Preopname interventies ter preventie van postoperatieve
(wond)infecties bij gastro-enterologisch chirurgische
patiënten van 60 jaar en ouder
Een evaluatie van het PREDOCS-consult en een advies over de implementatie van het PREDOS-
consult bij gastro-enterologisch chirurgische patiënten van 60 jaar en ouder
Naam Merel Seuren
Studentnummer 1719219
Opleiding Bacheloropleiding Verpleegkunde, Hogeschool Utrecht
Studiejaar 2019-2020
Studiegroepscode GVE-AIB-33-19
Cursuscode GVE-4.AIB-17
Opdrachtgever Roelof Ettema, Lectoraat Chronisch Zieken
Begeleiders
Datum en plaats 6 januari 2020, Utrecht
Aantal woorden 3988
,Voorwoord
Het verslag dat voor u ligt bevat een evaluatie van het PREDOCS-consult en een advies over de
implementatie van het PREDOS-consult bij gastro-enterologisch chirurgische patiënten van 60 jaar en
ouder ter preventie van postoperatieve (wond)infecties. Dit scriptieverslag is in de periode van
september 2019 tot en met december 2019 geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de
bacheloropleiding Verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht.
In samenwerking met mijn scriptiebegeleider Welmoed Steenstra heb ik de onderzoeksvraag voor deze
scriptie bedacht. Na uitvoerig kwalitatief onderzoek, dat ik deels samen met mijn medestudenten heb
uitgevoerd, heb ik de onderzoeksvraag kunnen beantwoorden.
Graag wil ik mijn begeleiders bedanken voor de fijne begeleiding tijdens dit traject. Hun ondersteuning
en feedback hebben mij enorm geholpen in het uitvoeren van het onderzoek en het schrijven van dit
adviesverslag. Tevens wil ik de respondenten bedanken die mee hebben gewerkt aan het
praktijkonderzoek. Zonder hun medewerking hadden mijn medestudenten en ik dit onderzoek nooit
kunnen voltooien. Ook wil ik mijn medestudenten graag bedanken voor de fijne samenwerking. Ik heb
samen met hen op effectieve wijze het praktijkonderzoek van deze scriptie uitgevoerd. Tenslotte wil ik
mijn familie en in het bijzonder mijn broer, Floor Seuren, bedanken. Met behulp van waardevolle input
en discussies heb ik de kwaliteit van mijn onderzoek tot een hoger niveau kunnen tillen.
Veel leesplezier,
Merel Seuren
Utrecht, januari 2020
Pagina | 2
,Samenvatting
ACHTERGROND
De prevalentie van postoperatieve complicaties bij oudere patiënten neemt toe. Ter preventie van deze
complicaties bij oudere hartchirurgische patiënten is in 2008 de onderzoekslijn PREvention Decline in
Older Cardiac Surgery patients (PREDOCS) opgezet. Hieruit is het ‘PREDOCS-consult’ als verpleegkundige
interventie ontwikkeld en geïmplementeerd in twaalf hartcentra in Nederland. Doel van deze scriptie is
het evalueren van het implementatieproces, wat bestaat uit onderzoek naar de ervaring van PREDOCS-
verpleegkundigen met het PREDOCS-consult en de richtlijnopvolging hiervan. Een ander doel is het
vinden van preopname interventies ter voorkoming van postoperatieve (wond)infecties bij gastro-
enterologisch (GE) chirurgische patiënten van 60 jaar en ouder die eveneens een verhoogde kans
hebben op postoperatieve complicaties.
METHODE
In de databanken Pubmed, CINAHL, Cochrane en PsychInfo is wetenschappelijke literatuur verzameld
over preopname interventies ter voorkoming van postoperatieve (wond)infecties bij oudere chirurgische
GE-patiënten. Ter evaluatie van de implementatie van het PREDOCS-consult is bij twee PREDOCS-
verpleegkundigen van het St. Antonius Ziekenhuis te Nieuwegein een interview afgenomen en is een
audio-opname van een willekeurig PREDOCS-consult geanalyseerd.
RESULTATEN
Verschillende studies tonen aan dat roken statistisch verband houdt met het ontwikkelen van
postoperatieve (wond)infecties en dat preoperatieve huidvoorbereiding, inname van
immuunversterkende voeding en patiëntenvoorlichting deze complicatie bij oudere chirurgische GE-
patiënten kunnen voorkomen.
Resultaten van praktijkonderzoek wijzen uit dat PREDOCS-verpleegkundigen de implementatie van het
PREDOCS-consult, behalve de planning ervan en motivatie van andere verpleegkundigen, doorgaans
positief ervaren. PREDOCS-verpleegkundigen voeren het consult grotendeels conform de richtlijnen uit,
maar missen bepaalde gesprekstechnieken en maken onvoldoende gebruik van scorecards.
ADVIES
Ter preventie van postoperatieve (wond)infecties bij chirurgische GE-patiënten van 60 jaar en ouder
wordt een gebundeld preopname interventieplan in de vorm van een PREDOS-consult aanbevolen,
waarin multidisciplinaire interventies worden meegenomen.
Het St. Antonius Ziekenhuis wordt aanbevolen een medisch consult voor het PREDOCS-consult in te
plannen en trainingen te geven ter bevordering van de richtlijnopvolging en kennis van PREDOCS.
Pagina | 3
, Inhoudsopgave
Voorwoord...................................................................................................................................................2
Samenvatting...............................................................................................................................................3
1. Inleiding...................................................................................................................................................5
1.1. Aanleiding.........................................................................................................................................5
1.2. Probleemstelling en relevantie.........................................................................................................5
1.3. Doel- en vraagstelling.......................................................................................................................7
2. Methode..................................................................................................................................................8
2.1. Literatuuronderzoek.........................................................................................................................8
2.2. Praktijkonderzoek...........................................................................................................................10
3. Resultaten..............................................................................................................................................12
3.1. Literatuuronderzoek.......................................................................................................................12
3.2. Interview.........................................................................................................................................16
3.3. Audio-opname................................................................................................................................23
4. Discussie................................................................................................................................................30
4.1. Literatuuronderzoek.......................................................................................................................30
4.2. Interview.........................................................................................................................................31
4.3. Audio-opname................................................................................................................................31
5. Conclusie................................................................................................................................................32
5.1. Literatuuronderzoek.......................................................................................................................32
5.2. Interview.........................................................................................................................................32
5.3. Audio-opname................................................................................................................................32
6. Advies....................................................................................................................................................33
Literatuurlijst.............................................................................................................................................34
Bijlagen......................................................................................................................................................38
Bijlage 1: Zoekstrategie..........................................................................................................................38
Bijlage 2: Topiclijst interview.................................................................................................................40
Bijlage 3: Codering interviews................................................................................................................43
Bijlage 4: Aanwezigheidsbewijzen themaweken...................................................................................56
Bijlage 5: Reflectieverslag......................................................................................................................57
Bijlage 6: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data.................................................................58
Bijlage 7: Beoordelingslijsten wetenschappelijke onderzoekspublicaties..............................................59
Pagina | 4
(wond)infecties bij gastro-enterologisch chirurgische
patiënten van 60 jaar en ouder
Een evaluatie van het PREDOCS-consult en een advies over de implementatie van het PREDOS-
consult bij gastro-enterologisch chirurgische patiënten van 60 jaar en ouder
Naam Merel Seuren
Studentnummer 1719219
Opleiding Bacheloropleiding Verpleegkunde, Hogeschool Utrecht
Studiejaar 2019-2020
Studiegroepscode GVE-AIB-33-19
Cursuscode GVE-4.AIB-17
Opdrachtgever Roelof Ettema, Lectoraat Chronisch Zieken
Begeleiders
Datum en plaats 6 januari 2020, Utrecht
Aantal woorden 3988
,Voorwoord
Het verslag dat voor u ligt bevat een evaluatie van het PREDOCS-consult en een advies over de
implementatie van het PREDOS-consult bij gastro-enterologisch chirurgische patiënten van 60 jaar en
ouder ter preventie van postoperatieve (wond)infecties. Dit scriptieverslag is in de periode van
september 2019 tot en met december 2019 geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de
bacheloropleiding Verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht.
In samenwerking met mijn scriptiebegeleider Welmoed Steenstra heb ik de onderzoeksvraag voor deze
scriptie bedacht. Na uitvoerig kwalitatief onderzoek, dat ik deels samen met mijn medestudenten heb
uitgevoerd, heb ik de onderzoeksvraag kunnen beantwoorden.
Graag wil ik mijn begeleiders bedanken voor de fijne begeleiding tijdens dit traject. Hun ondersteuning
en feedback hebben mij enorm geholpen in het uitvoeren van het onderzoek en het schrijven van dit
adviesverslag. Tevens wil ik de respondenten bedanken die mee hebben gewerkt aan het
praktijkonderzoek. Zonder hun medewerking hadden mijn medestudenten en ik dit onderzoek nooit
kunnen voltooien. Ook wil ik mijn medestudenten graag bedanken voor de fijne samenwerking. Ik heb
samen met hen op effectieve wijze het praktijkonderzoek van deze scriptie uitgevoerd. Tenslotte wil ik
mijn familie en in het bijzonder mijn broer, Floor Seuren, bedanken. Met behulp van waardevolle input
en discussies heb ik de kwaliteit van mijn onderzoek tot een hoger niveau kunnen tillen.
Veel leesplezier,
Merel Seuren
Utrecht, januari 2020
Pagina | 2
,Samenvatting
ACHTERGROND
De prevalentie van postoperatieve complicaties bij oudere patiënten neemt toe. Ter preventie van deze
complicaties bij oudere hartchirurgische patiënten is in 2008 de onderzoekslijn PREvention Decline in
Older Cardiac Surgery patients (PREDOCS) opgezet. Hieruit is het ‘PREDOCS-consult’ als verpleegkundige
interventie ontwikkeld en geïmplementeerd in twaalf hartcentra in Nederland. Doel van deze scriptie is
het evalueren van het implementatieproces, wat bestaat uit onderzoek naar de ervaring van PREDOCS-
verpleegkundigen met het PREDOCS-consult en de richtlijnopvolging hiervan. Een ander doel is het
vinden van preopname interventies ter voorkoming van postoperatieve (wond)infecties bij gastro-
enterologisch (GE) chirurgische patiënten van 60 jaar en ouder die eveneens een verhoogde kans
hebben op postoperatieve complicaties.
METHODE
In de databanken Pubmed, CINAHL, Cochrane en PsychInfo is wetenschappelijke literatuur verzameld
over preopname interventies ter voorkoming van postoperatieve (wond)infecties bij oudere chirurgische
GE-patiënten. Ter evaluatie van de implementatie van het PREDOCS-consult is bij twee PREDOCS-
verpleegkundigen van het St. Antonius Ziekenhuis te Nieuwegein een interview afgenomen en is een
audio-opname van een willekeurig PREDOCS-consult geanalyseerd.
RESULTATEN
Verschillende studies tonen aan dat roken statistisch verband houdt met het ontwikkelen van
postoperatieve (wond)infecties en dat preoperatieve huidvoorbereiding, inname van
immuunversterkende voeding en patiëntenvoorlichting deze complicatie bij oudere chirurgische GE-
patiënten kunnen voorkomen.
Resultaten van praktijkonderzoek wijzen uit dat PREDOCS-verpleegkundigen de implementatie van het
PREDOCS-consult, behalve de planning ervan en motivatie van andere verpleegkundigen, doorgaans
positief ervaren. PREDOCS-verpleegkundigen voeren het consult grotendeels conform de richtlijnen uit,
maar missen bepaalde gesprekstechnieken en maken onvoldoende gebruik van scorecards.
ADVIES
Ter preventie van postoperatieve (wond)infecties bij chirurgische GE-patiënten van 60 jaar en ouder
wordt een gebundeld preopname interventieplan in de vorm van een PREDOS-consult aanbevolen,
waarin multidisciplinaire interventies worden meegenomen.
Het St. Antonius Ziekenhuis wordt aanbevolen een medisch consult voor het PREDOCS-consult in te
plannen en trainingen te geven ter bevordering van de richtlijnopvolging en kennis van PREDOCS.
Pagina | 3
, Inhoudsopgave
Voorwoord...................................................................................................................................................2
Samenvatting...............................................................................................................................................3
1. Inleiding...................................................................................................................................................5
1.1. Aanleiding.........................................................................................................................................5
1.2. Probleemstelling en relevantie.........................................................................................................5
1.3. Doel- en vraagstelling.......................................................................................................................7
2. Methode..................................................................................................................................................8
2.1. Literatuuronderzoek.........................................................................................................................8
2.2. Praktijkonderzoek...........................................................................................................................10
3. Resultaten..............................................................................................................................................12
3.1. Literatuuronderzoek.......................................................................................................................12
3.2. Interview.........................................................................................................................................16
3.3. Audio-opname................................................................................................................................23
4. Discussie................................................................................................................................................30
4.1. Literatuuronderzoek.......................................................................................................................30
4.2. Interview.........................................................................................................................................31
4.3. Audio-opname................................................................................................................................31
5. Conclusie................................................................................................................................................32
5.1. Literatuuronderzoek.......................................................................................................................32
5.2. Interview.........................................................................................................................................32
5.3. Audio-opname................................................................................................................................32
6. Advies....................................................................................................................................................33
Literatuurlijst.............................................................................................................................................34
Bijlagen......................................................................................................................................................38
Bijlage 1: Zoekstrategie..........................................................................................................................38
Bijlage 2: Topiclijst interview.................................................................................................................40
Bijlage 3: Codering interviews................................................................................................................43
Bijlage 4: Aanwezigheidsbewijzen themaweken...................................................................................56
Bijlage 5: Reflectieverslag......................................................................................................................57
Bijlage 6: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data.................................................................58
Bijlage 7: Beoordelingslijsten wetenschappelijke onderzoekspublicaties..............................................59
Pagina | 4
