Hoorcollege 1 – immunologie – 3/2/2020
Algemene informatie :
HOOFDSTUK 1
Waarom hebben we een immuun (afweer) systeem nodig?
- Om infecties te overleven
: Ziekte verwekkers (pathogenen) : virussen, bacteriën, schimmels, parasieten
➔ Het afweersysteem beschermt tegen infectieziekten.
Het is de taak van het immuunsysteem om ziekteverwekkers te detecteren en vervolgens te
elimineren. Alles wat lichaamsvreemd is wordt aangevallen door het immuunsysteem.
Het immuunsysteem heeft een geheugen. Je krijgt een ziekte 1 keer en daarna krijg je het niet meer,
je immuunsysteem herkent het.
Vaccinaties zijn heel effectief.
Ontregeld immuunsysteem
Auto-immuunziekte = Ontstaan doordat het immuunsysteem lichaamseigen cellen en stoffen als
lichaamsvreemd ziet. Het lichaam gaat dan antistoffen tegen de eigen weefsels vormen. Een
afweerrespons tegen jezelf. Kom je nooit meer vanaf.
- Voorbeelden : Diabetes, reuma, MS
Immuunrespons tegen onschuldige moleculen = Het is eigenlijk niet de bedoeling dat je daar een
immuunrespons tegen vormt, het zijn onschuldige moleculen.
- Voorbeelden : hooikoorts, allergie, gluten.
Kanker = een uitgroei van je eigen cellen. De cellen worden wel weggehaald, maar soms wordt iets
vergeten.
Transplantatie = je lichaam herkent dat het niet eigen cellen zijn.
Het afweer/immuunsysteem
Het immuunsysteem balanceert tussen activatie en inactivatie : aan/uitzetten
Het afweersysteem herkent/herinnert pathogenen.
Artificieel activeren van immuniteit = met vaccinaties.
Antigen = Molecuul of fragment van een pathogeen dat herkent wordt door cellen van het
immuunsysteem. (T en B cellen).
Epitope = het minimale gedeelte van een antigen wat herkent wordt.
,Extra- en intra cellulaire pathogenen
Pathogeen maakt gebruik van de machinerie van de cel. Binnen in de cel zijn de pathogenen
verborgen, dus dan moet de hele cel gedood worden.
Immuunsysteem
Innate immuun systeem = aangeboren immuniteit.
- Snel
- Niet specifiek
- Macrofagen (grote eters) en het complement-systeem, Natural killer cellen, neutrofielen
Adaptief immuun systeem = verworven immuniteit
- Langzaam
- Specifiek
- Twee soorten lymfocyten : T-cellen en B-cellen
Immuun cellen
De cellen van het immuunsysteem komen uit het bloed. En dit komt uit het beenmerg, hier zitten de
stamcellen. Stamcellen kunnen alles worden. Beenmerg zit in allemaal grote botten.
Witte bloedcellen = leukocyten
- Lymfoide progenitor = B en T lymfocyten, NK
- Myeloide progentor = neutrofielen, monocyten, rode bloedcellen
Cytokines en chemokines
• Cytokines en chemokines zijn kleine eiwitten die uitgescheiden worden door cellen
• Immuuncellen hebben receptoren die cytokines/chemokines kunnen binden
• Er kan autocrine en paracrine activatie optreden
Cytokines leiden tot celdeling en activatie. Cytokines worden herkent door andere cellen.
,Chemokines leiden tot migratie van witte bloedcellen. Ze gaan naar de richting waar de meeste
chemokines zijn. Ze zorgen voor beweging.
Infectie
3 afweer niveaus :
1) Barrières
- De huid
- Slijmvlies
- Bij een wondje is de barrière kapot
2) Innate immuun systeem
- Innate afweersysteem wilt de infectie in de weefsels kwijtraken
- Wordt meteen geactiveerd
- Je doet het met wat je hebt, geen nieuwe cellen
3) Adaptieve immuun systeem
- Als innate niet genoeg was
- Zorgt voor geheugen
- Genereert nieuwe cellen, daarom duurt het zo lang. Er worden specifieke cellen gemaakt
voor de infectie.
- De adaptieve respons verbetert tijdens de respons.
Ontsteking en het innate immuunsysteem
Het innate immuunsysteem ontdekt de ontsteking.
Eigenschappen van een ontsteking : warmte (calor), pijn (dolor) , roodheid (rubor) en zwelling
(tumor).
Herkenning van pathogenen door macrofagen leidt tot :
1) Fagocytose en afbraak
2) Activatie en cytokine productie (kleine eiwitten die andere cellen signaleren)
Als deze signalen komen dan worden de neutrofielen geactiveerd → dit zie je in pus.
Neutrofielen = Kort levende cellen die de primaire immuunrespons vormen waarmee infecties snel
gecontroleerd worden. Neutrofielen fagocyteren bacteriën en schimmels: ze zorgen ervoor dat deze
vernietigd worden. Een tekort aan neutrofielen leidt tot een grotere gevoeligheid voor vooral
bacteriële infecties.
➔ Neutrofielen worden opgeslagen in het beenmerg en worden vrijgelaten als ze moeten
vechten tegen een infectie. De neutrofielen gaan naar het ontstoken weefsel. De
neutrofielen gaan daarna dood in het weefsel en de macrofagen ruimen ze op. Je pus bestaat
uit neutrofielen.
Macrofagen en neutrofielen fagocyteren de bacteriën.
Fagocytose= vernietiging van vreemde/schadelijke elementen (bacteriën, virussen of giftige stoffen).
De bacterie wordt opgegeten en verteerd tot kleine stukjes.
, Het complementsysteem
Het complementsysteem is onderdeel van het innate immuunsysteem.
Complement zijn eiwitten die leukocyten aantrekken tot het ontstekingsgebied. Er gaat een soort
alarm af waardoor de cellen weten waar ze moeten zijn. Complementeiwitten maken ook het
fagocyteren makkelijker voor de macrofagen. Complementeiwitten kunnen zichzelf ook aan het
celmembraan van de bacterie hechten en deze kapot maken.
Complement zorgt voor versterking van fagocytose en aantrekken van cellen naar de plaats van
infectie.
Het grote stuk zorg voor de herkenning van het pathogeen en het kleine stukje zorgt voor
aantrekking van effector cellen.
Algemene informatie :
HOOFDSTUK 1
Waarom hebben we een immuun (afweer) systeem nodig?
- Om infecties te overleven
: Ziekte verwekkers (pathogenen) : virussen, bacteriën, schimmels, parasieten
➔ Het afweersysteem beschermt tegen infectieziekten.
Het is de taak van het immuunsysteem om ziekteverwekkers te detecteren en vervolgens te
elimineren. Alles wat lichaamsvreemd is wordt aangevallen door het immuunsysteem.
Het immuunsysteem heeft een geheugen. Je krijgt een ziekte 1 keer en daarna krijg je het niet meer,
je immuunsysteem herkent het.
Vaccinaties zijn heel effectief.
Ontregeld immuunsysteem
Auto-immuunziekte = Ontstaan doordat het immuunsysteem lichaamseigen cellen en stoffen als
lichaamsvreemd ziet. Het lichaam gaat dan antistoffen tegen de eigen weefsels vormen. Een
afweerrespons tegen jezelf. Kom je nooit meer vanaf.
- Voorbeelden : Diabetes, reuma, MS
Immuunrespons tegen onschuldige moleculen = Het is eigenlijk niet de bedoeling dat je daar een
immuunrespons tegen vormt, het zijn onschuldige moleculen.
- Voorbeelden : hooikoorts, allergie, gluten.
Kanker = een uitgroei van je eigen cellen. De cellen worden wel weggehaald, maar soms wordt iets
vergeten.
Transplantatie = je lichaam herkent dat het niet eigen cellen zijn.
Het afweer/immuunsysteem
Het immuunsysteem balanceert tussen activatie en inactivatie : aan/uitzetten
Het afweersysteem herkent/herinnert pathogenen.
Artificieel activeren van immuniteit = met vaccinaties.
Antigen = Molecuul of fragment van een pathogeen dat herkent wordt door cellen van het
immuunsysteem. (T en B cellen).
Epitope = het minimale gedeelte van een antigen wat herkent wordt.
,Extra- en intra cellulaire pathogenen
Pathogeen maakt gebruik van de machinerie van de cel. Binnen in de cel zijn de pathogenen
verborgen, dus dan moet de hele cel gedood worden.
Immuunsysteem
Innate immuun systeem = aangeboren immuniteit.
- Snel
- Niet specifiek
- Macrofagen (grote eters) en het complement-systeem, Natural killer cellen, neutrofielen
Adaptief immuun systeem = verworven immuniteit
- Langzaam
- Specifiek
- Twee soorten lymfocyten : T-cellen en B-cellen
Immuun cellen
De cellen van het immuunsysteem komen uit het bloed. En dit komt uit het beenmerg, hier zitten de
stamcellen. Stamcellen kunnen alles worden. Beenmerg zit in allemaal grote botten.
Witte bloedcellen = leukocyten
- Lymfoide progenitor = B en T lymfocyten, NK
- Myeloide progentor = neutrofielen, monocyten, rode bloedcellen
Cytokines en chemokines
• Cytokines en chemokines zijn kleine eiwitten die uitgescheiden worden door cellen
• Immuuncellen hebben receptoren die cytokines/chemokines kunnen binden
• Er kan autocrine en paracrine activatie optreden
Cytokines leiden tot celdeling en activatie. Cytokines worden herkent door andere cellen.
,Chemokines leiden tot migratie van witte bloedcellen. Ze gaan naar de richting waar de meeste
chemokines zijn. Ze zorgen voor beweging.
Infectie
3 afweer niveaus :
1) Barrières
- De huid
- Slijmvlies
- Bij een wondje is de barrière kapot
2) Innate immuun systeem
- Innate afweersysteem wilt de infectie in de weefsels kwijtraken
- Wordt meteen geactiveerd
- Je doet het met wat je hebt, geen nieuwe cellen
3) Adaptieve immuun systeem
- Als innate niet genoeg was
- Zorgt voor geheugen
- Genereert nieuwe cellen, daarom duurt het zo lang. Er worden specifieke cellen gemaakt
voor de infectie.
- De adaptieve respons verbetert tijdens de respons.
Ontsteking en het innate immuunsysteem
Het innate immuunsysteem ontdekt de ontsteking.
Eigenschappen van een ontsteking : warmte (calor), pijn (dolor) , roodheid (rubor) en zwelling
(tumor).
Herkenning van pathogenen door macrofagen leidt tot :
1) Fagocytose en afbraak
2) Activatie en cytokine productie (kleine eiwitten die andere cellen signaleren)
Als deze signalen komen dan worden de neutrofielen geactiveerd → dit zie je in pus.
Neutrofielen = Kort levende cellen die de primaire immuunrespons vormen waarmee infecties snel
gecontroleerd worden. Neutrofielen fagocyteren bacteriën en schimmels: ze zorgen ervoor dat deze
vernietigd worden. Een tekort aan neutrofielen leidt tot een grotere gevoeligheid voor vooral
bacteriële infecties.
➔ Neutrofielen worden opgeslagen in het beenmerg en worden vrijgelaten als ze moeten
vechten tegen een infectie. De neutrofielen gaan naar het ontstoken weefsel. De
neutrofielen gaan daarna dood in het weefsel en de macrofagen ruimen ze op. Je pus bestaat
uit neutrofielen.
Macrofagen en neutrofielen fagocyteren de bacteriën.
Fagocytose= vernietiging van vreemde/schadelijke elementen (bacteriën, virussen of giftige stoffen).
De bacterie wordt opgegeten en verteerd tot kleine stukjes.
, Het complementsysteem
Het complementsysteem is onderdeel van het innate immuunsysteem.
Complement zijn eiwitten die leukocyten aantrekken tot het ontstekingsgebied. Er gaat een soort
alarm af waardoor de cellen weten waar ze moeten zijn. Complementeiwitten maken ook het
fagocyteren makkelijker voor de macrofagen. Complementeiwitten kunnen zichzelf ook aan het
celmembraan van de bacterie hechten en deze kapot maken.
Complement zorgt voor versterking van fagocytose en aantrekken van cellen naar de plaats van
infectie.
Het grote stuk zorg voor de herkenning van het pathogeen en het kleine stukje zorgt voor
aantrekking van effector cellen.
