College 1.1 31-8-2020
3 pijlers: vergoeden, vergelden, voorkomen.
Grondslagen van aansprakelijkheidsrecht
Uitgangspunt:
Een ieder draagt zijn eigen schade…Tenzij aansprakelijkheid kan worden aangenomen.
→ tenzij er een wettelijke grondslag is die de schade rechtvaardigt (bij een ander te
verhalen)
Onderscheid in twee fases
- Vestiging van aansprakelijkheid
o Is er een grondslag aanwezig die het verhalen van schade rechtvaardigt?
- Vaststelling omvang aansprakelijkheid
o Welke schadeposten komen voor vergoeding in aanmerking?
o (welke schade welke mate van vergoeding)
Heb je recht op vergoeding kapotte kleding, immateriele schade, vergoeding niet kunnen
werken?
Eerste fase: Vestiging van aansprakelijkheid
Diverse grondslagen mogelijk
- Buitencontractuele grondslag van aansprakelijkheid → onrechtmatige daad 6:162 BW
- Contractuele grondslag van aansprakelijkheid → wanprestatie 6:74 BW
- Werkgeversaansprakelijkheid 7:658 BW, 7:611 BW
- Risicoaansprakelijkheden 6:169 BW, 6:193 BW (eigenaar dier aansprakelijk voor de
schade die het dier veroorzaakt)
Niet limitatief (?)
Grondslag onrechtmatige daad
Art 6:162 BW vereisten
Er moet worden voldaan aan 5 vereisten:
1. Onrechtmatige daad
2. Schade is aanwezig
3. Causaliteit (dientengevolge)
4. Toerekening (schade toegerekend worden aan iemand)
5. Relativiteitsvereiste (jegens een ander)
1: Onrechtmatige daad
Art 6:162.2 BW Lid 2 → moet aan 1 van de 3 dingen worden voldaan:
- Inbreuk op een (subjectief) recht
o Recht op eigendom → diefstal
- Wettelijke plicht
o Geschreven norm overtreden → door rood rijden
- Maatschappelijk verkeer
o Maatschappelijke zorgvuldigheid in ongeschreven normen. Noodloos groot
gevaar in het leven van een ander roepen.
o Gevaarzetting → kelderluik-arrest (hiervoor moet aan de kelderluikcriteria
worden voldaan)
,Kelderluik-arrest
In een café viel iemand in een openstaand kelderluik. Er stond geen bordje of een
waarschuwing. (Hij heeft geen rekening gehouden met gasten en geen
voorzorgsmaatregelen genomen. → wel gevaarzetting.)
Een gedraging dat tot schade leidt, hoeft nog niet onrechtmatig te zijn. Het gevaar moet
dusdanig zijn, dat betrokkene zich naar maatstaven van zorgvuldigheid van dit gedrag had
behoren te onthouden.
Kelderluikcriteria:
- Aard van de gedraging (luik open zetten)
- Mate van waarschijnlijkheid van de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid
- De (grootte van de) kans op schade
- Aard en ernst van eventuele schade
- Bezwaarlijkheid en gebruikelijkheid van het nemen van voorzorgsmaatregelen
(pionnetjes, bordje)
Deze moet je tegen elkaar afwegen om te zien of er sprake is van gevaarzetting en dus van
een onrechtmatige daad.
Jetblast
Vliegveld naast het strand. Mensen kijken naar opstijgende vliegtuigen bij het hek maar er is
kans om weggeblazen te worden.
Vrouw werd weggeblazen tegen rotsen. Luchthaven aansprakelijk gesteld door geen veilige
omgeving geschept. → kelderluik criteria afgewogen.
Er was wel een bordje geplaatst, maar het was niet genoeg om de mensen bij het hek weg te
houden.
→Waarschuwen voor gevaar is niet altijd voldoende. Moet adequaat en effectief zijn. Om te
zien of een waarschuwing een afdoende maatregel is, is van doorslaggevende betekenis of
te verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor
dit gevaar wordt vermeden.
Bijzondere situaties (onrechtmatige daad)
Hierbij is sprake van een hogere drempel bij het aannemen van onrechtmatige daad →
minder snel aansprakelijk gesteld worden
➔ Sport en spel
o Deelnemers accepteren gevaarlijke gedragingen en weten wat er kan
gebeuren.
o Natrap arrest → hard nagetrapt → is het onrechtmatig?
o Gedragingen binnen sport zijn minder onrechtmatig dan buiten sport omdat je
dat (tot op zekere hoogte) kunt verwachten.
o Overtreden van regels betekent niet dat het meteen onrechtmatig is. Is wel
een factor die mee telt bij het bekijken of het een onrechtmatige daad is.
omstandigheden moeten meegenomen worden, moet per geval beoordeeld
worden.
➔ Vriendendienst
o Zusjes jansen → kast naar boven tillen, onderarm klem → geamputeerd.
o Ongelukkige samenloop van omstandigheden. Mate van waarschijnlijkheid
moet groot zijn om het onrechtmatig te noemen. De kans moet heel
waarschijnlijk zijn dat je je er bewust van had moeten zijn om het een
onrechtmatige daad te noemen.
o De enkele mogelijkheid van een ongeval maakt dat gedrag nog niet
onrechtmatig.
,2: Schade
Er moet sprake zijn van schade. Psychisch of fysiek letsel.
3. Causaliteit
Causaal verband tussen onrechtmatige daad en de schade.
- Feitelijk causaal verband → art 6:162 BW
o Schade had niet bestaan als de onrechtmatige daad zich niet had
voorgedaan. (dientengevolge)
- Juridisch causaal verband → art 6:98 BW
o Is van belang bij de vaststelling van de omvang (2e fase)
o Aard van aansprakelijkheid
o Aard van schade
4. Toerekening
Art 6:162 BW
- Onrechtmatige daad kan worden toegerekend indien het te wijten is aan iemands
schuld of aan een oorzaak welke volgens de wet of de in het verkeer geldende
opvatting voor zijn rekening komt.
5. Relativiteit
Art 6:163 BW
- Verplichting tot schadevergoeding bestaat, wanneer de geschonden norm strekt tot
bescherming tegen de schade zoals de benadeelde heeft geleden.
- Niet ieder onrechtmatig handelen is onrechtmatig tegenover iedereen.
- Dit vereiste kan aansprakelijkheid inperken.
- Duwbak Linda arrest → vaartuig is gezonken → schade aan twee andere vaartuigen
van Van Hasselt. Zinken is gekomen door slecht onderhoud van het vaartuig.
Certificaat is nog wel een jaar van tevoren verleend maar had nooit mogen gebeuren.
De keuring van deskundigen was dus onzorgvuldig.
o Is er voldaan aan relativiteitsvereiste? → niet voldaan.
- Om te kijken of de geschonden norm strekt tot bescherming tegen de schade die de
benadeelde heeft geleden, moet er gekeken worden naar het doel en de strekking
van de geschonden norm. Hierbij moet worden onderzocht tot welke personen, tot
welke schade en welke wijzen van ontstaan van schade de beoogde bescherming
zich uitstrekt.
Tweede fase: Vaststelling omvang aansprakelijkheid
Wat is inhoud en omvang van de vergoeding?
Afdeling 6.1.10 BW art 6:95 – 6:110 BW
Art 6:95 BW
- De schade die door schadevergoeding moet worden vergoed, bestaat uit
vermogensschade en ander nadeel.
Vermogensschade → art. 6:96 BW (kosten medische behandeling, verlies arbeidsinkomen)
Vergoeding alleen als wet hier toestemming voor geeft.
Immateriele schade → art. 6:106 BW (pijn, verdriet als gevolg van schade.)
, Schadevergoedingsrecht
- Schade komt volledig in aanmerking voor vergoeding (?)
Schade van derden → alleen als er een wettelijke grondslag voor is.
- Letsel
o Art. 6:107 BW en art. 6:107a BW: Verplaatste schade → kosten die anderen
hebben betaald.
- Overlijden
o Art. 6:108 BW: Overlijdensschade
Zelfstandige onrechtmatige daad
- Oogmerk
o Als iemand oogmerk had zodanig nadeel toe te brengen. Met andere
woorden: opzet.
- Shockschade
o Schade als gevolg van een schokkende gebeurtenis
o Er is sprake van:
▪ Overtreding van een verkeers- en veiligheidsnorm
▪ Directe confrontatie met de gebeurtenis of het slachtoffer
▪ Geestelijk letsel opgelopen hierdoor
▪ Nauwe affectieve relatie met slachtoffer
o Taxibus arrest → kind werd overreden door taxibus tijdens buitenspelen.
Moeder werd hiermee geconfronteerd → moeder heeft geestelijk letsel
opgelopen.
o Er is sprake van onrechtmatige daad. → er is nauwe affectieve relatie,
overtreding verkeersnorm, geestelijk letsel en directe confrontatie → niet
alleen onrechtmatige daad tegenover kind maar ook tegenover de moeder →
moeder vergoeding voor materiele en immateriële schade.
o Affectieschade → art. 6:107 lid 2 en 6:108 lid 2 BW
▪ Sinds 1-1-2019!
▪ Voor bepaalde naasten is er recht op vergoeding (immateriële schade,
verdriet, pijn). Beperkte kring van gerechtigden die is vastgelegd in de
wet. Er is ook een stelsel van vaste bedragen.
Categorieën van letselschadezaken
- Arbeidsongevallen/ beroepsziekten
- Medische missers
- Verkeersongelukken
- Strafbare feiten
- Overige schadevoorvallen
Werkgeversaansprakelijkheid
- Art. 7:658 lid 2 BW
o Werkgever is aansprakelijk voor schade die werknemer in uitoefening van zijn
werkzaamheden lijdt. Tenzij hij kan aantonen dat hij de verplichtingen is
nagekomen of dat de schade grotendeels het gevolg is van opzet of bewuste
roekeloosheid van de werknemer.
- Art. 7:611 BW
o De werkgever en werknemer zijn verplicht zich als een goed werkgever en
goed werknemer te gedragen.
- Overtreding in de zorg voor medewerkers
- Handhaving via civiel aansprakelijkheidsrecht, bestuursrecht (inspectie SZW) en
strafrecht.
3 pijlers: vergoeden, vergelden, voorkomen.
Grondslagen van aansprakelijkheidsrecht
Uitgangspunt:
Een ieder draagt zijn eigen schade…Tenzij aansprakelijkheid kan worden aangenomen.
→ tenzij er een wettelijke grondslag is die de schade rechtvaardigt (bij een ander te
verhalen)
Onderscheid in twee fases
- Vestiging van aansprakelijkheid
o Is er een grondslag aanwezig die het verhalen van schade rechtvaardigt?
- Vaststelling omvang aansprakelijkheid
o Welke schadeposten komen voor vergoeding in aanmerking?
o (welke schade welke mate van vergoeding)
Heb je recht op vergoeding kapotte kleding, immateriele schade, vergoeding niet kunnen
werken?
Eerste fase: Vestiging van aansprakelijkheid
Diverse grondslagen mogelijk
- Buitencontractuele grondslag van aansprakelijkheid → onrechtmatige daad 6:162 BW
- Contractuele grondslag van aansprakelijkheid → wanprestatie 6:74 BW
- Werkgeversaansprakelijkheid 7:658 BW, 7:611 BW
- Risicoaansprakelijkheden 6:169 BW, 6:193 BW (eigenaar dier aansprakelijk voor de
schade die het dier veroorzaakt)
Niet limitatief (?)
Grondslag onrechtmatige daad
Art 6:162 BW vereisten
Er moet worden voldaan aan 5 vereisten:
1. Onrechtmatige daad
2. Schade is aanwezig
3. Causaliteit (dientengevolge)
4. Toerekening (schade toegerekend worden aan iemand)
5. Relativiteitsvereiste (jegens een ander)
1: Onrechtmatige daad
Art 6:162.2 BW Lid 2 → moet aan 1 van de 3 dingen worden voldaan:
- Inbreuk op een (subjectief) recht
o Recht op eigendom → diefstal
- Wettelijke plicht
o Geschreven norm overtreden → door rood rijden
- Maatschappelijk verkeer
o Maatschappelijke zorgvuldigheid in ongeschreven normen. Noodloos groot
gevaar in het leven van een ander roepen.
o Gevaarzetting → kelderluik-arrest (hiervoor moet aan de kelderluikcriteria
worden voldaan)
,Kelderluik-arrest
In een café viel iemand in een openstaand kelderluik. Er stond geen bordje of een
waarschuwing. (Hij heeft geen rekening gehouden met gasten en geen
voorzorgsmaatregelen genomen. → wel gevaarzetting.)
Een gedraging dat tot schade leidt, hoeft nog niet onrechtmatig te zijn. Het gevaar moet
dusdanig zijn, dat betrokkene zich naar maatstaven van zorgvuldigheid van dit gedrag had
behoren te onthouden.
Kelderluikcriteria:
- Aard van de gedraging (luik open zetten)
- Mate van waarschijnlijkheid van de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid
- De (grootte van de) kans op schade
- Aard en ernst van eventuele schade
- Bezwaarlijkheid en gebruikelijkheid van het nemen van voorzorgsmaatregelen
(pionnetjes, bordje)
Deze moet je tegen elkaar afwegen om te zien of er sprake is van gevaarzetting en dus van
een onrechtmatige daad.
Jetblast
Vliegveld naast het strand. Mensen kijken naar opstijgende vliegtuigen bij het hek maar er is
kans om weggeblazen te worden.
Vrouw werd weggeblazen tegen rotsen. Luchthaven aansprakelijk gesteld door geen veilige
omgeving geschept. → kelderluik criteria afgewogen.
Er was wel een bordje geplaatst, maar het was niet genoeg om de mensen bij het hek weg te
houden.
→Waarschuwen voor gevaar is niet altijd voldoende. Moet adequaat en effectief zijn. Om te
zien of een waarschuwing een afdoende maatregel is, is van doorslaggevende betekenis of
te verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor
dit gevaar wordt vermeden.
Bijzondere situaties (onrechtmatige daad)
Hierbij is sprake van een hogere drempel bij het aannemen van onrechtmatige daad →
minder snel aansprakelijk gesteld worden
➔ Sport en spel
o Deelnemers accepteren gevaarlijke gedragingen en weten wat er kan
gebeuren.
o Natrap arrest → hard nagetrapt → is het onrechtmatig?
o Gedragingen binnen sport zijn minder onrechtmatig dan buiten sport omdat je
dat (tot op zekere hoogte) kunt verwachten.
o Overtreden van regels betekent niet dat het meteen onrechtmatig is. Is wel
een factor die mee telt bij het bekijken of het een onrechtmatige daad is.
omstandigheden moeten meegenomen worden, moet per geval beoordeeld
worden.
➔ Vriendendienst
o Zusjes jansen → kast naar boven tillen, onderarm klem → geamputeerd.
o Ongelukkige samenloop van omstandigheden. Mate van waarschijnlijkheid
moet groot zijn om het onrechtmatig te noemen. De kans moet heel
waarschijnlijk zijn dat je je er bewust van had moeten zijn om het een
onrechtmatige daad te noemen.
o De enkele mogelijkheid van een ongeval maakt dat gedrag nog niet
onrechtmatig.
,2: Schade
Er moet sprake zijn van schade. Psychisch of fysiek letsel.
3. Causaliteit
Causaal verband tussen onrechtmatige daad en de schade.
- Feitelijk causaal verband → art 6:162 BW
o Schade had niet bestaan als de onrechtmatige daad zich niet had
voorgedaan. (dientengevolge)
- Juridisch causaal verband → art 6:98 BW
o Is van belang bij de vaststelling van de omvang (2e fase)
o Aard van aansprakelijkheid
o Aard van schade
4. Toerekening
Art 6:162 BW
- Onrechtmatige daad kan worden toegerekend indien het te wijten is aan iemands
schuld of aan een oorzaak welke volgens de wet of de in het verkeer geldende
opvatting voor zijn rekening komt.
5. Relativiteit
Art 6:163 BW
- Verplichting tot schadevergoeding bestaat, wanneer de geschonden norm strekt tot
bescherming tegen de schade zoals de benadeelde heeft geleden.
- Niet ieder onrechtmatig handelen is onrechtmatig tegenover iedereen.
- Dit vereiste kan aansprakelijkheid inperken.
- Duwbak Linda arrest → vaartuig is gezonken → schade aan twee andere vaartuigen
van Van Hasselt. Zinken is gekomen door slecht onderhoud van het vaartuig.
Certificaat is nog wel een jaar van tevoren verleend maar had nooit mogen gebeuren.
De keuring van deskundigen was dus onzorgvuldig.
o Is er voldaan aan relativiteitsvereiste? → niet voldaan.
- Om te kijken of de geschonden norm strekt tot bescherming tegen de schade die de
benadeelde heeft geleden, moet er gekeken worden naar het doel en de strekking
van de geschonden norm. Hierbij moet worden onderzocht tot welke personen, tot
welke schade en welke wijzen van ontstaan van schade de beoogde bescherming
zich uitstrekt.
Tweede fase: Vaststelling omvang aansprakelijkheid
Wat is inhoud en omvang van de vergoeding?
Afdeling 6.1.10 BW art 6:95 – 6:110 BW
Art 6:95 BW
- De schade die door schadevergoeding moet worden vergoed, bestaat uit
vermogensschade en ander nadeel.
Vermogensschade → art. 6:96 BW (kosten medische behandeling, verlies arbeidsinkomen)
Vergoeding alleen als wet hier toestemming voor geeft.
Immateriele schade → art. 6:106 BW (pijn, verdriet als gevolg van schade.)
, Schadevergoedingsrecht
- Schade komt volledig in aanmerking voor vergoeding (?)
Schade van derden → alleen als er een wettelijke grondslag voor is.
- Letsel
o Art. 6:107 BW en art. 6:107a BW: Verplaatste schade → kosten die anderen
hebben betaald.
- Overlijden
o Art. 6:108 BW: Overlijdensschade
Zelfstandige onrechtmatige daad
- Oogmerk
o Als iemand oogmerk had zodanig nadeel toe te brengen. Met andere
woorden: opzet.
- Shockschade
o Schade als gevolg van een schokkende gebeurtenis
o Er is sprake van:
▪ Overtreding van een verkeers- en veiligheidsnorm
▪ Directe confrontatie met de gebeurtenis of het slachtoffer
▪ Geestelijk letsel opgelopen hierdoor
▪ Nauwe affectieve relatie met slachtoffer
o Taxibus arrest → kind werd overreden door taxibus tijdens buitenspelen.
Moeder werd hiermee geconfronteerd → moeder heeft geestelijk letsel
opgelopen.
o Er is sprake van onrechtmatige daad. → er is nauwe affectieve relatie,
overtreding verkeersnorm, geestelijk letsel en directe confrontatie → niet
alleen onrechtmatige daad tegenover kind maar ook tegenover de moeder →
moeder vergoeding voor materiele en immateriële schade.
o Affectieschade → art. 6:107 lid 2 en 6:108 lid 2 BW
▪ Sinds 1-1-2019!
▪ Voor bepaalde naasten is er recht op vergoeding (immateriële schade,
verdriet, pijn). Beperkte kring van gerechtigden die is vastgelegd in de
wet. Er is ook een stelsel van vaste bedragen.
Categorieën van letselschadezaken
- Arbeidsongevallen/ beroepsziekten
- Medische missers
- Verkeersongelukken
- Strafbare feiten
- Overige schadevoorvallen
Werkgeversaansprakelijkheid
- Art. 7:658 lid 2 BW
o Werkgever is aansprakelijk voor schade die werknemer in uitoefening van zijn
werkzaamheden lijdt. Tenzij hij kan aantonen dat hij de verplichtingen is
nagekomen of dat de schade grotendeels het gevolg is van opzet of bewuste
roekeloosheid van de werknemer.
- Art. 7:611 BW
o De werkgever en werknemer zijn verplicht zich als een goed werkgever en
goed werknemer te gedragen.
- Overtreding in de zorg voor medewerkers
- Handhaving via civiel aansprakelijkheidsrecht, bestuursrecht (inspectie SZW) en
strafrecht.
