internationale overeenkomst tussen staten
- Voorbeelden:
o EVRM, Europees Verdrag voor de rechten van de Mens
o IVRK, Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind



Hoe kun je rechtsregels indelen?

1. (Semi)dwingend recht <-> Aanvullend recht

Dwingend recht: Regels waarvan niet mag worden afgeweken.

Aanvullend recht: Regels die gelden als specifieke afspraken ontbreken.

Semi-dwingend recht: Half-dwingend recht, waarbij partijen zelf zaken nader mogen bepalen.

2. Objectief recht <-> Subjectief recht

Objectieve recht: Bevat alle geldende regels op papier (geschreven en ongeschreven).

Subjectief recht: Afgeleid uit het objectieve recht.

3. Formeel recht <-> Materieel recht

Formeel recht: Procedureregels, hoe verkrijg ik mijn recht?

Materieel recht: Inhoudelijke rechten en plichten.

4. Publiekrecht <-> Privaatrecht

Publiekrecht: Regels voor de relatie tussen de overheid en de burger.

Privaatrecht: Regels voor relaties tussen (rechts)personen onderling.



Ordening naar rechtsgebied

Recht

- Privaatrecht
o Burgerlijke recht (burger v.s. burger)
- Publiekrecht
o Staatsrecht
o Bestuursrecht (burger tegen overheid)
o Strafrecht (overheid tegen burger)

, 3.5 WC Staatsrecht, grondrecht en bestuursrecht

Staatsrecht

- Regelt hoe wet- en regelgeving tot stand komt
- Beschrijft het verschillende organen van de overheid en hun bevoegdheden

Eerste kamer + Tweede kamer = Volksvertegenwoordiging = Staten Generaal = Parlement

Koning + Ministers = Regering

Ministers + Staatsecretarissen = Kabinet



De Nederlandse overheid

Wetten bevatten rechtsregels die zijn vastgesteld door de overheid.

Hoogste wetgever: State Generaal + Regering (na instemming wetsvoorstel).

Regeling afkomst van regering = koninklijk besluit.

Lagere overheidsorganen die rechtsregels kunnen vaststellen:

- Minister (ministeriële regeling)

- Provinciale Staten of gemeenteraad (verordening)



Vindplaatsen van rechtsregels

- Verdragen
- Gemeenschapsverordeningen en richtlijnen
- Grondwet
o Klassieke grondrechten:
 Art. 1: verbod op discriminatie
 Art. 4: actief en passief kiesrecht
 Art. 6: vrijheid van godsdienst
 Art. 10: recht op privacy
o Sociale grondrechten:
 Rechtsbijstand
 Werkgelegenheid
 Onderwijs
- Overige wetten
- Algemene maatregel van bestuur (AMvB)
- Ministeriële regelingen en richtlijnen
- Provinciale verordeningen
- Gemeentelijke verordeningen



De parlementaire democratie

Verkiezingen