BESTUURSREC
HT
Samenvatting
Kamiel ter Heerdt (student)
,Inhoudsopgave
Inleidende begrippen...................................................................................................... 3
1.1 Bestuursrecht................................................................................................3
1.2 Overheid en burger........................................................................................ 3
1.2.1 De overheid......................................................................................... 3
1.2.2 De betekenis van het begrip overheid in het bestuursrecht................4
1.2.3 De groei van de overheid....................................................................4
1.2.4 De burger............................................................................................ 4
1.3 Wederzijdse rechten en plichten van overheid en burger..............................5
1.3.1 Plichten van de burger ten opzichte van de overheid..........................5
1.3.2 Rechten van de burger ten opzichte van de overheid.........................5
1.3.3 Rechten en plichten van de overheid: spiegelbeeld van die van de
burger.......................................................................................................... 6
1.4 Legitimiteit en normering van het handelen van de overheid........................6
1.4.1 Democratische rechtsstaat..................................................................6
1.4.2 De reikwijdte van het legaliteitsbeginsel.............................................7
1.4.4 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur......................................7
1.6 Verschillende soorten rechtsregels................................................................8
1.6.1 Geschreven en ongeschreven rechtsregels.........................................8
1.6.2 Wetten in formele zin en besluiten......................................................8
1.6.3 Originaire en gedelegeerde regelgeving..............................................8
1.6.4 Algemeen en bijzonder bestuursrecht.................................................8
1.6.5 Regels van nationaal en van internationaal recht................................9
Bestuursorganen.......................................................................................................... 11
2.2 De overheid: rechtspersonen, bestuursorganen en natuurlijke personen... .11
2.2.1 Rechtspersoon...................................................................................11
2.2.2 Bestuursorgaan.................................................................................11
2.2.3 Natuurlijke personen: ambtsdragers en personeel............................11
2.3 Het begrip bestuursorgaan nader beschouwd..............................................12
2.3.1 Inleiding............................................................................................ 12
2.3.2 Organen van rechtspersonen, ingesteld krachtens publiekrecht:
artikel 1:1 lid 1 onder a Awb.......................................................................12
2.3.3 Andere personen en colleges met enig openbaar gezag bekleed:
artikel 1:1 lid 1 onder b Awb.......................................................................13
2.3.4 Uitzonderingen: artikel 1:1 lid 2 en 3 Awb.........................................13
Belanghebbende........................................................................................................... 14
2.4 De belanghebbende.....................................................................................14
2.4.1 Inleiding............................................................................................ 14
2.4.2 Definitie van het begrip belanghebbende.........................................14
2.4.3 Verschillende categorieën belanghebbenden....................................14
2.5 Belanghebbende op grond van artikel 1:2 lid 1 Awb....................................15
2.7 Artikel 1:2 lid 3 Awb: rechtspersonen die opkomen voor algemene en
collectieve belangen.......................................................................................... 16
Besluit........................................................................................................................... 17
3.2 Het besluit in de zin van de Awb..................................................................17
3.2.1 Belang van het begrip besluit............................................................17
3.2.2 Schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan................................18
3.2.3 Rechtshandeling................................................................................18
3.2.4 Rechtshandeling: wettelijke verruimingen........................................18
1
, 3.2.6 Publiekrechtelijk van karakter...........................................................19
3.3 Verschillende soorten besluiten...................................................................19
3.3.1 Algemeen verbindende voorschriften................................................19
3.3.2 Beleidsregels.....................................................................................20
3.3.4 Concretiserende besluiten van algemene strekking..........................20
3.3.5 Plannen............................................................................................. 21
3.3.6 Beschikkingen...................................................................................21
Verkrijging van bevoegdheid........................................................................................23
4.2 Attributie...................................................................................................... 23
4.2.1 Attributie aan bestuursorganen met een (politieke)
verantwoordingsplicht................................................................................23
4.3 Delegatie..................................................................................................... 23
4.3.1 Kenmerken........................................................................................23
4.3.2 De bevoegdheid tot delegatie...........................................................24
4.4 Mandaat....................................................................................................... 24
4.4.1 Kenmerken........................................................................................24
Bezwaar en Beroep....................................................................................................... 26
9.2 De bezwaarprocedure..................................................................................26
9.2.1 Bezwaar als voorprocedure ten opzichte van de procedure bij de
bestuursrechter.......................................................................................... 26
9.2.2 De procedure zoals geregeld in de Awb.............................................27
9.3 De procedure bij de bestuursrechter: karakterisering..................................27
9.3.1 De toegang tot de procedure: laagdrempelig, maar niet onbeperkt. .27
9.4 Bevoegdheid van de bestuursrechter..........................................................28
9.4.1 Absolute bevoegdheid.......................................................................28
9.4.2 Relatieve bevoegdheid......................................................................28
9.5 Ontvankelijkheid.......................................................................................... 29
9.6 De inrichting van de procedure bij de bestuursrechter................................30
9.6.1 Indienen van beroep en dossiervorming............................................30
9.6.2 Vooronderzoek...................................................................................30
9.6.3 Wel of geen zitting?...........................................................................30
9.7 De toetsing door de bestuursrechter...........................................................30
9.7.1 Het bepalen van de omvang van het geschil door de rechter...........30
9.8 De uitspraak en het vervolg.........................................................................31
9.8.1 Verschillende mogelijke uitspraken; de consequenties daarvan voor
het besluit.................................................................................................. 31
9.8.2 Vernietigen, maar de rechtsgevolgen in stand laten.........................31
9.8.3 Vernietigen en zelf in de zaak voorzien.............................................31
9.8.5 Nevenbeslissingen in de uitspraak over griffierecht en proceskosten
................................................................................................................... 32
9.8.7 Na de uitspraak: hoger beroep?........................................................32
9.9 De voorlopige voorziening...........................................................................32
9.9.1 Bevoegdheid en ontvankelijkheid......................................................33
9.9.2 De inhoudelijke beoordeling van het verzoek....................................33
9.9.3 De te treffen voorlopige voorzieningen.............................................33
9.9.4 Kortsluiting........................................................................................33
2
, Inleidende begrippen
1.1 Bestuursrecht
Bestuursrecht
- Het bestuursrecht regelt de rechten en plichten die de overheid en
burgers ten opzichte van elkaar hebben.
1.2 Overheid en burger
1.2.1 De overheid
De overheid
- De overheid is het hoogste gezag op een bepaald grondgebied. Dit
houdt in dat de overheid in Nederland niet uit één instantie bestaat,
maar uit een veelheid van instanties die gezamenlijk de overheid
vormen.
o Denk hierbij aan de regering, provincies, gemeenten, het UWV en
de Belastingdienst.
Trias politica
- Een gebruikelijke ordening is de onderscheiding tussen drie functies
van de overheid, ook wel de trias politica genoemd:
o Wetgevende macht;
Deze maakt de wetten die door de uitvoerende macht worden
uitgevoerd.
o Uitvoerende macht;
Deze voert de wetten van de wetgevende macht uit.
o Rechterlijke macht.
Deze controleert de uitvoering van de wetten.
- Dit systeem van checks and balances zorgt ervoor dat geen van
de drie staatsmachten de ultieme macht heeft en dat correctie
mogelijk is als een macht haar boekje te buiten dreigt te gaan.
o In de praktijk zijn de grenzen tussen de machten vloeiend, met
name tussen de wetgevende en uitvoerende macht!
3
HT
Samenvatting
Kamiel ter Heerdt (student)
,Inhoudsopgave
Inleidende begrippen...................................................................................................... 3
1.1 Bestuursrecht................................................................................................3
1.2 Overheid en burger........................................................................................ 3
1.2.1 De overheid......................................................................................... 3
1.2.2 De betekenis van het begrip overheid in het bestuursrecht................4
1.2.3 De groei van de overheid....................................................................4
1.2.4 De burger............................................................................................ 4
1.3 Wederzijdse rechten en plichten van overheid en burger..............................5
1.3.1 Plichten van de burger ten opzichte van de overheid..........................5
1.3.2 Rechten van de burger ten opzichte van de overheid.........................5
1.3.3 Rechten en plichten van de overheid: spiegelbeeld van die van de
burger.......................................................................................................... 6
1.4 Legitimiteit en normering van het handelen van de overheid........................6
1.4.1 Democratische rechtsstaat..................................................................6
1.4.2 De reikwijdte van het legaliteitsbeginsel.............................................7
1.4.4 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur......................................7
1.6 Verschillende soorten rechtsregels................................................................8
1.6.1 Geschreven en ongeschreven rechtsregels.........................................8
1.6.2 Wetten in formele zin en besluiten......................................................8
1.6.3 Originaire en gedelegeerde regelgeving..............................................8
1.6.4 Algemeen en bijzonder bestuursrecht.................................................8
1.6.5 Regels van nationaal en van internationaal recht................................9
Bestuursorganen.......................................................................................................... 11
2.2 De overheid: rechtspersonen, bestuursorganen en natuurlijke personen... .11
2.2.1 Rechtspersoon...................................................................................11
2.2.2 Bestuursorgaan.................................................................................11
2.2.3 Natuurlijke personen: ambtsdragers en personeel............................11
2.3 Het begrip bestuursorgaan nader beschouwd..............................................12
2.3.1 Inleiding............................................................................................ 12
2.3.2 Organen van rechtspersonen, ingesteld krachtens publiekrecht:
artikel 1:1 lid 1 onder a Awb.......................................................................12
2.3.3 Andere personen en colleges met enig openbaar gezag bekleed:
artikel 1:1 lid 1 onder b Awb.......................................................................13
2.3.4 Uitzonderingen: artikel 1:1 lid 2 en 3 Awb.........................................13
Belanghebbende........................................................................................................... 14
2.4 De belanghebbende.....................................................................................14
2.4.1 Inleiding............................................................................................ 14
2.4.2 Definitie van het begrip belanghebbende.........................................14
2.4.3 Verschillende categorieën belanghebbenden....................................14
2.5 Belanghebbende op grond van artikel 1:2 lid 1 Awb....................................15
2.7 Artikel 1:2 lid 3 Awb: rechtspersonen die opkomen voor algemene en
collectieve belangen.......................................................................................... 16
Besluit........................................................................................................................... 17
3.2 Het besluit in de zin van de Awb..................................................................17
3.2.1 Belang van het begrip besluit............................................................17
3.2.2 Schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan................................18
3.2.3 Rechtshandeling................................................................................18
3.2.4 Rechtshandeling: wettelijke verruimingen........................................18
1
, 3.2.6 Publiekrechtelijk van karakter...........................................................19
3.3 Verschillende soorten besluiten...................................................................19
3.3.1 Algemeen verbindende voorschriften................................................19
3.3.2 Beleidsregels.....................................................................................20
3.3.4 Concretiserende besluiten van algemene strekking..........................20
3.3.5 Plannen............................................................................................. 21
3.3.6 Beschikkingen...................................................................................21
Verkrijging van bevoegdheid........................................................................................23
4.2 Attributie...................................................................................................... 23
4.2.1 Attributie aan bestuursorganen met een (politieke)
verantwoordingsplicht................................................................................23
4.3 Delegatie..................................................................................................... 23
4.3.1 Kenmerken........................................................................................23
4.3.2 De bevoegdheid tot delegatie...........................................................24
4.4 Mandaat....................................................................................................... 24
4.4.1 Kenmerken........................................................................................24
Bezwaar en Beroep....................................................................................................... 26
9.2 De bezwaarprocedure..................................................................................26
9.2.1 Bezwaar als voorprocedure ten opzichte van de procedure bij de
bestuursrechter.......................................................................................... 26
9.2.2 De procedure zoals geregeld in de Awb.............................................27
9.3 De procedure bij de bestuursrechter: karakterisering..................................27
9.3.1 De toegang tot de procedure: laagdrempelig, maar niet onbeperkt. .27
9.4 Bevoegdheid van de bestuursrechter..........................................................28
9.4.1 Absolute bevoegdheid.......................................................................28
9.4.2 Relatieve bevoegdheid......................................................................28
9.5 Ontvankelijkheid.......................................................................................... 29
9.6 De inrichting van de procedure bij de bestuursrechter................................30
9.6.1 Indienen van beroep en dossiervorming............................................30
9.6.2 Vooronderzoek...................................................................................30
9.6.3 Wel of geen zitting?...........................................................................30
9.7 De toetsing door de bestuursrechter...........................................................30
9.7.1 Het bepalen van de omvang van het geschil door de rechter...........30
9.8 De uitspraak en het vervolg.........................................................................31
9.8.1 Verschillende mogelijke uitspraken; de consequenties daarvan voor
het besluit.................................................................................................. 31
9.8.2 Vernietigen, maar de rechtsgevolgen in stand laten.........................31
9.8.3 Vernietigen en zelf in de zaak voorzien.............................................31
9.8.5 Nevenbeslissingen in de uitspraak over griffierecht en proceskosten
................................................................................................................... 32
9.8.7 Na de uitspraak: hoger beroep?........................................................32
9.9 De voorlopige voorziening...........................................................................32
9.9.1 Bevoegdheid en ontvankelijkheid......................................................33
9.9.2 De inhoudelijke beoordeling van het verzoek....................................33
9.9.3 De te treffen voorlopige voorzieningen.............................................33
9.9.4 Kortsluiting........................................................................................33
2
, Inleidende begrippen
1.1 Bestuursrecht
Bestuursrecht
- Het bestuursrecht regelt de rechten en plichten die de overheid en
burgers ten opzichte van elkaar hebben.
1.2 Overheid en burger
1.2.1 De overheid
De overheid
- De overheid is het hoogste gezag op een bepaald grondgebied. Dit
houdt in dat de overheid in Nederland niet uit één instantie bestaat,
maar uit een veelheid van instanties die gezamenlijk de overheid
vormen.
o Denk hierbij aan de regering, provincies, gemeenten, het UWV en
de Belastingdienst.
Trias politica
- Een gebruikelijke ordening is de onderscheiding tussen drie functies
van de overheid, ook wel de trias politica genoemd:
o Wetgevende macht;
Deze maakt de wetten die door de uitvoerende macht worden
uitgevoerd.
o Uitvoerende macht;
Deze voert de wetten van de wetgevende macht uit.
o Rechterlijke macht.
Deze controleert de uitvoering van de wetten.
- Dit systeem van checks and balances zorgt ervoor dat geen van
de drie staatsmachten de ultieme macht heeft en dat correctie
mogelijk is als een macht haar boekje te buiten dreigt te gaan.
o In de praktijk zijn de grenzen tussen de machten vloeiend, met
name tussen de wetgevende en uitvoerende macht!
3
