Samenvatting Open Source en Open Standaarden, Voor niets gaat de zon op? Jan Stedehouder
Inleiding
De Nederlandse Overheid besloot in 2002 meer open te gaan werken. In 2007 was daar het
actieplan. De onderwijsraad gaf in 2008 het advies om te gaan werken met open leermiddelen.
Linux, open sourcesoftware, open standaarden, open leermiddelen
Open sourcesoftware is software die transparant ontwikkeld wordt. De ontwikkelaar laat iedereen
meekijken en meewerken aan de programmacode. Gebruikers kunnen feedback geven.
Open standaarden zijn afspraken en protocollen die vrijelijk gedeeld worden met iedereen die daar
belangstelling voor heeft. Wat is het belang? Moet ik er iets mee en waarom? Wat kost dat? Wat
heeft het onderwijs er mee te maken? Dit boek geeft antwoord en schetst achtergrond.
Voor niets gaat de zon op
Een directeur vraagt of opensource niks voor hun is. Hij bedoeld eigenlijk: kan de ICT-rekening niet
goedkoper. In 2007 maakte 20% van de bedrijven gebruik van opensource software. TomTom draait
bijvoorbeeld op Linux wat opensource is.
40% van de water en elektriciteitsbedrijven maakt gebruik van opensourcesoftware als
besturingssysteem. 25 a 30% in de financiële en zakelijke markt. Het grootste deel gaat op aan
servers en routers.
Wat is er voor nodig om organisaties meer gebruik te laten maken van open standaarden? Wat kost
de vervanging van Windows, Microsoft Office, Photoshop, autoCAD enz. De software is toch gratis?
Dat is zo maar: Wie doet het onderhoud en installatie? Wie zorgt voor training? Wie gaat testen of
sjablonen en macro’s nog werken? Kan de ICT-er het wel of heeft hij een aanvullende training nodig?
Het is dus niet gratis. En het is ook geen stap die je zomaar even neemt.
Wat vind u in dit boek?
Het boek bestaat uit 2 delen. Het eerste deel gaat over wat opensource en open standaard is.
Het tweede deel is praktischer van aard. Hoe kan u met open source aan de slag? Wat is er
beschikbaar en hoe kom je eraan? U leert over Ubuntu Linux.
U zal na dit boek een beter beeld hebben en zien dat open source en open standaarden niet de
volgende hype is maar een strategische wijziging in de wijze waarop wij met computers, onze data en
software omgaan.
I de Achtergrond van opensource en open standaarden
Wat is opensource software en hoe wordt deze ontwikkeld? Hoe goed is het en hoe wordt de
kwaliteit gewaarborgd? Wat bewerkstelligen open standaarden, blijkt makkelijker uit te leggen dan
wat het is.
Bij beide staat het begrip vrijheid centraal. We staan stil bij veranderingen bij producenten,
gebruikers en rechthebbende. En wat die ‘open’ voor gevolgen heeft voor de relatie burger overheid.
1. De wereld wordt open, te beginnen bij de software
95% kans dat u op een computer zit met Windows. 29% kans dat er illegale programma’s op staan. U
koopt niet een programma maar een licentie. Bij computers met Windows hoort deze bij de
computer. Een licentie kan doorverkocht worden al willen producenten dit soms niet.
Juridische teksten zijn beperkend. Al willen vernieuwers juist dat licenties expliciet rechten moeten
toewijzen.
,Vrijheid in plaats van beperking
Richard M. Stallman richtte in 1985 de Free Software Foundation op. Het begrip vrijheid staat hierin
centraal. Dit gedachtengoed staat vastgelegd in de GNU General Public License(GPL). Deze licentie
geeft het recht om software en hardware:
- te gebruiken, voor elk doel;
- te bestuderen en aan te passen aan de eigen behoeften;
- te kopiëren en te verspreiden;
- te verbeteren en die verbeteringen te publiceren ten behoeve van de gehele gemeenschap.
Je kan er dus overal mee werken en deze aanpassen. GPL vereist dat de broncode openbaar is. Je kan
het daarna ook niet meer terugdraaien. Nieuwere versies van het programma mogen wel weer onder
een andere licentie worden geplaatst.
Werkt dat, inverteren zonder opbrengsten?
Met al deze vrijheden, wordt het programma dan geen chaos? Open source wordt soms verkocht
door een doorverkoper op bijvoorbeeld eBay. Je mag het programma aanbieden onder dezelfde of
gewijzigde naam. Je mag een gewijzigd programma niet aanbieden onder dezelfde naam. De
ontwikkelaar behoudt het recht op de broncode en hierin staat ook wie wanneer welke wijziging
heeft gedaan.
Je mag geen inbreuk op merkenrecht maken. Je mag het gebruiken maar niet de naam wijzigen. Doe
je dit wel dan mag je het beeldmerk niet gebruiken. Alleen de officiële versie van bijvoorbeeld Firefox
mag ook Firefox heten.
Een derde bescherming wordt gevormd door de ontwikkelgemeenschappen. Op bijvoorbeeld
SourceForge staan 150.000 opensourcesoftware projecten. Ieder project bestaat uit een
ontwikkelgemeenschap en ontwikkelaars en gebruikers. Ze hebben hun eigen normen en waarden
waarmee de kwaliteit gewaarborgd wordt. Het is niet toegestaan verwijzingen naar ontwikkelaars te
verwijderen. Ze zijn bij de GPL licentie verplicht de broncode vrij te geven. Houdt je je hier niet aan
dan heb je kans ‘GPL violations’ achter je naam te krijgen.
Het betekend dat u software aan de interne vereisen van een project voldoet en wordt bewaakt door
een gemeenschap. Het afsplitsen is pas acceptabel als de oorspronkelijke ontwikkelaar aangeleverde
verbeteringen niet of moeizaam verwerkt. Iedereen kan verbeteringen aandragen. De ontwikkelaar
bewaakt zorgvuldig alle voorstellen. Bij grote projecten worden bijdragers op niveau opgedeeld. Dit
maakt de kwaliteit van de code erg goed.
Hoe wordt de kwaliteit gewaarborgd?
Traditionele software wordt ontwikkeld binnen een bedrijf. Een team werkt aan de code die
daarbuiten geheim is. Er zijn testrondes ingebouwd. Vervolgens wordt een testversie vrij gegeven.
Dit lijkt solide maar ook hier blijven fouten zitten. Deze bugs zijn vervelend maar soms kunnen ze
zelfs de computer plat leggen.
Bij opensource wordt het programma volledig open ontwikkeld. Medeontwikkelaars en avontuurlijke
gebruikers kijken voortdurend mee naar de wijzigingen en testen de versies. Zij stellen verbeteringen
voor en deze worden vastgelegd en nadat is vastgesteld dat het niet aan de gebruiker ligt,
doorgevoerd. Uiteindelijke wordt gewerkt naar een stabiele versie die gewone gebruikers en
organisaties kunnen gebruiken. Deze stabiele versies zijn bevroren ontwikkelversies waar de meeste
bugs uit zijn. Deze zitten op hetzelfde niveau als traditionele software.
Is open source wel serieuze software?
Ontwikkeling van opensourcesoftware is serieus. IBM, Microsoft, Nokia, Oracle, Hewlett-Packard,
Sun-Microsystems, zijn toonaangevend en investeren soms zelfs een miljard in opensourcesoftware
en open standaard. Voorbeelden zijn MySQL. Android is tevens opensource.
,De opensourcewereld is een mix van enthousiaste individuele ontwikkelaars die een programma
ontwikkelen en uitbouwen omdat het kan. Ze worden gedreven door een gevoel van vrijheid en
rechtvaardigheid.
Sommige bedrijven geven software ook vrij omdat deze ‘end of lifecycle’ zijn. Dit geeft andere
ontwikkelaars weer bouwstenen voor andere projecten.
Er zijn ook bedrijven die de software intern ontwikkelen en daarna vrijgeven om de kwaliteit te
verhogen en risico’s te verkleinen. Het draagvlak wordt vergroot en kosten worden beperkt.
Een voorbeeld is MMBase, ontwikkeld door de VPRO. Dit werd later gebruikt door de omroep EO.
Inmiddels gebruiken onder andere: KNMI, Nu.nl, Overheid.nl en Radio 538 de software.
Wie gebruikt eigenlijk opensourcesoftware?
Opensource wordt door serieuze organisatie ingezet op het internet. 50% van de webservers draait
op Apache. Apache is opensource. Apache draait op 39 van de top 50 langst in de lucht zijnde
websites. Websites die op opensourcebesturingssystemen en Apache draaien zijn:
Algemeen Dagblad
Autoweek
Bol.com
De Telegraaf
Geenstijl
Tweakers
TomTom is een andere toepassing van opensourcesoftware, deze zit namelijk verborgen in het
apparaat, ook wel ‘embedded’ genoemd. De TomTom-Go heeft Linux als besturingssysteem.
De kans is groot dat een router uw netwerk beveiligd en deze Linux of BSD heeft.
In het rapport De digitale Economie van CBS 2008 kwam het verborgen gebruik naar voren:
In 2007 maakte 20% van de bedrijven gebruik van opensourcesoftware. Dit is kan overigens zeer
beperkt zijn voor deze bedrijven zoals enkel op de router of server.
Uit het CBS blijkt 40 a 45% van de bedrijven met meer dan 250 werknemers gebruik te maken van
opensourcesoftware, dit vooral voor servers en routers. Gemiddeld is het 12% van bedrijven met
meer dan 10 werknemers voor opensource kantoor- / bedrijfsapplicaties.
Koploper zijn zakelijke en financiële dienstverleners. Onderaan staat Horeca en Bouw.
Het is dus niks nieuws en het is normaal voor bedrijven in Nederland.
De snelst groeiende toepassing van Linux is te vinden bij zogenoemde Netbooks en UMPC’s. Feitelijk
is de situatie ontstaan dat met Linux voor elk denkbaar toepassingsgebied opensource software
beschikbaar is. Denk aan boekhoudpakketten en documentmanagementsystemen. Maar ook voor
medische toepassing en voor normale dagelijkse taken.
Waarom wordt open source niet veel vaker gebruikt?
Het wordt steeds vaker gebruikt maar toch zien we er op de standaard computer weinig van terug,
hoe kan dat.
Het probleem ligt bij de gebruiker. Zij werken al 10 tallen jaren met programma’s als Windows,
Microsoft Office enz. De bestanden zijn hier op ingesteld en doen het goed op deze applicaties.
Exportfilters zijn beschikbaar maar niet ideaal. Programma’s zijn ook nog eens vaak nauw met elkaar
verbonden waardoor samenwerking dan niet goed meer gaat. Daarbij moet u ook medewerkers
trainen.
Dit noemen ze ook wel ‘vendor lock-in’. De kosten van overstappen is zo hoog dat ze daarom maar
bij het oude blijven. Een uitweg is het doelbewust gebruik maken van open standaarden.
, Een derde verklaring is het onderwijs. Hier speelt ICT een grote rol. Helaas worden voornamelijk
traditionele software gebruikt waardoor men alleen op dat gebied vaardig is. Ze hebben
onvoldoende brede ICT-vaardigheden. Het ontbreekt hun aan zogenoemde Metavaardigheden.
Het besef dat kinderen breder met ICT in aanraking moeten komen is er inmiddels.
Het feit dat programma’s als OpenOffice.org, Firefox en GIMP even goed zijn is dus onvoldoende
voor mensen om over te stappen. Firefox wordt bijvoorbeeld in 20% van de gevallen gebruikt. In
Nederland is het zelfs maar 16,4 procent.
Opensourcesoftware of vrije software?
We hebben al kennisgemaakt met GPL. In dit boek wordt ook gesproken over vrije software i.p.v.
opensourcesoftware. Op internet vind u daarnaast de afkorting FLOSS. Free, Libre, Open, Source,
Software.
De term Opensourcesoftware is nauw verbonden aan OSI (Open Source Initiative). Dit is opgericht
door de Free Software Foundation van Richard Stallman. Zij kozen voor een duidelijke
maatschappijvisie.
OSI koos voor een zakelijker, pragmatischer uitgangspunt. OSI benadrukt de praktische meerwaarde
van het ontwikkelmodel en de inzet in bedrijven en organisaties. In de praktijk zul je niet snel tegen
de filosofische verschillen aanlopen.
De belangrijkste taak van OSI is het bewaken van de officiële definitie van Opensourcesoftware.
Volgens de definitie moet het aan 10 punten voldoen:
1. Er is vrijheid om het programma te verspreiden
2. Er is toegang tot de broncode tegen redelijke kosten, waarbij de voorkeur uitgaat naar een
gratis mogelijkheid om te downloaden
3. Afgeleide werken zijn toegestaan, evenals de verspreiding daarvan onder dezelfde licentie als
het oorspronkelijke programma
4. Beschermen van de oorspronkelijkheid van de broncode is toegestaan zolang dit de
verspreiding van afgeleide werken niet beperkt, de licentie mag vereisen dat de afgeleide
programma’s een andere productnaam of ander versienummer dragen
5. Er is geen discriminatie van (groepen)personen
6. Er is geen discriminatie ten aanzien van toepassingsgebieden, de licentie mag geen verbod
opleggen om de code te gebruiken in software voor een totaal ander product
7. De bepalingen in de licentie gelden voor alle gebruikers en maken geen onderscheid naar
groepen gebruikers
8. De licentie mag niet product specifiek zijn
9. De licentie mag geen voorwaarden stellen aan andere software die tegelijkertijd wordt
verspreid
10. De licentie moet technologieneutraal zijn
De essentie komt overeen met GPL. De Free Software Foundation is zelf verantwoordelijk voor het
maken van de licenties. Er zijn er nu 4. OSI geeft slechts goedkeuring. Ze hebben er nu 73
goedgekeurd waaronder die van de Free Software Foundation.
Het verschil zit in de details. Sommige licenties sluiten andere voorwaarden uit. Je kan dan
programma’s wel naast elkaar gebruiken maar niet combineren in een nieuw product. Ze zijn wel
gebaseerd op een hetzelfde open ontwikkelmodel.
73 opensource licenties, hoe vind u daarin de weg?
73 licenties lijkt veel maar nu moeten de bedrijfsjuristen ook alle licenties voor de huidige software
bijhouden m.b.t. gebruikersovereenkomsten die per stuk verschillen.
In de praktijk worden deze 8 het meest gebruikt:
Inleiding
De Nederlandse Overheid besloot in 2002 meer open te gaan werken. In 2007 was daar het
actieplan. De onderwijsraad gaf in 2008 het advies om te gaan werken met open leermiddelen.
Linux, open sourcesoftware, open standaarden, open leermiddelen
Open sourcesoftware is software die transparant ontwikkeld wordt. De ontwikkelaar laat iedereen
meekijken en meewerken aan de programmacode. Gebruikers kunnen feedback geven.
Open standaarden zijn afspraken en protocollen die vrijelijk gedeeld worden met iedereen die daar
belangstelling voor heeft. Wat is het belang? Moet ik er iets mee en waarom? Wat kost dat? Wat
heeft het onderwijs er mee te maken? Dit boek geeft antwoord en schetst achtergrond.
Voor niets gaat de zon op
Een directeur vraagt of opensource niks voor hun is. Hij bedoeld eigenlijk: kan de ICT-rekening niet
goedkoper. In 2007 maakte 20% van de bedrijven gebruik van opensource software. TomTom draait
bijvoorbeeld op Linux wat opensource is.
40% van de water en elektriciteitsbedrijven maakt gebruik van opensourcesoftware als
besturingssysteem. 25 a 30% in de financiële en zakelijke markt. Het grootste deel gaat op aan
servers en routers.
Wat is er voor nodig om organisaties meer gebruik te laten maken van open standaarden? Wat kost
de vervanging van Windows, Microsoft Office, Photoshop, autoCAD enz. De software is toch gratis?
Dat is zo maar: Wie doet het onderhoud en installatie? Wie zorgt voor training? Wie gaat testen of
sjablonen en macro’s nog werken? Kan de ICT-er het wel of heeft hij een aanvullende training nodig?
Het is dus niet gratis. En het is ook geen stap die je zomaar even neemt.
Wat vind u in dit boek?
Het boek bestaat uit 2 delen. Het eerste deel gaat over wat opensource en open standaard is.
Het tweede deel is praktischer van aard. Hoe kan u met open source aan de slag? Wat is er
beschikbaar en hoe kom je eraan? U leert over Ubuntu Linux.
U zal na dit boek een beter beeld hebben en zien dat open source en open standaarden niet de
volgende hype is maar een strategische wijziging in de wijze waarop wij met computers, onze data en
software omgaan.
I de Achtergrond van opensource en open standaarden
Wat is opensource software en hoe wordt deze ontwikkeld? Hoe goed is het en hoe wordt de
kwaliteit gewaarborgd? Wat bewerkstelligen open standaarden, blijkt makkelijker uit te leggen dan
wat het is.
Bij beide staat het begrip vrijheid centraal. We staan stil bij veranderingen bij producenten,
gebruikers en rechthebbende. En wat die ‘open’ voor gevolgen heeft voor de relatie burger overheid.
1. De wereld wordt open, te beginnen bij de software
95% kans dat u op een computer zit met Windows. 29% kans dat er illegale programma’s op staan. U
koopt niet een programma maar een licentie. Bij computers met Windows hoort deze bij de
computer. Een licentie kan doorverkocht worden al willen producenten dit soms niet.
Juridische teksten zijn beperkend. Al willen vernieuwers juist dat licenties expliciet rechten moeten
toewijzen.
,Vrijheid in plaats van beperking
Richard M. Stallman richtte in 1985 de Free Software Foundation op. Het begrip vrijheid staat hierin
centraal. Dit gedachtengoed staat vastgelegd in de GNU General Public License(GPL). Deze licentie
geeft het recht om software en hardware:
- te gebruiken, voor elk doel;
- te bestuderen en aan te passen aan de eigen behoeften;
- te kopiëren en te verspreiden;
- te verbeteren en die verbeteringen te publiceren ten behoeve van de gehele gemeenschap.
Je kan er dus overal mee werken en deze aanpassen. GPL vereist dat de broncode openbaar is. Je kan
het daarna ook niet meer terugdraaien. Nieuwere versies van het programma mogen wel weer onder
een andere licentie worden geplaatst.
Werkt dat, inverteren zonder opbrengsten?
Met al deze vrijheden, wordt het programma dan geen chaos? Open source wordt soms verkocht
door een doorverkoper op bijvoorbeeld eBay. Je mag het programma aanbieden onder dezelfde of
gewijzigde naam. Je mag een gewijzigd programma niet aanbieden onder dezelfde naam. De
ontwikkelaar behoudt het recht op de broncode en hierin staat ook wie wanneer welke wijziging
heeft gedaan.
Je mag geen inbreuk op merkenrecht maken. Je mag het gebruiken maar niet de naam wijzigen. Doe
je dit wel dan mag je het beeldmerk niet gebruiken. Alleen de officiële versie van bijvoorbeeld Firefox
mag ook Firefox heten.
Een derde bescherming wordt gevormd door de ontwikkelgemeenschappen. Op bijvoorbeeld
SourceForge staan 150.000 opensourcesoftware projecten. Ieder project bestaat uit een
ontwikkelgemeenschap en ontwikkelaars en gebruikers. Ze hebben hun eigen normen en waarden
waarmee de kwaliteit gewaarborgd wordt. Het is niet toegestaan verwijzingen naar ontwikkelaars te
verwijderen. Ze zijn bij de GPL licentie verplicht de broncode vrij te geven. Houdt je je hier niet aan
dan heb je kans ‘GPL violations’ achter je naam te krijgen.
Het betekend dat u software aan de interne vereisen van een project voldoet en wordt bewaakt door
een gemeenschap. Het afsplitsen is pas acceptabel als de oorspronkelijke ontwikkelaar aangeleverde
verbeteringen niet of moeizaam verwerkt. Iedereen kan verbeteringen aandragen. De ontwikkelaar
bewaakt zorgvuldig alle voorstellen. Bij grote projecten worden bijdragers op niveau opgedeeld. Dit
maakt de kwaliteit van de code erg goed.
Hoe wordt de kwaliteit gewaarborgd?
Traditionele software wordt ontwikkeld binnen een bedrijf. Een team werkt aan de code die
daarbuiten geheim is. Er zijn testrondes ingebouwd. Vervolgens wordt een testversie vrij gegeven.
Dit lijkt solide maar ook hier blijven fouten zitten. Deze bugs zijn vervelend maar soms kunnen ze
zelfs de computer plat leggen.
Bij opensource wordt het programma volledig open ontwikkeld. Medeontwikkelaars en avontuurlijke
gebruikers kijken voortdurend mee naar de wijzigingen en testen de versies. Zij stellen verbeteringen
voor en deze worden vastgelegd en nadat is vastgesteld dat het niet aan de gebruiker ligt,
doorgevoerd. Uiteindelijke wordt gewerkt naar een stabiele versie die gewone gebruikers en
organisaties kunnen gebruiken. Deze stabiele versies zijn bevroren ontwikkelversies waar de meeste
bugs uit zijn. Deze zitten op hetzelfde niveau als traditionele software.
Is open source wel serieuze software?
Ontwikkeling van opensourcesoftware is serieus. IBM, Microsoft, Nokia, Oracle, Hewlett-Packard,
Sun-Microsystems, zijn toonaangevend en investeren soms zelfs een miljard in opensourcesoftware
en open standaard. Voorbeelden zijn MySQL. Android is tevens opensource.
,De opensourcewereld is een mix van enthousiaste individuele ontwikkelaars die een programma
ontwikkelen en uitbouwen omdat het kan. Ze worden gedreven door een gevoel van vrijheid en
rechtvaardigheid.
Sommige bedrijven geven software ook vrij omdat deze ‘end of lifecycle’ zijn. Dit geeft andere
ontwikkelaars weer bouwstenen voor andere projecten.
Er zijn ook bedrijven die de software intern ontwikkelen en daarna vrijgeven om de kwaliteit te
verhogen en risico’s te verkleinen. Het draagvlak wordt vergroot en kosten worden beperkt.
Een voorbeeld is MMBase, ontwikkeld door de VPRO. Dit werd later gebruikt door de omroep EO.
Inmiddels gebruiken onder andere: KNMI, Nu.nl, Overheid.nl en Radio 538 de software.
Wie gebruikt eigenlijk opensourcesoftware?
Opensource wordt door serieuze organisatie ingezet op het internet. 50% van de webservers draait
op Apache. Apache is opensource. Apache draait op 39 van de top 50 langst in de lucht zijnde
websites. Websites die op opensourcebesturingssystemen en Apache draaien zijn:
Algemeen Dagblad
Autoweek
Bol.com
De Telegraaf
Geenstijl
Tweakers
TomTom is een andere toepassing van opensourcesoftware, deze zit namelijk verborgen in het
apparaat, ook wel ‘embedded’ genoemd. De TomTom-Go heeft Linux als besturingssysteem.
De kans is groot dat een router uw netwerk beveiligd en deze Linux of BSD heeft.
In het rapport De digitale Economie van CBS 2008 kwam het verborgen gebruik naar voren:
In 2007 maakte 20% van de bedrijven gebruik van opensourcesoftware. Dit is kan overigens zeer
beperkt zijn voor deze bedrijven zoals enkel op de router of server.
Uit het CBS blijkt 40 a 45% van de bedrijven met meer dan 250 werknemers gebruik te maken van
opensourcesoftware, dit vooral voor servers en routers. Gemiddeld is het 12% van bedrijven met
meer dan 10 werknemers voor opensource kantoor- / bedrijfsapplicaties.
Koploper zijn zakelijke en financiële dienstverleners. Onderaan staat Horeca en Bouw.
Het is dus niks nieuws en het is normaal voor bedrijven in Nederland.
De snelst groeiende toepassing van Linux is te vinden bij zogenoemde Netbooks en UMPC’s. Feitelijk
is de situatie ontstaan dat met Linux voor elk denkbaar toepassingsgebied opensource software
beschikbaar is. Denk aan boekhoudpakketten en documentmanagementsystemen. Maar ook voor
medische toepassing en voor normale dagelijkse taken.
Waarom wordt open source niet veel vaker gebruikt?
Het wordt steeds vaker gebruikt maar toch zien we er op de standaard computer weinig van terug,
hoe kan dat.
Het probleem ligt bij de gebruiker. Zij werken al 10 tallen jaren met programma’s als Windows,
Microsoft Office enz. De bestanden zijn hier op ingesteld en doen het goed op deze applicaties.
Exportfilters zijn beschikbaar maar niet ideaal. Programma’s zijn ook nog eens vaak nauw met elkaar
verbonden waardoor samenwerking dan niet goed meer gaat. Daarbij moet u ook medewerkers
trainen.
Dit noemen ze ook wel ‘vendor lock-in’. De kosten van overstappen is zo hoog dat ze daarom maar
bij het oude blijven. Een uitweg is het doelbewust gebruik maken van open standaarden.
, Een derde verklaring is het onderwijs. Hier speelt ICT een grote rol. Helaas worden voornamelijk
traditionele software gebruikt waardoor men alleen op dat gebied vaardig is. Ze hebben
onvoldoende brede ICT-vaardigheden. Het ontbreekt hun aan zogenoemde Metavaardigheden.
Het besef dat kinderen breder met ICT in aanraking moeten komen is er inmiddels.
Het feit dat programma’s als OpenOffice.org, Firefox en GIMP even goed zijn is dus onvoldoende
voor mensen om over te stappen. Firefox wordt bijvoorbeeld in 20% van de gevallen gebruikt. In
Nederland is het zelfs maar 16,4 procent.
Opensourcesoftware of vrije software?
We hebben al kennisgemaakt met GPL. In dit boek wordt ook gesproken over vrije software i.p.v.
opensourcesoftware. Op internet vind u daarnaast de afkorting FLOSS. Free, Libre, Open, Source,
Software.
De term Opensourcesoftware is nauw verbonden aan OSI (Open Source Initiative). Dit is opgericht
door de Free Software Foundation van Richard Stallman. Zij kozen voor een duidelijke
maatschappijvisie.
OSI koos voor een zakelijker, pragmatischer uitgangspunt. OSI benadrukt de praktische meerwaarde
van het ontwikkelmodel en de inzet in bedrijven en organisaties. In de praktijk zul je niet snel tegen
de filosofische verschillen aanlopen.
De belangrijkste taak van OSI is het bewaken van de officiële definitie van Opensourcesoftware.
Volgens de definitie moet het aan 10 punten voldoen:
1. Er is vrijheid om het programma te verspreiden
2. Er is toegang tot de broncode tegen redelijke kosten, waarbij de voorkeur uitgaat naar een
gratis mogelijkheid om te downloaden
3. Afgeleide werken zijn toegestaan, evenals de verspreiding daarvan onder dezelfde licentie als
het oorspronkelijke programma
4. Beschermen van de oorspronkelijkheid van de broncode is toegestaan zolang dit de
verspreiding van afgeleide werken niet beperkt, de licentie mag vereisen dat de afgeleide
programma’s een andere productnaam of ander versienummer dragen
5. Er is geen discriminatie van (groepen)personen
6. Er is geen discriminatie ten aanzien van toepassingsgebieden, de licentie mag geen verbod
opleggen om de code te gebruiken in software voor een totaal ander product
7. De bepalingen in de licentie gelden voor alle gebruikers en maken geen onderscheid naar
groepen gebruikers
8. De licentie mag niet product specifiek zijn
9. De licentie mag geen voorwaarden stellen aan andere software die tegelijkertijd wordt
verspreid
10. De licentie moet technologieneutraal zijn
De essentie komt overeen met GPL. De Free Software Foundation is zelf verantwoordelijk voor het
maken van de licenties. Er zijn er nu 4. OSI geeft slechts goedkeuring. Ze hebben er nu 73
goedgekeurd waaronder die van de Free Software Foundation.
Het verschil zit in de details. Sommige licenties sluiten andere voorwaarden uit. Je kan dan
programma’s wel naast elkaar gebruiken maar niet combineren in een nieuw product. Ze zijn wel
gebaseerd op een hetzelfde open ontwikkelmodel.
73 opensource licenties, hoe vind u daarin de weg?
73 licenties lijkt veel maar nu moeten de bedrijfsjuristen ook alle licenties voor de huidige software
bijhouden m.b.t. gebruikersovereenkomsten die per stuk verschillen.
In de praktijk worden deze 8 het meest gebruikt:
