Psychometrie en besliskunde
PB1512-242544B
Samenvatting
,Inhoudsopgave
Psychometrie en besliskunde..........................................................................1
Thema 1 – Testconstructie en testbeoordelingen............................................................4
Leerdoelen.................................................................................................................. 4
Theorie Brightspace.................................................................................................... 4
Video: Testconstructie................................................................................................. 4
Studietaak 1.2 – Achtergrond: Wat is meten? De cyclus van testconstructie...............5
Studietaak 1.3 – Het COTAN-beoordelingssysteem......................................................6
Theorie: COTAN beoordelingssysteem.........................................................................6
Studietaak 1.4 – Welke conclusies kun je trekken uit een test?.................................20
Thema 2 – Factoranalyse I (unidimensionaliteit)...........................................................21
Leerdoelen................................................................................................................ 21
Studietaak 2.1 – Theorie van factoranalyse...............................................................21
H2: Uitvoeren en verslag leggen van een factoranalyse (boek: Statistiek voor de
psychologie deel 5.................................................................................................... 21
Opdrachten 2.1......................................................................................................... 28
Thema 3 – Factoranalyse II (multidimensionaliteit).......................................................31
Leerdoelen................................................................................................................ 31
Studietaak 3.1 – Bepalen van het aantal factoren.....................................................31
H3: het vergelijken van meerdere factoranalyses (boek: Statistiek voor de
psychologie deel 5.................................................................................................... 31
Thema 4 – Betrouwbaarheid......................................................................................... 35
Leerdoelen................................................................................................................ 35
Studietaak 4.1 – Interne-consistentie-betrouwbaarheden..........................................35
H4: Uitvoeren en verslag leggen van een betrouwbaarheidsanalyse (boek: Statistiek
voor de psychologie deel 5)......................................................................................35
Studietaak 4.2 – Stabiliteit........................................................................................41
Aanvullend dictaat psychometrie 1.1 t/m 1.8 (versie 2, prof. dr. J.L. Ellis).................41
Studietaak 4.3 – Klassieke testtheorie.......................................................................47
Aanvullend dictaat psychometrie 2.1 t/m 2.2.2 (versie 2, prof. dr. J.L. Ellis)..............47
Studietaak 4.4 – Moderne testtheorie........................................................................58
H5: uitvoeren en verslagleggen van een Rasch-analyse (boek: Statistiek voor de
psychologie deel 5.................................................................................................... 58
H6: Uitvoeren en verslagleggen van een Mokken-analyse (boek: Statistiek voor de
psychologie deel 5.................................................................................................... 65
Thema 5 – Validiteit...................................................................................................... 66
Leerdoelen................................................................................................................ 66
Studietaak 5.1 – Inhoudsvaliditeit.............................................................................66
H4A uit het boek van Gregory (2015) Psychological Testing: History, Principles, and
Applications – pp. 118-122........................................................................................66
Studietaak 5.2 – Begripsvaliditeit..............................................................................68
H4A uit het boek van Gregory (2015) Psychological Testing: History, Principles, and
Applications – pp. 127-133........................................................................................68
Studietaak 5.3 – Criteriumvaliditeit...........................................................................71
H4A uit het boek van Gregory (2015) Psychological Testing: History, Principles, and
Applications – pp. 122-127 en 132-133.....................................................................71
Overzicht besliskansen (PDF)....................................................................................74
Thema 6 – Normeren.................................................................................................... 76
Leerdoelen................................................................................................................ 76
Studietaak 6.1 – Normgerichte normen.....................................................................76
H3 uit deel 1 van Ellis (2013)....................................................................................76
Thema 7 – Besliskunde.................................................................................................82
Leerdoelen................................................................................................................ 82
,Studietaak 7.1 – Normatieve besliskunde: waar hangen foutkansen vanaf?.............82
H9 uit Drenth, P. J. D. & Sijtsma, K. (2006). Testtheorie: Inleiding in de theorie van de
psychologische test en zijn toepassingen. pp. 396-411.............................................82
H4A uit het boek van Gregory (2015) Psychological Testing: History, Principles, and
Applications – pp. 125-127........................................................................................86
Tiemens et al (2018). Waarom iedere psycholoog de regel van Bayes moet kennen.
GZ - Psychologie, 10, 16-23.......................................................................................87
Studietaak 7.2 – Klinische versus statistische predictie.............................................88
Niessen, S., Meijer, R. R. en Neumann, M. (2019). Mis(ver)standen in de
selectiepraktijk: Een goed verhaal maakt nog geen goede beslissing. p.p. 46-55.....88
, Thema 1 – Testconstructie en testbeoordelingen
Leerdoelen
Na het afronden van dit onderdeel ben je in staat om
de rol van empirisch onderzoek in testconstructie beschrijven
de COTAN-criteria te benoemen en globaal te beschrijven
de samenvattende COTAN-beoordeling van een test te gebruiken om
te beoordelen welke soort conclusies kunnen worden getrokken uit
de testscores en te evalueren voor welk soort gebruiksdoelen de test
geschikt is.
Theorie Brightspace
In het eerste deel van dit thema zullen we bespreken hoe psychologische
tests gemaakt worden. Hierbij zijn twee dingen essentieel:
Er moet een theorie zijn die beschrijft wat je wil meten, en;
Er moet empirisch onderzoek zijn waarmee de test en de theorie
steeds verder verbeterd worden.
In het reglement van de Basisaantekening Psychodiagnostiek (BAPD)
van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) staat dat je onder
andere dit moet kunnen:
op basaal niveau de kwaliteit van een instrument evalueren op basis
van diens psychometrische eigenschappen, met daarbij basale
kennis van de werkwijze van de COTAN
reflecteren op het verband tussen de psychometrische
eigenschappen van een instrument en de geldigheid/reikwijdte van
de conclusies; eventuele beperkingen in psychometrische
kwaliteiten van een instrument ‘vertalen’ naar de interpretatie en
betekenis van de verzamelde gegevens.
Video: Testconstructie
Meten vs. Classificatie
Classificatie: gebaseerd op een indeling die niet ter discussie staat.
o Ram, stier, …
o Schizofreen, psychotisch, …
Meten: gebaseerd op een toetsbare theorie (bijv. Ampère meter)
o Concepten kunnen veranderen n.a.v. data
o Bijv. rekentoets à taal, wiskunde, rekenen
Latent: niet waarneembaar, 1 construct
Manifest: meerdere indicatoren
Voor het maken van een test is er een bepaalde cyclus nodig:
Er moet eerst een theorie worden gevormd.
Wanneer je een test met items hebt, moet de test worden
afgenomen (interne structuur).
PB1512-242544B
Samenvatting
,Inhoudsopgave
Psychometrie en besliskunde..........................................................................1
Thema 1 – Testconstructie en testbeoordelingen............................................................4
Leerdoelen.................................................................................................................. 4
Theorie Brightspace.................................................................................................... 4
Video: Testconstructie................................................................................................. 4
Studietaak 1.2 – Achtergrond: Wat is meten? De cyclus van testconstructie...............5
Studietaak 1.3 – Het COTAN-beoordelingssysteem......................................................6
Theorie: COTAN beoordelingssysteem.........................................................................6
Studietaak 1.4 – Welke conclusies kun je trekken uit een test?.................................20
Thema 2 – Factoranalyse I (unidimensionaliteit)...........................................................21
Leerdoelen................................................................................................................ 21
Studietaak 2.1 – Theorie van factoranalyse...............................................................21
H2: Uitvoeren en verslag leggen van een factoranalyse (boek: Statistiek voor de
psychologie deel 5.................................................................................................... 21
Opdrachten 2.1......................................................................................................... 28
Thema 3 – Factoranalyse II (multidimensionaliteit).......................................................31
Leerdoelen................................................................................................................ 31
Studietaak 3.1 – Bepalen van het aantal factoren.....................................................31
H3: het vergelijken van meerdere factoranalyses (boek: Statistiek voor de
psychologie deel 5.................................................................................................... 31
Thema 4 – Betrouwbaarheid......................................................................................... 35
Leerdoelen................................................................................................................ 35
Studietaak 4.1 – Interne-consistentie-betrouwbaarheden..........................................35
H4: Uitvoeren en verslag leggen van een betrouwbaarheidsanalyse (boek: Statistiek
voor de psychologie deel 5)......................................................................................35
Studietaak 4.2 – Stabiliteit........................................................................................41
Aanvullend dictaat psychometrie 1.1 t/m 1.8 (versie 2, prof. dr. J.L. Ellis).................41
Studietaak 4.3 – Klassieke testtheorie.......................................................................47
Aanvullend dictaat psychometrie 2.1 t/m 2.2.2 (versie 2, prof. dr. J.L. Ellis)..............47
Studietaak 4.4 – Moderne testtheorie........................................................................58
H5: uitvoeren en verslagleggen van een Rasch-analyse (boek: Statistiek voor de
psychologie deel 5.................................................................................................... 58
H6: Uitvoeren en verslagleggen van een Mokken-analyse (boek: Statistiek voor de
psychologie deel 5.................................................................................................... 65
Thema 5 – Validiteit...................................................................................................... 66
Leerdoelen................................................................................................................ 66
Studietaak 5.1 – Inhoudsvaliditeit.............................................................................66
H4A uit het boek van Gregory (2015) Psychological Testing: History, Principles, and
Applications – pp. 118-122........................................................................................66
Studietaak 5.2 – Begripsvaliditeit..............................................................................68
H4A uit het boek van Gregory (2015) Psychological Testing: History, Principles, and
Applications – pp. 127-133........................................................................................68
Studietaak 5.3 – Criteriumvaliditeit...........................................................................71
H4A uit het boek van Gregory (2015) Psychological Testing: History, Principles, and
Applications – pp. 122-127 en 132-133.....................................................................71
Overzicht besliskansen (PDF)....................................................................................74
Thema 6 – Normeren.................................................................................................... 76
Leerdoelen................................................................................................................ 76
Studietaak 6.1 – Normgerichte normen.....................................................................76
H3 uit deel 1 van Ellis (2013)....................................................................................76
Thema 7 – Besliskunde.................................................................................................82
Leerdoelen................................................................................................................ 82
,Studietaak 7.1 – Normatieve besliskunde: waar hangen foutkansen vanaf?.............82
H9 uit Drenth, P. J. D. & Sijtsma, K. (2006). Testtheorie: Inleiding in de theorie van de
psychologische test en zijn toepassingen. pp. 396-411.............................................82
H4A uit het boek van Gregory (2015) Psychological Testing: History, Principles, and
Applications – pp. 125-127........................................................................................86
Tiemens et al (2018). Waarom iedere psycholoog de regel van Bayes moet kennen.
GZ - Psychologie, 10, 16-23.......................................................................................87
Studietaak 7.2 – Klinische versus statistische predictie.............................................88
Niessen, S., Meijer, R. R. en Neumann, M. (2019). Mis(ver)standen in de
selectiepraktijk: Een goed verhaal maakt nog geen goede beslissing. p.p. 46-55.....88
, Thema 1 – Testconstructie en testbeoordelingen
Leerdoelen
Na het afronden van dit onderdeel ben je in staat om
de rol van empirisch onderzoek in testconstructie beschrijven
de COTAN-criteria te benoemen en globaal te beschrijven
de samenvattende COTAN-beoordeling van een test te gebruiken om
te beoordelen welke soort conclusies kunnen worden getrokken uit
de testscores en te evalueren voor welk soort gebruiksdoelen de test
geschikt is.
Theorie Brightspace
In het eerste deel van dit thema zullen we bespreken hoe psychologische
tests gemaakt worden. Hierbij zijn twee dingen essentieel:
Er moet een theorie zijn die beschrijft wat je wil meten, en;
Er moet empirisch onderzoek zijn waarmee de test en de theorie
steeds verder verbeterd worden.
In het reglement van de Basisaantekening Psychodiagnostiek (BAPD)
van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) staat dat je onder
andere dit moet kunnen:
op basaal niveau de kwaliteit van een instrument evalueren op basis
van diens psychometrische eigenschappen, met daarbij basale
kennis van de werkwijze van de COTAN
reflecteren op het verband tussen de psychometrische
eigenschappen van een instrument en de geldigheid/reikwijdte van
de conclusies; eventuele beperkingen in psychometrische
kwaliteiten van een instrument ‘vertalen’ naar de interpretatie en
betekenis van de verzamelde gegevens.
Video: Testconstructie
Meten vs. Classificatie
Classificatie: gebaseerd op een indeling die niet ter discussie staat.
o Ram, stier, …
o Schizofreen, psychotisch, …
Meten: gebaseerd op een toetsbare theorie (bijv. Ampère meter)
o Concepten kunnen veranderen n.a.v. data
o Bijv. rekentoets à taal, wiskunde, rekenen
Latent: niet waarneembaar, 1 construct
Manifest: meerdere indicatoren
Voor het maken van een test is er een bepaalde cyclus nodig:
Er moet eerst een theorie worden gevormd.
Wanneer je een test met items hebt, moet de test worden
afgenomen (interne structuur).
