Wat is de meest
effectieve pijnstilling
bij
verbandwissel?
Naam: XXX
Studentnummer: XXX
Opdracht: 283S5
Datum: Januari 2020
Opleiding: HBO – V
Module: Inleiding onderzoek doen
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Inleiding
1.1 Inleiding blz. 3
1.2 Probleemanalyse blz. 4
1.3 Vraagstelling en doelstelling blz. 4
1.4 Theoretisch kader blz. 5
1.5 Dataverzameling blz. 8
1.6 Weergave van wetenschappelijke artikelen blz. 9
1.7 Weergave resultaten aanvullende bronnen blz. 19
Hoofdstuk 2. Methode van onderzoek
2.1 Methode van dataverzameling blz. 20
2.2 Topiclijst blz. 21
2.3 Keuze van respondenten blz. 22
2.4 Betrouwbaarheid en validiteit van het praktijkonderzoek blz. 22
2.5 Analyseprocedure blz. 23
Hoofdstuk 3. Resultaten
3.1 Topic personalia blz. 24
3.2 Topic pijnscore blz. 24
3.3 Topic arts & de NRS/VAS- score blz. 25
3.4 Topic kennis blz. 25
3.5 Topic materiaal blz. 25
3.6 Topic overige blz. 26
Hoofdstuk 4 Conclusies, discussie en aanbevelingen
4.1 Conclusies deelvragen blz. 28
4.2 Discussie blz. 28
4.3 Beperkingen van het onderzoek blz. 29
4.4 Eindconclusie blz. 29
4.5 Aanbevelingen blz. 31
Bronvermelding blz. 32
Bijlage 1 Enquête blz. 34
Bijlage 2 Uitkomst enquête blz. 38
2
, Hoofdstuk 1
1.1 Inleiding:
Dit literatuuronderzoek is geschreven in het kader van de opleiding tot HBO-verpleegkundige die
gevolgd wordt aan de LOI Campus in Leiderdorp.
In de dagelijkse praktijk als wondconsulent merk ik dat zowel intra- als extramuraal bij volwassen
patiënten die de mate van pijn zelf kunnen aangeven met behulp van een meetinstrument de Numeric
Rating Scale (NRS) of Visual Analogue Scale (VAS) er weinig erkenning is voor de pijn met
gecompliceerde wonden. Dit blijkt uit rapportages, er wordt niet of nauwelijks gerapporteerd op pijn
waardoor de werking van de voorgeschreven pijnmedicatie niet geëvalueerd kan worden met de arts.
Uit een internationale enquête is gebleken dat patiënten met wonden de verbandwissel als het meest
pijnlijk ervaren, gevolgd door het verwijderen van uitgedroogde verbanden of vastzittende verbanden.
[CITATION CJM101 \l 1043 ]
Terwijl veel hulpverleners zich bewust zijn van de problematiek rondom de wondpijn, falen
verpleegkundigen herhaaldelijk om dit effectief aan te pakken tijdens de verbandwissels. De
voorgeschreven pijnmedicatie bestemd voor de verbandwissel wordt helemaal niet of niet op het juiste
tijdstip aangereikt, waardoor de effectiviteit van de pijnmedicatie niet geheel tot zijn recht komt. Als de
pijnmedicatie niet voldoende tijd heeft gekregen om zijn werking te gaan doen ervaart de patiënt bij de
verbandwissel nog altijd die pijn die mogelijk bij een voldoende inwerking van medicatie was
verminderd of zelfs was verdwenen. Soms lijkt het dat pijn bij verbandwissel geaccepteerd wordt. Dit
blijkt uit het feit dat de pijnmedicatie niet zorgvuldig op juiste tijdstip wordt toegediend en dat er op de
pijn niet altijd adequaat wordt uitgevraagd aan de hand van de Numeric Rating Scale (NRS) of Visual
Analoque Scale(VAS).[ CITATION CJM101 \l 1043 ]
Wond gerelateerde pijn komt zowel bij volwassenen als bij kinderen voor. Ook blijkt dat pijn tot op de
dag van vandaag nog steeds wordt onderkend. Gesteld wordt dat wond gerelateerde pijn altijd
voorkomen en behandeld moet worden. Dit vanwege de impact op de kwaliteit van leven. Daarnaast is
aangetoond dat adequate pijnbestrijding de wondgenezing comfortabeler en ook sneller doet
verlopen. [ CITATION Ned13 \l 1043 ]
Wond gerelateerde pijn kan onderverdeeld worden in acute wondpijn en continue wondpijn. Beide
hebben een andere oorzaak en hebben ook een andere aanpak nodig. De acute wondpijn wordt
veroorzaakt door manipulatie (exploratie, chirurgische wondtoilet, verwisselen van verbandmateriaal,
etc.). Terwijl continue wondpijn de patiënt pijn ervaart zonder dat er gemanipuleerd wordt aan de
wond. Continue wondpijn is weer onder te verdelen in nociceptieve pijn (weefselpijn), neuropathische
pijn (zenuwpijn) en een combinatie van deze twee (mengpijn).
Het probleem van wond gerelateerde pijn bij verbandwissel (acute pijn) heb ik besproken met
specialist ouderengeneeskunde Annelore van Dalen die werkzaam is binnen dezelfde organisatie.
Annelore herkent en erkent ook dit probleem. Zij geeft aan dat pijn een grote invloed heeft op het
dagelijks functioneren en leven van patiënten met een gecompliceerde wond, daarom is het belangrijk
om goed te beoordelen waardoor de pijn ontstaat en deze dan te bestrijden. Bij pijn wordt niet
structureel pijnmedicatie gegeven en ook wordt er onvoldoende tijd ingepland voor de pijnbegeleiding
van de verbandwissels. Dit blijkt uit het feit dat als er vooraf aan de verbandwissel pijnmedicatie wordt
toegediend dat men dan niet het geduld heeft te wachten tot de pijnmedicatie werkt maar direct na
toediening start met de verbandwissel. Annelore geeft als opdrachtgever in de functie van specialist
oudere geneeskundige opdracht voor een vakinhoudelijke literatuurstudie en zou graag een antwoord
willen op de vraag. Wat is de meest effectieve pijnstilling systemische of lokaal toegediend bij
verbandwissel bij patiënten met gecompliceerde wonden Daarnaast is het belangrijk om via een
praktijkonderzoek te beoordelen hoe het staat met de kennis van de verpleegkundige bij het
observeren, signaleren, en het begeleiden van pijn.
3
effectieve pijnstilling
bij
verbandwissel?
Naam: XXX
Studentnummer: XXX
Opdracht: 283S5
Datum: Januari 2020
Opleiding: HBO – V
Module: Inleiding onderzoek doen
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Inleiding
1.1 Inleiding blz. 3
1.2 Probleemanalyse blz. 4
1.3 Vraagstelling en doelstelling blz. 4
1.4 Theoretisch kader blz. 5
1.5 Dataverzameling blz. 8
1.6 Weergave van wetenschappelijke artikelen blz. 9
1.7 Weergave resultaten aanvullende bronnen blz. 19
Hoofdstuk 2. Methode van onderzoek
2.1 Methode van dataverzameling blz. 20
2.2 Topiclijst blz. 21
2.3 Keuze van respondenten blz. 22
2.4 Betrouwbaarheid en validiteit van het praktijkonderzoek blz. 22
2.5 Analyseprocedure blz. 23
Hoofdstuk 3. Resultaten
3.1 Topic personalia blz. 24
3.2 Topic pijnscore blz. 24
3.3 Topic arts & de NRS/VAS- score blz. 25
3.4 Topic kennis blz. 25
3.5 Topic materiaal blz. 25
3.6 Topic overige blz. 26
Hoofdstuk 4 Conclusies, discussie en aanbevelingen
4.1 Conclusies deelvragen blz. 28
4.2 Discussie blz. 28
4.3 Beperkingen van het onderzoek blz. 29
4.4 Eindconclusie blz. 29
4.5 Aanbevelingen blz. 31
Bronvermelding blz. 32
Bijlage 1 Enquête blz. 34
Bijlage 2 Uitkomst enquête blz. 38
2
, Hoofdstuk 1
1.1 Inleiding:
Dit literatuuronderzoek is geschreven in het kader van de opleiding tot HBO-verpleegkundige die
gevolgd wordt aan de LOI Campus in Leiderdorp.
In de dagelijkse praktijk als wondconsulent merk ik dat zowel intra- als extramuraal bij volwassen
patiënten die de mate van pijn zelf kunnen aangeven met behulp van een meetinstrument de Numeric
Rating Scale (NRS) of Visual Analogue Scale (VAS) er weinig erkenning is voor de pijn met
gecompliceerde wonden. Dit blijkt uit rapportages, er wordt niet of nauwelijks gerapporteerd op pijn
waardoor de werking van de voorgeschreven pijnmedicatie niet geëvalueerd kan worden met de arts.
Uit een internationale enquête is gebleken dat patiënten met wonden de verbandwissel als het meest
pijnlijk ervaren, gevolgd door het verwijderen van uitgedroogde verbanden of vastzittende verbanden.
[CITATION CJM101 \l 1043 ]
Terwijl veel hulpverleners zich bewust zijn van de problematiek rondom de wondpijn, falen
verpleegkundigen herhaaldelijk om dit effectief aan te pakken tijdens de verbandwissels. De
voorgeschreven pijnmedicatie bestemd voor de verbandwissel wordt helemaal niet of niet op het juiste
tijdstip aangereikt, waardoor de effectiviteit van de pijnmedicatie niet geheel tot zijn recht komt. Als de
pijnmedicatie niet voldoende tijd heeft gekregen om zijn werking te gaan doen ervaart de patiënt bij de
verbandwissel nog altijd die pijn die mogelijk bij een voldoende inwerking van medicatie was
verminderd of zelfs was verdwenen. Soms lijkt het dat pijn bij verbandwissel geaccepteerd wordt. Dit
blijkt uit het feit dat de pijnmedicatie niet zorgvuldig op juiste tijdstip wordt toegediend en dat er op de
pijn niet altijd adequaat wordt uitgevraagd aan de hand van de Numeric Rating Scale (NRS) of Visual
Analoque Scale(VAS).[ CITATION CJM101 \l 1043 ]
Wond gerelateerde pijn komt zowel bij volwassenen als bij kinderen voor. Ook blijkt dat pijn tot op de
dag van vandaag nog steeds wordt onderkend. Gesteld wordt dat wond gerelateerde pijn altijd
voorkomen en behandeld moet worden. Dit vanwege de impact op de kwaliteit van leven. Daarnaast is
aangetoond dat adequate pijnbestrijding de wondgenezing comfortabeler en ook sneller doet
verlopen. [ CITATION Ned13 \l 1043 ]
Wond gerelateerde pijn kan onderverdeeld worden in acute wondpijn en continue wondpijn. Beide
hebben een andere oorzaak en hebben ook een andere aanpak nodig. De acute wondpijn wordt
veroorzaakt door manipulatie (exploratie, chirurgische wondtoilet, verwisselen van verbandmateriaal,
etc.). Terwijl continue wondpijn de patiënt pijn ervaart zonder dat er gemanipuleerd wordt aan de
wond. Continue wondpijn is weer onder te verdelen in nociceptieve pijn (weefselpijn), neuropathische
pijn (zenuwpijn) en een combinatie van deze twee (mengpijn).
Het probleem van wond gerelateerde pijn bij verbandwissel (acute pijn) heb ik besproken met
specialist ouderengeneeskunde Annelore van Dalen die werkzaam is binnen dezelfde organisatie.
Annelore herkent en erkent ook dit probleem. Zij geeft aan dat pijn een grote invloed heeft op het
dagelijks functioneren en leven van patiënten met een gecompliceerde wond, daarom is het belangrijk
om goed te beoordelen waardoor de pijn ontstaat en deze dan te bestrijden. Bij pijn wordt niet
structureel pijnmedicatie gegeven en ook wordt er onvoldoende tijd ingepland voor de pijnbegeleiding
van de verbandwissels. Dit blijkt uit het feit dat als er vooraf aan de verbandwissel pijnmedicatie wordt
toegediend dat men dan niet het geduld heeft te wachten tot de pijnmedicatie werkt maar direct na
toediening start met de verbandwissel. Annelore geeft als opdrachtgever in de functie van specialist
oudere geneeskundige opdracht voor een vakinhoudelijke literatuurstudie en zou graag een antwoord
willen op de vraag. Wat is de meest effectieve pijnstilling systemische of lokaal toegediend bij
verbandwissel bij patiënten met gecompliceerde wonden Daarnaast is het belangrijk om via een
praktijkonderzoek te beoordelen hoe het staat met de kennis van de verpleegkundige bij het
observeren, signaleren, en het begeleiden van pijn.
3
