Kennislijn: wet- en regelgeving en financiering in het sociale domein
HC les 1: schets van de Nederlandse samenleving
Kern van democratie = bescherming van minderheden
“schets van de Nederlandse samenleving”
1. Leefvormen
2. Onderwijs
3. Arbeid
4. Godsdienst
5. Ruimtelijke ordening
6. Gezondheidszorg en welzijn
1. Leefvormen
Geschiedenis
- Voor de industriële revolutie was Nederland een agrarische-ambachtelijke samenleving:
redelijk homogeen verankert, statisch en met duidelijke rollenpatronen.
- Adel (Graven/stadhouders), horigen en burgers (en buitenlui).
- Gouden eeuw: opkomst koopman.
- Urbanisatie (verstedelijking) vanaf 2e helft 19e eeuw: vanaf nu komen de steden pas goed op!
Jaren 60 van de 20e eeuw
- Echtscheidingen nemen toe
- Vrouwen (jaren’50) niet meer handelingsonbekwaam bij het huwelijk.
- Volwassenheid van 25 naar 23 naar 21 nu 18
- Pluriforme samenleving zet door.
- Andere samenlevingsvormen zien het licht en rechten en plichten veranderen.
In hoeverre zijn we zelf een ‘product’ van immigratie
- 15% van alle Nederlanders hebben binnen 3 generaties buitenlandse voorouders
- 25% binnen 6 generaties
- 50% binnen 8 generaties
Hoe ziet jouw DNA eruit
- Na 1950 verhuizingen binnen NL komt op gang.
- Na 1900 dienstbetrekking Duitse vrouwen naar rijkere Nederlanders.
- Na 1850 verhuizingen binnen NL naar de stad komt op gang.
- Vanaf de 17e veel Duitsers naar NL voor de vervening.
- Eind 16 en in de 17e eeuw Hugenoten naar vooral de Randstad: 40% van Leiden bestonden
uit Hugenoten.
- Vanaf de 17e eeuw Asjkenazische Joden naar Nederland.
- Vanaf de 15e eeuw (Sjefardiem) Portugese Joden naar Nederland.
- Voor 1000 verschillende groepen als Batavieren, Friezen en Saksen
,Normatief handelen hierin van de social worker
Ethiek van de 1e orde ( je begint bij de vraag van de gene die je voor je hebt en wat past daarbij op
maat?)
Ethiek van 3e orde (institutionele orde, je handelt vanuit de richtlijnen van het instituut)
2. Onderwijs
Geschiedenis tot heden(jaartallen onbelangrijk)
- Voor 1884 zorg van gemeenten en kerk (algemeen met godsdienstonderwijs: klompenschool)
- In 1784 oprichting van de maatschappij tot nut van ‘t Algemeen ( Nutsscholen):
welzijn/cultuur/democratisering/, verheffing van het gewone volk. Hierdoor minder
afhankelijk en zelfstandiger
- 1874 kinderwetje van Van Houten: onder de 12. In 1810 Napoleon geen kinderen in mijnen.
- 1917 ‘pacificatie’ schoolstrijd over bekostiging van bijzondere scholen qua identiteit tegen
uitruil algemeen kiesrecht (1917 mannen en 1922 vrouwen: van 23 jaar)! Soevereiniteit in
eigen huis (onderwijs inrichten zoals jij als school dat zelf wilt, zo lang je kinderen maar goed
onderwijs geeft.
- Latijnse school (later hogere burgerschool/hbs)
- Mammoetwet in 1968 (van mulo en hbs tot mavo en vwo (ath. en gym.): iedereen een
algemene en beroepsopleiding kunnen volgen.
- Nieuwe basisschool in 1985: kleuter en ‘grote’ school in één.
- Basisvorming en studiehuis in 1993: onderwijs op maat.
- VMBO in 1999.
- Brede scholen: ‘alles in één’.
- Sterke toenamen hoger onderwijs.
3. Arbeid
Geschiedenis tot heden
- Van een agrarische samenleving via een ‘koopmanssamenleving’ en industriële samenleving
naar meer een samenleving waar veel mensen in de dienstensector werkzaam zijn.
- Latere deelnamen aan het arbeidsproces en langer werken.
- OAW (1957/Drees), pensioen en verzekeringen.
- Rechtsbescherming (vakbonden en cao’s)
- ZZP’ers.
4. Godsdienst
Geschiedenis tot heden
- Voor 300 vgj/na chr. Heidense vormen van geloof.
- Tussen 500 en 1000 kerstening door missionarissen (Willebrord).
- Voor 1570 katholiek land met een groep Mennonieten/doopsgezinden (Amish) (tot aan de
reformatie: Luther en Calvijn).
- Vanaf 1570 tot jaren ’60, 20e eeuw sterk calvinistisch. Vanaf 1850 weer rechten katholieken.
- Vanaf de ‘afscheiding’ (1835) de verzuiling (sociaal en politiek).
- Na 1845: katholiek zijn mocht weer: bouw ‘Cuyperiaanse kathedralen’.
- Soevereiniteit in eigen kring. (ontstaat allemaal door godsdienst)
, - Sinds 1848 een parlementaire democratie.( In 1918 (mannen) en 1919 (vrouwen) boven de
23. Daarvoor tussen de 20 en 150 te betalen om te mogen stemmen.
- Voor 1918 een liberaal geregeerd land, na 1918 een conservatief land doordat het kerkvolk
behoorlijk rechts en conservatief was.
Jaartallen niet heel belangrijk, wel grote lijnen.
- Vanaf 1000 Katholiek
- Vanaf 1580 bovenlaag protestant
- Vanaf 16e eeuw Doopsgezinde of mennonieten (arme laag).
- Vanaf 16 en 17e eeuw Joden.
- Vanaf 19e eeuw 50% protestant.
- Vanaf 1840 verzuiling en ontmanteling staatkerk (NH).(verzuiling ontstond doordat de
staatkerk werd opgeheven.)
- Vanaf jaren ’60 20e eeuw opkomst Islam.
- Vanaf jaren ’60 20e eeuw ontzuiling.
- Vanaf jaren ’80 20e eeuw allerlei nieuwe vormen.
- Vanaf 2000 sterke opkomst evangelische bewegingen.
5. Ruimtelijke ordening
- Horigen en van poorters en buitenlui.
- Kloosters en de adel bezaten het land. Voor 1795 ‘heerlijkheden’ en steden met en zonder
stadrechten.
- Gemeentewet (1807). Gemeente mocht zelf bepalen hoeveel belasting betaald moet worden
- De grote ontginning (10 eeuw): vorming groene hart.
- De waterschappen (13e eeuw) waren de eerste democratisch gevormde (ons poldermodel).
- Woningwet (1901): beroep van sociaal werker kwam hiermee op. Zorgde voor betere
hygiëne in huis
- Urbanisatie en suburbanisatie.
- Vervoer van water naar weg.
- Veel problemen met het verkrijgen van woningen.
6. Gezondheid en Welzijn
- Tot de jaren ’50 20e eeuw taak van gemeenten en kerk (liefdadigheid). Van gasthuizen en
dolhuizen (ook voor mentaal gehandicapten).
- Sinds 1983 een sociaal grondrecht: recht op werk, huisvesting en onderwijs: actieve overheid.
- AWBZ (1967) Nu WLZ (2015).
- Zorgverzekeringswet (ZVW) (2006).
- 0e, 1e, 2e lijns zorg. 0e familie 1e huisarts 2e met verwijsbrief. 3e combinatie van 1e en 2e
- Bekostiging is problematisch.
- Welzijn tot begin 20e eeuw vooral liefdadigheid. In 1854 de eerste armenwet: af van
liefdadigheid: stichting koloniën van weldadigeid (1823).
- Ministerie van maatschappelijk werk in 1952. Gevolgd door het min. van CRM (hoogtijdagen
welzijn en cultuur)
HC les 1: schets van de Nederlandse samenleving
Kern van democratie = bescherming van minderheden
“schets van de Nederlandse samenleving”
1. Leefvormen
2. Onderwijs
3. Arbeid
4. Godsdienst
5. Ruimtelijke ordening
6. Gezondheidszorg en welzijn
1. Leefvormen
Geschiedenis
- Voor de industriële revolutie was Nederland een agrarische-ambachtelijke samenleving:
redelijk homogeen verankert, statisch en met duidelijke rollenpatronen.
- Adel (Graven/stadhouders), horigen en burgers (en buitenlui).
- Gouden eeuw: opkomst koopman.
- Urbanisatie (verstedelijking) vanaf 2e helft 19e eeuw: vanaf nu komen de steden pas goed op!
Jaren 60 van de 20e eeuw
- Echtscheidingen nemen toe
- Vrouwen (jaren’50) niet meer handelingsonbekwaam bij het huwelijk.
- Volwassenheid van 25 naar 23 naar 21 nu 18
- Pluriforme samenleving zet door.
- Andere samenlevingsvormen zien het licht en rechten en plichten veranderen.
In hoeverre zijn we zelf een ‘product’ van immigratie
- 15% van alle Nederlanders hebben binnen 3 generaties buitenlandse voorouders
- 25% binnen 6 generaties
- 50% binnen 8 generaties
Hoe ziet jouw DNA eruit
- Na 1950 verhuizingen binnen NL komt op gang.
- Na 1900 dienstbetrekking Duitse vrouwen naar rijkere Nederlanders.
- Na 1850 verhuizingen binnen NL naar de stad komt op gang.
- Vanaf de 17e veel Duitsers naar NL voor de vervening.
- Eind 16 en in de 17e eeuw Hugenoten naar vooral de Randstad: 40% van Leiden bestonden
uit Hugenoten.
- Vanaf de 17e eeuw Asjkenazische Joden naar Nederland.
- Vanaf de 15e eeuw (Sjefardiem) Portugese Joden naar Nederland.
- Voor 1000 verschillende groepen als Batavieren, Friezen en Saksen
,Normatief handelen hierin van de social worker
Ethiek van de 1e orde ( je begint bij de vraag van de gene die je voor je hebt en wat past daarbij op
maat?)
Ethiek van 3e orde (institutionele orde, je handelt vanuit de richtlijnen van het instituut)
2. Onderwijs
Geschiedenis tot heden(jaartallen onbelangrijk)
- Voor 1884 zorg van gemeenten en kerk (algemeen met godsdienstonderwijs: klompenschool)
- In 1784 oprichting van de maatschappij tot nut van ‘t Algemeen ( Nutsscholen):
welzijn/cultuur/democratisering/, verheffing van het gewone volk. Hierdoor minder
afhankelijk en zelfstandiger
- 1874 kinderwetje van Van Houten: onder de 12. In 1810 Napoleon geen kinderen in mijnen.
- 1917 ‘pacificatie’ schoolstrijd over bekostiging van bijzondere scholen qua identiteit tegen
uitruil algemeen kiesrecht (1917 mannen en 1922 vrouwen: van 23 jaar)! Soevereiniteit in
eigen huis (onderwijs inrichten zoals jij als school dat zelf wilt, zo lang je kinderen maar goed
onderwijs geeft.
- Latijnse school (later hogere burgerschool/hbs)
- Mammoetwet in 1968 (van mulo en hbs tot mavo en vwo (ath. en gym.): iedereen een
algemene en beroepsopleiding kunnen volgen.
- Nieuwe basisschool in 1985: kleuter en ‘grote’ school in één.
- Basisvorming en studiehuis in 1993: onderwijs op maat.
- VMBO in 1999.
- Brede scholen: ‘alles in één’.
- Sterke toenamen hoger onderwijs.
3. Arbeid
Geschiedenis tot heden
- Van een agrarische samenleving via een ‘koopmanssamenleving’ en industriële samenleving
naar meer een samenleving waar veel mensen in de dienstensector werkzaam zijn.
- Latere deelnamen aan het arbeidsproces en langer werken.
- OAW (1957/Drees), pensioen en verzekeringen.
- Rechtsbescherming (vakbonden en cao’s)
- ZZP’ers.
4. Godsdienst
Geschiedenis tot heden
- Voor 300 vgj/na chr. Heidense vormen van geloof.
- Tussen 500 en 1000 kerstening door missionarissen (Willebrord).
- Voor 1570 katholiek land met een groep Mennonieten/doopsgezinden (Amish) (tot aan de
reformatie: Luther en Calvijn).
- Vanaf 1570 tot jaren ’60, 20e eeuw sterk calvinistisch. Vanaf 1850 weer rechten katholieken.
- Vanaf de ‘afscheiding’ (1835) de verzuiling (sociaal en politiek).
- Na 1845: katholiek zijn mocht weer: bouw ‘Cuyperiaanse kathedralen’.
- Soevereiniteit in eigen kring. (ontstaat allemaal door godsdienst)
, - Sinds 1848 een parlementaire democratie.( In 1918 (mannen) en 1919 (vrouwen) boven de
23. Daarvoor tussen de 20 en 150 te betalen om te mogen stemmen.
- Voor 1918 een liberaal geregeerd land, na 1918 een conservatief land doordat het kerkvolk
behoorlijk rechts en conservatief was.
Jaartallen niet heel belangrijk, wel grote lijnen.
- Vanaf 1000 Katholiek
- Vanaf 1580 bovenlaag protestant
- Vanaf 16e eeuw Doopsgezinde of mennonieten (arme laag).
- Vanaf 16 en 17e eeuw Joden.
- Vanaf 19e eeuw 50% protestant.
- Vanaf 1840 verzuiling en ontmanteling staatkerk (NH).(verzuiling ontstond doordat de
staatkerk werd opgeheven.)
- Vanaf jaren ’60 20e eeuw opkomst Islam.
- Vanaf jaren ’60 20e eeuw ontzuiling.
- Vanaf jaren ’80 20e eeuw allerlei nieuwe vormen.
- Vanaf 2000 sterke opkomst evangelische bewegingen.
5. Ruimtelijke ordening
- Horigen en van poorters en buitenlui.
- Kloosters en de adel bezaten het land. Voor 1795 ‘heerlijkheden’ en steden met en zonder
stadrechten.
- Gemeentewet (1807). Gemeente mocht zelf bepalen hoeveel belasting betaald moet worden
- De grote ontginning (10 eeuw): vorming groene hart.
- De waterschappen (13e eeuw) waren de eerste democratisch gevormde (ons poldermodel).
- Woningwet (1901): beroep van sociaal werker kwam hiermee op. Zorgde voor betere
hygiëne in huis
- Urbanisatie en suburbanisatie.
- Vervoer van water naar weg.
- Veel problemen met het verkrijgen van woningen.
6. Gezondheid en Welzijn
- Tot de jaren ’50 20e eeuw taak van gemeenten en kerk (liefdadigheid). Van gasthuizen en
dolhuizen (ook voor mentaal gehandicapten).
- Sinds 1983 een sociaal grondrecht: recht op werk, huisvesting en onderwijs: actieve overheid.
- AWBZ (1967) Nu WLZ (2015).
- Zorgverzekeringswet (ZVW) (2006).
- 0e, 1e, 2e lijns zorg. 0e familie 1e huisarts 2e met verwijsbrief. 3e combinatie van 1e en 2e
- Bekostiging is problematisch.
- Welzijn tot begin 20e eeuw vooral liefdadigheid. In 1854 de eerste armenwet: af van
liefdadigheid: stichting koloniën van weldadigeid (1823).
- Ministerie van maatschappelijk werk in 1952. Gevolgd door het min. van CRM (hoogtijdagen
welzijn en cultuur)
