Politics of Difference Samenvatting
Deze samenvatting betreft een samenvatting van de readings / powerpoints gebruikt
tijdens The Politics of Difference in jaar 2025 - 2026.
Lecture 1 | Introduction.......................................................................................................................... 2
Powerpoint (Deze lecture bevat geen readings)........................................................................................ 2
Lecture 2 | Difference in public.............................................................................................................. 5
Inclusion and Democracy – Iris Marion Young..........................................................................................5
The Disinformation Age – W. Lance Bennett & Steven Livingston........................................................... 7
Lecture 3 | Religion..................................................................................................................................9
Religion in the Public Sphere – Jürgen Habermas..................................................................................... 9
Feminist Theory, Embodiment, and the Docile Agent – Saba Mahmood................................................ 11
Lecture 4 | Equality................................................................................................................................13
What is the Point of Equality? – Elizabeth S. Anderson (1999)............................................................... 13
Lecture 5 | Material Inequality............................................................................................................. 16
Capital in the Twenty-First Century – Thomas Piketty (Hoofdstuk 1, 2014)........................................... 16
Waged Labor and the End of Employment – Trebor Scholz (2016)........................................................ 18
Lecture 6 | The State System................................................................................................................. 21
Seeing Like a State – James C. Scott (1998)
Hoofdstuk over legibility & state simplifications....................................................................................21
National Geographic: The Rooting of Peoples and the Territorialization of National Identity among
Scholars and Refugees – Liisa H. Malkki (1992)....................................................................................... 23
Lecture 7 | Race and Coloniality........................................................................................................... 26
Racial Capitalism and the Anthropocene – Carmen G. Gonzalez (2021).................................................26
Old and New Identities, Old and New Ethnicities – Stuart Hall (2000)................................................... 29
“. . . For Even Though I Am Black as Soot, My Intentions Are Good”: The Case of Zwarte Piet – Gloria
Wekker (2016)............................................................................................................................................31
Lecture 8 | Identity................................................................................................................................ 33
Classification – Kwame Anthony Appiah (2019)...................................................................................... 33
Collective Identity and Social Movements – Francesca Polletta & James M. Jasper (2001)....................35
Lecture 9 | Gender and Sexuality..........................................................................................................37
Contracting In – Carole Pateman (1988)................................................................................................... 37
Rethinking the Nature of Work – bell hooks (1984)
Uit Feminist Theory: From Margin to Center...........................................................................................39
Changing Landscapes of Heteronormativity: The Regulation and Normalization of Same-Sex
Sexualities in Europe – Roseneil et al. (2013)...........................................................................................41
Lecture 10 | Representation.................................................................................................................. 44
Jane Mansbridge – "Should Blacks Represent Blacks and Women Represent Women?" (1999)........... 44
‘Minority Representatives’ in the Netherlands: Supporting, Silencing or Suppressing? – Nermin
Aydemir & Rens Vliegenthart (2015)........................................................................................................ 48
Dahlerup (2009) – “Quota as a Strategy for Increasing Women’s Political Representation”................. 51
Lecture 11 | Ability................................................................................................................................ 54
Fred Pelka, What We Have Done: An Oral History of the Disability Rights Movement (2012)..............54
Salih Can Açiksöz – Sacrificial Limbs of Sovereignty: Disabled Veterans, Masculinity, and Nationalist
Politics in Turkey (2012)............................................................................................................................56
Lecture 12 |Tentamen takeaways..........................................................................................................59
1
,Lecture 1 | Introduction
Powerpoint (Deze lecture bevat geen readings)
Lecture 1 – Introduction (PowerPoint)
Saskia Bonjour & Darshan Vigneswaran
Samenvatting
Deze eerste lecture introduceert het kernbegrip van het vak: de politiek van verschil.
De les onderzoekt hoe politieke instellingen verschillen tussen mensen benoemen,
institutionaliseren en daarmee ongelijkheid produceren. Aan de hand van actuele
voorbeelden en een klassikale oefening wordt duidelijk gemaakt dat het beschrijven
van verschillen (zoals etniciteit, gender, klasse) nooit neutraal is. De lecture is
theoretisch-conceptueel van aard, met een sterke focus op het kritisch analyseren van
politieke categorisering en macht.
De politiek van verschil: kernconcept
Politiek van verschil (politics of difference)
→ Hoe macht en politieke instituties mensen indelen in groepen, en hoe dit ongelijkheid
genereert
(p. 11, p. 22)
● Niet alle verschillen zijn politiek: sommige verschillen worden
maatschappelijk of politiek gemarginaliseerd, anderen juist
geïnstitutionaliseerd.
● Politieke macht bepaalt welke verschillen ertoe doen, en welke niet.
Voorbeeld:
● Geert Wilders’ uitspraken over ‘de Nederlander weer op één’ maken nationale
identiteit tot een politiek verschil (p. 3).
● Trumps beleid over gender (p. 6) illustreert hoe de staat bepaalt wat als
normaal of afwijkend geldt, en hoe dat leidt tot uitsluiting.
2
,Wat maakt een verschil politiek?
Normalisering en afwijking
→ Politiek markeert wat als ‘normaal’ geldt, en wat ‘anders’ of ‘afwijkend’ is
(p. 13, 22)
● Definiëren van ‘normaal’ en ‘anders’ is een politieke daad.
● Dit gebeurt via beleid, wetgeving, media en politieke retoriek.
Voorbeeld:
● Het PVV-programma stelt dat onderwijs in het Nederlands moet blijven ‘voor
onze kinderen’ – migratie wordt zo gepolitiseerd (p. 5).
Hoe moeten politicologen verschil bestuderen?
Politieke wetenschap bestudeert niet alleen belangen, maar ook identiteiten
(p. 13)
● Klassieke benadering: belangenstrijd in de publieke sfeer.
● Kritische benadering: ook identiteiten en representatie zijn politieke
onderwerpen.
Twee benaderingen:
1. Liberale theorie – Bepleit neutraliteit van de publieke sfeer: iedereen gelijk,
verschil is privé.
2. Kritische theorie – Verwerpt de neutraliteit van de publieke sfeer: gelijkheid
vereist het erkennen en confronteren van verschil.
→ “Equality requires confronting difference rather than ignoring it” (p. 22)
Positionaliteit en representatie
Positionaliteit
→ De sociale positie van waaruit je spreekt, beïnvloedt wat je ziet en zegt.
(p. 13)
● Verschillen zoals ras, gender, klasse bepalen iemands ervaringen en
perspectieven.
● Deze positie is relevant voor hoe we de wereld analyseren én representeren.
3
, Descriptieve representatie is politiek
→ Ook het beschrijven van verschil (bv. via enquêtes, statistieken) is een politiek
proces (p. 13, 22)
Voorbeeld:
● De survey die in de klas werd ingevuld, baseert zich op vragenlijsten van NHS,
Universiteit Alberta, etc. De keuze hoe je verschillen meet (bv. ras, seksualiteit)
is politiek geladen.
Statistische voorbeelden van verschil
● Seks: 50.4% man / 49.6% vrouw – maar 0.05% tot 1.7% heeft
interseksekenmerken (UNHR) (p. 18)
● Genderidentiteit: Politieke keuzes beïnvloeden hoe transitie of
genderdiversiteit erkend wordt (p. 19)
● Seksuele oriëntatie: Keuze van termen en categorieën beïnvloedt wat
zichtbaar wordt (p. 20)
● Etniciteit/race: CBS en Canada Employment Equity Act hanteren verschillende
definities (p. 21)
● Religie: Wereldwijd vs. Nederlands overzicht laat regionale verschillen zien (p.
16)
● Sociaal-economische achtergrond: Opleiding ouders is een indicator van
klasse (p. 17)
→ Deze cijfers zijn geen neutrale weergave, maar reflecties van politieke keuzes in
meetinstrumenten.
Conclusie
De eerste lecture introduceert het vak ‘Politics of Difference’ door te laten zien dat
verschil geen neutrale categorie is, maar politiek geproduceerd wordt. Door actuele
politieke uitspraken, beleid en statistieken te analyseren, wordt duidelijk dat het
benoemen en institutionaliseren van verschil ongelijkheid genereert. Dit vraagt van
politicologen een kritische houding tegenover zowel empirische data als theoretische
aannames. De tekst is relevant voor het tentamen omdat het het kernbegrip ‘politiek
van verschil’ definieert en contextualiseert — dit begrip zal de basis vormen voor de
verdere theorievorming en toepassing in het vak.
4
Deze samenvatting betreft een samenvatting van de readings / powerpoints gebruikt
tijdens The Politics of Difference in jaar 2025 - 2026.
Lecture 1 | Introduction.......................................................................................................................... 2
Powerpoint (Deze lecture bevat geen readings)........................................................................................ 2
Lecture 2 | Difference in public.............................................................................................................. 5
Inclusion and Democracy – Iris Marion Young..........................................................................................5
The Disinformation Age – W. Lance Bennett & Steven Livingston........................................................... 7
Lecture 3 | Religion..................................................................................................................................9
Religion in the Public Sphere – Jürgen Habermas..................................................................................... 9
Feminist Theory, Embodiment, and the Docile Agent – Saba Mahmood................................................ 11
Lecture 4 | Equality................................................................................................................................13
What is the Point of Equality? – Elizabeth S. Anderson (1999)............................................................... 13
Lecture 5 | Material Inequality............................................................................................................. 16
Capital in the Twenty-First Century – Thomas Piketty (Hoofdstuk 1, 2014)........................................... 16
Waged Labor and the End of Employment – Trebor Scholz (2016)........................................................ 18
Lecture 6 | The State System................................................................................................................. 21
Seeing Like a State – James C. Scott (1998)
Hoofdstuk over legibility & state simplifications....................................................................................21
National Geographic: The Rooting of Peoples and the Territorialization of National Identity among
Scholars and Refugees – Liisa H. Malkki (1992)....................................................................................... 23
Lecture 7 | Race and Coloniality........................................................................................................... 26
Racial Capitalism and the Anthropocene – Carmen G. Gonzalez (2021).................................................26
Old and New Identities, Old and New Ethnicities – Stuart Hall (2000)................................................... 29
“. . . For Even Though I Am Black as Soot, My Intentions Are Good”: The Case of Zwarte Piet – Gloria
Wekker (2016)............................................................................................................................................31
Lecture 8 | Identity................................................................................................................................ 33
Classification – Kwame Anthony Appiah (2019)...................................................................................... 33
Collective Identity and Social Movements – Francesca Polletta & James M. Jasper (2001)....................35
Lecture 9 | Gender and Sexuality..........................................................................................................37
Contracting In – Carole Pateman (1988)................................................................................................... 37
Rethinking the Nature of Work – bell hooks (1984)
Uit Feminist Theory: From Margin to Center...........................................................................................39
Changing Landscapes of Heteronormativity: The Regulation and Normalization of Same-Sex
Sexualities in Europe – Roseneil et al. (2013)...........................................................................................41
Lecture 10 | Representation.................................................................................................................. 44
Jane Mansbridge – "Should Blacks Represent Blacks and Women Represent Women?" (1999)........... 44
‘Minority Representatives’ in the Netherlands: Supporting, Silencing or Suppressing? – Nermin
Aydemir & Rens Vliegenthart (2015)........................................................................................................ 48
Dahlerup (2009) – “Quota as a Strategy for Increasing Women’s Political Representation”................. 51
Lecture 11 | Ability................................................................................................................................ 54
Fred Pelka, What We Have Done: An Oral History of the Disability Rights Movement (2012)..............54
Salih Can Açiksöz – Sacrificial Limbs of Sovereignty: Disabled Veterans, Masculinity, and Nationalist
Politics in Turkey (2012)............................................................................................................................56
Lecture 12 |Tentamen takeaways..........................................................................................................59
1
,Lecture 1 | Introduction
Powerpoint (Deze lecture bevat geen readings)
Lecture 1 – Introduction (PowerPoint)
Saskia Bonjour & Darshan Vigneswaran
Samenvatting
Deze eerste lecture introduceert het kernbegrip van het vak: de politiek van verschil.
De les onderzoekt hoe politieke instellingen verschillen tussen mensen benoemen,
institutionaliseren en daarmee ongelijkheid produceren. Aan de hand van actuele
voorbeelden en een klassikale oefening wordt duidelijk gemaakt dat het beschrijven
van verschillen (zoals etniciteit, gender, klasse) nooit neutraal is. De lecture is
theoretisch-conceptueel van aard, met een sterke focus op het kritisch analyseren van
politieke categorisering en macht.
De politiek van verschil: kernconcept
Politiek van verschil (politics of difference)
→ Hoe macht en politieke instituties mensen indelen in groepen, en hoe dit ongelijkheid
genereert
(p. 11, p. 22)
● Niet alle verschillen zijn politiek: sommige verschillen worden
maatschappelijk of politiek gemarginaliseerd, anderen juist
geïnstitutionaliseerd.
● Politieke macht bepaalt welke verschillen ertoe doen, en welke niet.
Voorbeeld:
● Geert Wilders’ uitspraken over ‘de Nederlander weer op één’ maken nationale
identiteit tot een politiek verschil (p. 3).
● Trumps beleid over gender (p. 6) illustreert hoe de staat bepaalt wat als
normaal of afwijkend geldt, en hoe dat leidt tot uitsluiting.
2
,Wat maakt een verschil politiek?
Normalisering en afwijking
→ Politiek markeert wat als ‘normaal’ geldt, en wat ‘anders’ of ‘afwijkend’ is
(p. 13, 22)
● Definiëren van ‘normaal’ en ‘anders’ is een politieke daad.
● Dit gebeurt via beleid, wetgeving, media en politieke retoriek.
Voorbeeld:
● Het PVV-programma stelt dat onderwijs in het Nederlands moet blijven ‘voor
onze kinderen’ – migratie wordt zo gepolitiseerd (p. 5).
Hoe moeten politicologen verschil bestuderen?
Politieke wetenschap bestudeert niet alleen belangen, maar ook identiteiten
(p. 13)
● Klassieke benadering: belangenstrijd in de publieke sfeer.
● Kritische benadering: ook identiteiten en representatie zijn politieke
onderwerpen.
Twee benaderingen:
1. Liberale theorie – Bepleit neutraliteit van de publieke sfeer: iedereen gelijk,
verschil is privé.
2. Kritische theorie – Verwerpt de neutraliteit van de publieke sfeer: gelijkheid
vereist het erkennen en confronteren van verschil.
→ “Equality requires confronting difference rather than ignoring it” (p. 22)
Positionaliteit en representatie
Positionaliteit
→ De sociale positie van waaruit je spreekt, beïnvloedt wat je ziet en zegt.
(p. 13)
● Verschillen zoals ras, gender, klasse bepalen iemands ervaringen en
perspectieven.
● Deze positie is relevant voor hoe we de wereld analyseren én representeren.
3
, Descriptieve representatie is politiek
→ Ook het beschrijven van verschil (bv. via enquêtes, statistieken) is een politiek
proces (p. 13, 22)
Voorbeeld:
● De survey die in de klas werd ingevuld, baseert zich op vragenlijsten van NHS,
Universiteit Alberta, etc. De keuze hoe je verschillen meet (bv. ras, seksualiteit)
is politiek geladen.
Statistische voorbeelden van verschil
● Seks: 50.4% man / 49.6% vrouw – maar 0.05% tot 1.7% heeft
interseksekenmerken (UNHR) (p. 18)
● Genderidentiteit: Politieke keuzes beïnvloeden hoe transitie of
genderdiversiteit erkend wordt (p. 19)
● Seksuele oriëntatie: Keuze van termen en categorieën beïnvloedt wat
zichtbaar wordt (p. 20)
● Etniciteit/race: CBS en Canada Employment Equity Act hanteren verschillende
definities (p. 21)
● Religie: Wereldwijd vs. Nederlands overzicht laat regionale verschillen zien (p.
16)
● Sociaal-economische achtergrond: Opleiding ouders is een indicator van
klasse (p. 17)
→ Deze cijfers zijn geen neutrale weergave, maar reflecties van politieke keuzes in
meetinstrumenten.
Conclusie
De eerste lecture introduceert het vak ‘Politics of Difference’ door te laten zien dat
verschil geen neutrale categorie is, maar politiek geproduceerd wordt. Door actuele
politieke uitspraken, beleid en statistieken te analyseren, wordt duidelijk dat het
benoemen en institutionaliseren van verschil ongelijkheid genereert. Dit vraagt van
politicologen een kritische houding tegenover zowel empirische data als theoretische
aannames. De tekst is relevant voor het tentamen omdat het het kernbegrip ‘politiek
van verschil’ definieert en contextualiseert — dit begrip zal de basis vormen voor de
verdere theorievorming en toepassing in het vak.
4
