Economics of the Dutch Health Care System
Samenvatting van al het materiaal voor het tentamen
Gebaseerd op de syllabus voor: E_EBE3_EDHCS 2020-2021
Anna Jobse
,Inhoudsopgave
WEEK 1........................................................................................................................................................... 3
HC01: INTRODUCTION, HISTORY OF THE DUTCH HEALTHCARE SYSTEM .............................................................................. 3
Hoofdstuk 3: Gezondheidszorg en openbare financiën ................................................................................. 3
Michael Moore’s Sicko documentaire (2007) ................................................................................................ 6
HC02: HEALTH CARE SYSTEM: CURE........................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 11: Marktordening in de gezondheidszorg .................................................................................. 6
Enthoven et al (2007), Going Dutch managed competition health insurance in the Netherlands, The New
England Journal of Medicine ......................................................................................................................... 8
HC03: HEALTH CARE SYSTEM: CARE ........................................................................................................................... 8
Besseling en Van Ewijk, CPB Toekomst voor de zorg, Hoofdstuk 10 10 Ouderenzorg ................................... 8
Wennberg (2010), Tracking medicine, Chapter 1 and 2 (page 3-25)........................................................... 10
Duell et al (2017), Practice variation in the Dutch Long-term care and the role of supply-sensitive care: Is
access to the Dutch long-term care equitable? ........................................................................................... 11
WEEK 2......................................................................................................................................................... 12
HC04: REGULATED COMPETITION AND SURVEILLANCE................................................................................................. 12
Hoofdstuk 11: Marktordening in de gezondheidszorg (par. 11.6) ............................................................... 12
WEEK 3......................................................................................................................................................... 13
HC05: FINANCING HEALTHCARE .............................................................................................................................. 13
Paper: Ontwikkelingen in zorginkoop: van inkoop van verrichtingen naar inkoop van zorgbundels .......... 13
Artikel: Oak Street Health houdt ouderen blij, gezond en uit het ziekenhuis .............................................. 14
Artikel: KNMP - Preferentiebeleid................................................................................................................ 15
Informatiekaart: DBC-systematiek .............................................................................................................. 15
Artikel: Monitor Integrale bekostiging medisch-specialistische zorg 2018 ................................................. 16
HC06: MONITORING LONG TERM CARE ................................................................................................................... 17
HC07: WIA ........................................................................................................................................................ 19
WEEK 4......................................................................................................................................................... 21
HC08: PROCUREMENT OF MENTAL HEALTH CARE ...................................................................................................... 21
Frank and McGuire (2000), Chapter 16 Economics and Mental Health ...................................................... 21
HC09: APPROPRIATE CARE/BUNDLED PAYMENT ........................................................................................................ 21
Moriates et al (2015) Ch15, Understanding value-based Healthcare ......................................................... 21
HC10: RISK EQUALIZATION FUND ............................................................................................................................ 22
Hoofdstuk 7: Rol van zorgverzekering (up to and including par. 7.3.6 p207, except welvaartswinst p184-
187) ............................................................................................................................................................. 22
WEEK 5......................................................................................................................................................... 23
HC11: THE ROLE AND PERSPECTIVE OF THE HEALTH INSURER ....................................................................................... 23
De Memorie van toelichting van de Zorgverzekeringswet (rol van zorgverzekeraars) ............................... 23
, Week 1
HC01: Introduction, history of the Dutch healthcare system
Hoofdstuk 3: Gezondheidszorg en openbare financiën
Meer dan 11% van het BBP (2013) wordt jaarlijks besteed aan het financieren van de
gezondheidszorg, wat aangeeft dat Nederlanders gezondheid heel belangrijk vinden. De uitgaven van
de overheid worden hoofdzakelijk gefinancierd via belastingen en premies voor de sociale
verzekeringen. Deze heffingen staan bekend als collectieve lasten. De reden dat de Nederlandse
overheid zich zo met de gezondheidszorg bemoeit, is omdat zij de onvolkomenheden wenst te
corrigeren van het prijsmechanisme (vraag en aanbod). Ook is er een politieke reden, namelijk dat
iedereen, rijk en arm, recht heeft op gezondheidszorg.
De Tweede Wereldoorlog is de welvaart in een land met een ongeëvenaarde snelheid groeit de
koopkracht is nu vier keer zo groot als in 1950. De komende decennia houdt de opwaartse druk op
de collectief gefinancierde zorg uitgaven aan. Deze uitgaven groeien waarschijnlijk harder dan het
bbp, onder andere als gevolg van de geleidelijke vergrijzing van de bevolking.
De gezondheidszorg is een van de belangrijkste takken van de Nederlandse economie.
De zorgquote is het verhoudingsgetal van de collectieve zorguitgaven en het BBP. Dit getal kan
oplopen doordat de prijzen van de zorg sneller stijgen dan die van het BBP. Dit gebeurt ook wanneer
de hoeveelheid zorg sneller groeit dan de economie.
Voor de sterke stijging van de zorguitgaven bestaan verschillende verklaringen. Vraagkant:
o Wanneer mensen meer geld hebben, willen ze meer aan zorg uitgeven.
o Het aandeel van ouderen (65+) neemt toe als gevolg van de stijgende levensverwachting en
de daling van het geboortecijfer.
o Voortschrijdende medicalisering van het dagelijks bestaan, sneller naar de dokter.
o Consumenten stellen steeds hogere eisen, bijv. dat zij tot het einde recht hebben op zorg.
o Vraag wordt in Nederland minder afgeremd door de eigen bijdrage, die relatief goedkoop is.
Aanbodkant:
o Er zijn steeds meer mogelijkheden om zieke mensen te helpen en om de kwaliteit van leven
te verhogen. Echter, wel een hoge prijs voor de apparatuur en medicijnen en innovatie drijft
de prijs op.
o Zorgaanbieders beschikken over het algemeen over meer informatie dan zorggebruikers en
verzekeraars. Zo bepalen zij over hun eigen omzet.
o Sommige groepen zorgaanbieders hadden in het verleden een sterke positie bij
tariefonderhandelingen met de overheid en verzekeraars doordat de overheid en de
medisch specialisten jarenlang een rem hadden gezet op de opleidingscapaciteit.
o Arbeidsintensieve vormen van dienstverlening worden, in verhouding met landbouw en
industrie, duurder.
o De groei van de reële arbeidskosten per eenheid product wordt bepaald door twee
factoren: de reële loonstijging en de groei van de arbeidsproductiviteit.
De wet van Baumol zegt dat sectoren met een relatief geringe groei van de arbeidsproductiviteit een
relatief sterke toename van de arbeidskosten per eenheid product kennen. Hierdoor stijgen de totale
kosten per eenheid in deze sectoren relatief sterk, en hiermee ook de prijzen. Deze geringe groei in
arbeidsproductiviteit komt door het arbeidsintensieve karakter van de productie. In de zorg kunnen
lang niet alle mensen vervangen worden door machines, bovendien is dit moeilijk te meten.
Samenvatting van al het materiaal voor het tentamen
Gebaseerd op de syllabus voor: E_EBE3_EDHCS 2020-2021
Anna Jobse
,Inhoudsopgave
WEEK 1........................................................................................................................................................... 3
HC01: INTRODUCTION, HISTORY OF THE DUTCH HEALTHCARE SYSTEM .............................................................................. 3
Hoofdstuk 3: Gezondheidszorg en openbare financiën ................................................................................. 3
Michael Moore’s Sicko documentaire (2007) ................................................................................................ 6
HC02: HEALTH CARE SYSTEM: CURE........................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 11: Marktordening in de gezondheidszorg .................................................................................. 6
Enthoven et al (2007), Going Dutch managed competition health insurance in the Netherlands, The New
England Journal of Medicine ......................................................................................................................... 8
HC03: HEALTH CARE SYSTEM: CARE ........................................................................................................................... 8
Besseling en Van Ewijk, CPB Toekomst voor de zorg, Hoofdstuk 10 10 Ouderenzorg ................................... 8
Wennberg (2010), Tracking medicine, Chapter 1 and 2 (page 3-25)........................................................... 10
Duell et al (2017), Practice variation in the Dutch Long-term care and the role of supply-sensitive care: Is
access to the Dutch long-term care equitable? ........................................................................................... 11
WEEK 2......................................................................................................................................................... 12
HC04: REGULATED COMPETITION AND SURVEILLANCE................................................................................................. 12
Hoofdstuk 11: Marktordening in de gezondheidszorg (par. 11.6) ............................................................... 12
WEEK 3......................................................................................................................................................... 13
HC05: FINANCING HEALTHCARE .............................................................................................................................. 13
Paper: Ontwikkelingen in zorginkoop: van inkoop van verrichtingen naar inkoop van zorgbundels .......... 13
Artikel: Oak Street Health houdt ouderen blij, gezond en uit het ziekenhuis .............................................. 14
Artikel: KNMP - Preferentiebeleid................................................................................................................ 15
Informatiekaart: DBC-systematiek .............................................................................................................. 15
Artikel: Monitor Integrale bekostiging medisch-specialistische zorg 2018 ................................................. 16
HC06: MONITORING LONG TERM CARE ................................................................................................................... 17
HC07: WIA ........................................................................................................................................................ 19
WEEK 4......................................................................................................................................................... 21
HC08: PROCUREMENT OF MENTAL HEALTH CARE ...................................................................................................... 21
Frank and McGuire (2000), Chapter 16 Economics and Mental Health ...................................................... 21
HC09: APPROPRIATE CARE/BUNDLED PAYMENT ........................................................................................................ 21
Moriates et al (2015) Ch15, Understanding value-based Healthcare ......................................................... 21
HC10: RISK EQUALIZATION FUND ............................................................................................................................ 22
Hoofdstuk 7: Rol van zorgverzekering (up to and including par. 7.3.6 p207, except welvaartswinst p184-
187) ............................................................................................................................................................. 22
WEEK 5......................................................................................................................................................... 23
HC11: THE ROLE AND PERSPECTIVE OF THE HEALTH INSURER ....................................................................................... 23
De Memorie van toelichting van de Zorgverzekeringswet (rol van zorgverzekeraars) ............................... 23
, Week 1
HC01: Introduction, history of the Dutch healthcare system
Hoofdstuk 3: Gezondheidszorg en openbare financiën
Meer dan 11% van het BBP (2013) wordt jaarlijks besteed aan het financieren van de
gezondheidszorg, wat aangeeft dat Nederlanders gezondheid heel belangrijk vinden. De uitgaven van
de overheid worden hoofdzakelijk gefinancierd via belastingen en premies voor de sociale
verzekeringen. Deze heffingen staan bekend als collectieve lasten. De reden dat de Nederlandse
overheid zich zo met de gezondheidszorg bemoeit, is omdat zij de onvolkomenheden wenst te
corrigeren van het prijsmechanisme (vraag en aanbod). Ook is er een politieke reden, namelijk dat
iedereen, rijk en arm, recht heeft op gezondheidszorg.
De Tweede Wereldoorlog is de welvaart in een land met een ongeëvenaarde snelheid groeit de
koopkracht is nu vier keer zo groot als in 1950. De komende decennia houdt de opwaartse druk op
de collectief gefinancierde zorg uitgaven aan. Deze uitgaven groeien waarschijnlijk harder dan het
bbp, onder andere als gevolg van de geleidelijke vergrijzing van de bevolking.
De gezondheidszorg is een van de belangrijkste takken van de Nederlandse economie.
De zorgquote is het verhoudingsgetal van de collectieve zorguitgaven en het BBP. Dit getal kan
oplopen doordat de prijzen van de zorg sneller stijgen dan die van het BBP. Dit gebeurt ook wanneer
de hoeveelheid zorg sneller groeit dan de economie.
Voor de sterke stijging van de zorguitgaven bestaan verschillende verklaringen. Vraagkant:
o Wanneer mensen meer geld hebben, willen ze meer aan zorg uitgeven.
o Het aandeel van ouderen (65+) neemt toe als gevolg van de stijgende levensverwachting en
de daling van het geboortecijfer.
o Voortschrijdende medicalisering van het dagelijks bestaan, sneller naar de dokter.
o Consumenten stellen steeds hogere eisen, bijv. dat zij tot het einde recht hebben op zorg.
o Vraag wordt in Nederland minder afgeremd door de eigen bijdrage, die relatief goedkoop is.
Aanbodkant:
o Er zijn steeds meer mogelijkheden om zieke mensen te helpen en om de kwaliteit van leven
te verhogen. Echter, wel een hoge prijs voor de apparatuur en medicijnen en innovatie drijft
de prijs op.
o Zorgaanbieders beschikken over het algemeen over meer informatie dan zorggebruikers en
verzekeraars. Zo bepalen zij over hun eigen omzet.
o Sommige groepen zorgaanbieders hadden in het verleden een sterke positie bij
tariefonderhandelingen met de overheid en verzekeraars doordat de overheid en de
medisch specialisten jarenlang een rem hadden gezet op de opleidingscapaciteit.
o Arbeidsintensieve vormen van dienstverlening worden, in verhouding met landbouw en
industrie, duurder.
o De groei van de reële arbeidskosten per eenheid product wordt bepaald door twee
factoren: de reële loonstijging en de groei van de arbeidsproductiviteit.
De wet van Baumol zegt dat sectoren met een relatief geringe groei van de arbeidsproductiviteit een
relatief sterke toename van de arbeidskosten per eenheid product kennen. Hierdoor stijgen de totale
kosten per eenheid in deze sectoren relatief sterk, en hiermee ook de prijzen. Deze geringe groei in
arbeidsproductiviteit komt door het arbeidsintensieve karakter van de productie. In de zorg kunnen
lang niet alle mensen vervangen worden door machines, bovendien is dit moeilijk te meten.
