VRIJHEID IN BEWEGING:
INNOVATIEVE
ALTERNATIEVEN VOOR
EEN OPEN DEUREN BELEID
NAAM:
STUDENTNUMMER:
MODULE: OHBOV18 ZORG EN INNOVATIE IN DE
PRAKTIJK
INLEVERDATUM: 12-06-2025
DOCENT:
AANTAL WOORDEN: 5639
,Voorwoord
Voor u ligt mijn innovatieopdracht, een praktijkgericht onderzoek naar de
mogelijkheden voor een open deuren beleid in een verpleeghuislocatie.
Deze innovatieopdracht is onderdeel van de module OHBOV18, de
afstudeermodule van de opleiding HBO-Verpleegkunde aan de Saxion
Parttime School in Enschede.
Rond de start van de afstudeermodule ben ik begonnen aan een opdracht
bij een verpleeghuislocatie. In mijn functie als detacheringverpleegkundige
werk ik via Maandag in verschillende branches.
De locatie waar ik werkzaam ben is voor bewoners met een vorm van
dementie. Deze bewoners wonen op een psychogeriatrische afdeling.
Psychogeriatrie is gericht op de ondersteuning van ouderen met mentale
gezondheidsproblemen zoals dementie. Deze doelgroep heeft 24 uur per
dag intensieve zorg en verpleging nodig in een beschermde omgeving
(Filicia, 2024).
Mijn dank gaat uit naar mijn collega’s en werkbegeleider van de locatie
voor hun steun en samenwerking. Daarnaast wil ik ook mijn
studiegenoten, docent en studiecoach bedanken voor de fijne
samenwerking tijdens de opleiding.
In deze opdracht is gewerkt aan verschillende competentiegebieden zoals
beschreven binnen het CanMEDS-model. Dit model beschrijft de diverse
rollen die een verpleegkundige vervult binnen de praktijk (Venvn, z.d.).
Er is aandacht besteed aan de rollen van zorgverlener,
gezondheidsbevorderaar, communicator, samenwerker, organisator,
onderzoeker en reflectieve professional.
In verband met privacy en vertrouwelijkheid zijn de naam van de
organisatie en betrokken personen geanonimiseerd in dit verslag. In het
verslag wordt gesproken over verpleeghuislocatie X
Veel leesplezier,
2
,Samenvatting
In dit innovatieverslag staat de vraag centraal hoe verpleeghuislocatie X
een open deuren beleid kan invoeren zonder de veiligheid van cliënten
met dementie uit het oog te verliezen. Dit is belangrijk omdat er steeds
meer aandacht is voor de bewegingsvrijheid van bewoners en het
terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals de Wet zorg en
dwang (WZD) voorschrijft. Die wet gaat uit van “nee, tenzij”: onvrijwillige
zorg mag alleen als het echt niet anders kan en moet per cliënt zorgvuldig
worden afgewogen.
Het onderzoek is gericht op de praktijk van een gesloten afdeling waar nog
gewerkt wordt met deurcodes, wat kan botsen met het idee van meer
autonomie en persoonsgerichte zorg. Met een combinatie van
literatuurstudie en gesprekken met medewerkers zoals verpleegkundigen,
psychologen en projectleiders, zijn de knelpunten en kansen in kaart
gebracht.
Wat opvalt is dat cliënten vaak hun bewegingsvrijheid als beperkt ervaren
en dat familieleden niet altijd goed betrokken worden bij belangrijke
beslissingen. Tegelijkertijd is er binnen de organisatie veel bereidheid om
te veranderen, als er maar duidelijke richtlijnen en goede scholing komen.
Het doel van het onderzoek is om een advies te geven dat medewerkers
helpt om een open deuren beleid op een veilige en verantwoorde manier
te laten werken. Zo kunnen bewoners meer zelf bepalen en hebben
medewerkers handvatten om volgens de WZD te werken.
Uit de gesprekken bleek ook dat verpleeghuislocatie X heel sterk op
veiligheid gericht is. Vrijheidsbeperkende maatregelen worden snel
toegepast, vaak zonder dat er goed wordt gekeken naar structurele
risicosignalering of naar alternatieven. Alternatieven zoals GPS of leef
cirkels worden nog maar beperkt gebruikt, vaak door praktische of fysieke
beperkingen. Toch is er draagvlak om te zoeken naar manieren die de
vrijheid van cliënten vergroten, zolang het maar veilig blijft. Ook werd
duidelijk dat niet alle cliënten goed passen bij deze locatie, wat vraagt om
betere afstemming bij opname.
Een belangrijke conclusie is dat het structureel signaleren van risico’s nog
onvoldoende gebeurt, terwijl dat juist belangrijk is om een goede balans te
vinden tussen vrijheid en veiligheid. Daarom is er als innovatie een
risicosignaleringstool ontwikkeld die medewerkers ondersteunt bij het
systematisch en individueel afwegen van wat een client nodig heeft, wat
binnen de setting mogelijk is, en hoe risico’s verantwoord gedeeld en
beheerd kunnen worden. Het gaat dus niet alleen om het letterlijk
openzetten van deuren, maar vooral om een zorgvuldige afweging per
cliënt.
3
, 4
INNOVATIEVE
ALTERNATIEVEN VOOR
EEN OPEN DEUREN BELEID
NAAM:
STUDENTNUMMER:
MODULE: OHBOV18 ZORG EN INNOVATIE IN DE
PRAKTIJK
INLEVERDATUM: 12-06-2025
DOCENT:
AANTAL WOORDEN: 5639
,Voorwoord
Voor u ligt mijn innovatieopdracht, een praktijkgericht onderzoek naar de
mogelijkheden voor een open deuren beleid in een verpleeghuislocatie.
Deze innovatieopdracht is onderdeel van de module OHBOV18, de
afstudeermodule van de opleiding HBO-Verpleegkunde aan de Saxion
Parttime School in Enschede.
Rond de start van de afstudeermodule ben ik begonnen aan een opdracht
bij een verpleeghuislocatie. In mijn functie als detacheringverpleegkundige
werk ik via Maandag in verschillende branches.
De locatie waar ik werkzaam ben is voor bewoners met een vorm van
dementie. Deze bewoners wonen op een psychogeriatrische afdeling.
Psychogeriatrie is gericht op de ondersteuning van ouderen met mentale
gezondheidsproblemen zoals dementie. Deze doelgroep heeft 24 uur per
dag intensieve zorg en verpleging nodig in een beschermde omgeving
(Filicia, 2024).
Mijn dank gaat uit naar mijn collega’s en werkbegeleider van de locatie
voor hun steun en samenwerking. Daarnaast wil ik ook mijn
studiegenoten, docent en studiecoach bedanken voor de fijne
samenwerking tijdens de opleiding.
In deze opdracht is gewerkt aan verschillende competentiegebieden zoals
beschreven binnen het CanMEDS-model. Dit model beschrijft de diverse
rollen die een verpleegkundige vervult binnen de praktijk (Venvn, z.d.).
Er is aandacht besteed aan de rollen van zorgverlener,
gezondheidsbevorderaar, communicator, samenwerker, organisator,
onderzoeker en reflectieve professional.
In verband met privacy en vertrouwelijkheid zijn de naam van de
organisatie en betrokken personen geanonimiseerd in dit verslag. In het
verslag wordt gesproken over verpleeghuislocatie X
Veel leesplezier,
2
,Samenvatting
In dit innovatieverslag staat de vraag centraal hoe verpleeghuislocatie X
een open deuren beleid kan invoeren zonder de veiligheid van cliënten
met dementie uit het oog te verliezen. Dit is belangrijk omdat er steeds
meer aandacht is voor de bewegingsvrijheid van bewoners en het
terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals de Wet zorg en
dwang (WZD) voorschrijft. Die wet gaat uit van “nee, tenzij”: onvrijwillige
zorg mag alleen als het echt niet anders kan en moet per cliënt zorgvuldig
worden afgewogen.
Het onderzoek is gericht op de praktijk van een gesloten afdeling waar nog
gewerkt wordt met deurcodes, wat kan botsen met het idee van meer
autonomie en persoonsgerichte zorg. Met een combinatie van
literatuurstudie en gesprekken met medewerkers zoals verpleegkundigen,
psychologen en projectleiders, zijn de knelpunten en kansen in kaart
gebracht.
Wat opvalt is dat cliënten vaak hun bewegingsvrijheid als beperkt ervaren
en dat familieleden niet altijd goed betrokken worden bij belangrijke
beslissingen. Tegelijkertijd is er binnen de organisatie veel bereidheid om
te veranderen, als er maar duidelijke richtlijnen en goede scholing komen.
Het doel van het onderzoek is om een advies te geven dat medewerkers
helpt om een open deuren beleid op een veilige en verantwoorde manier
te laten werken. Zo kunnen bewoners meer zelf bepalen en hebben
medewerkers handvatten om volgens de WZD te werken.
Uit de gesprekken bleek ook dat verpleeghuislocatie X heel sterk op
veiligheid gericht is. Vrijheidsbeperkende maatregelen worden snel
toegepast, vaak zonder dat er goed wordt gekeken naar structurele
risicosignalering of naar alternatieven. Alternatieven zoals GPS of leef
cirkels worden nog maar beperkt gebruikt, vaak door praktische of fysieke
beperkingen. Toch is er draagvlak om te zoeken naar manieren die de
vrijheid van cliënten vergroten, zolang het maar veilig blijft. Ook werd
duidelijk dat niet alle cliënten goed passen bij deze locatie, wat vraagt om
betere afstemming bij opname.
Een belangrijke conclusie is dat het structureel signaleren van risico’s nog
onvoldoende gebeurt, terwijl dat juist belangrijk is om een goede balans te
vinden tussen vrijheid en veiligheid. Daarom is er als innovatie een
risicosignaleringstool ontwikkeld die medewerkers ondersteunt bij het
systematisch en individueel afwegen van wat een client nodig heeft, wat
binnen de setting mogelijk is, en hoe risico’s verantwoord gedeeld en
beheerd kunnen worden. Het gaat dus niet alleen om het letterlijk
openzetten van deuren, maar vooral om een zorgvuldige afweging per
cliënt.
3
, 4
