Hoorcollege 5. De terbeschikkingstelling
Prof. Mr. S. Meijer
De tbs-maatregel staat in de belangstelling, maar ligt ook onder vuur (personeelstekort,
ontsnappingen, incidenten etc.).
Patiënten wonen op een afdeling met 10 tot 11 anderen. Alleen bij langdurig goed gedrag
zijn vrijheden/luxe mogelijk. Het is er gericht op een goede terugkomst in de samenleving. Er
zijn naast de afdelingen ook gemeenschappelijke ruimtes en sportplekken. Als een tbs-
gestelde de orde verstoord en zich niet gedraagt, wordt deze in een aparte kamer gezet met
zachte meubels. Naast de behandeling is ook een ruimte voor werk- en dagbesteding.
Het stigma rond een tbs-kliniek is niet positief. Wat naar buiten wordt gebracht is wat er
misgaat, niet wat er goed gaat.
24% van de tbs’ers komt na twee jaar van vrijlating weer in aanraking met justitie. In 8,6% is
dit een ernstig misdrijf. In normale gevangenissen is dit echter veel meer: 75% van de
volwassenen die een celstraf hebben uitgezeten pleegt daarna opnieuw een misdrijf. 100
keer per jaar wordt tbs met dwangverpleging opgelegd (9/10 is man).
De tbs’ers moeten een psychische stoornis hebben bij het uitvoeren van het delict en
minimaal 4 jaar gevangenisstraf opgelegd hebben gekregen.
Naarmate je van het centrum naar een afdeling gaat, is de beveiliging minder en de “kans op
ontsnapping” groter.
Zodra je opgenomen wordt in de kliniek begint het behandelen al.
Iedereen in de kliniek weet van elkaar wat ze hebben gedaan.
Wettelijk kader
Relevante wetten:
- WvSr (art. 37a e.v.) regels over de oplegging van tbs
- WvSv (boek 6) regels over de uitvoering van de maatregelen
- Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden
- Reglement verpleging ter beschikking gestelden uitwerking van de vorige
N.B. Personen die zijn veroordeeld tot gevangenisstraf of de isd-maatregel of die zich in
hechtenis bevinden (niet-onherroepelijk veroordeelden) zijn gedetineerden. Personen die tot
tbs zijn veroordeeld zijn verpleegden.
, Tbs-maatregel
De tbs is een maatregel binnen het tweesporenstelsel van straffen en maatregelen (er is een
onderscheid tussen straffen en maatregelen).
Straffen Maatregelen
Opgelegd op grond van Opgelegd naar aanleiding van het strafbare feit
het strafbare feit
Grondslag = proportionele Grondslag = gelegen in het doel van de straf (bv. verbetering)
vergelding
Vergelding Niet bedoeld als vergelding
Vergelding = het doel van de straf (deze persoon verdient straf, leed)
Kritiek op het tweesporenstelsel. Tegelijkertijd heeft het een normerende werking. De tbs-
maatregel mag alleen voortduren als de persoon een gevaar is.
Historie
- De tbs-maatregel werd geïntroduceerd bij de Psychopatenwetten van 1925/1928 (ter
beschikkingstelling van de regering).
- 1997 Beginselenwet verpleging terbeschikkinggestelden (Bvt) en de Rvt traden in
werking.
- De tbs is een product van de Moderne Richting
Dit is een stroming binnen het strafrecht, die opkwam rond 1900. Hierbij kwamen
preventieve doelen centraal te staan. De focus lag niet zozeer op de daad, maar op de
dader. Zoeken naar een wetenschappelijk (e.g. psychologisch antwoord naar ‘waarom
een dader tot het begaan van een misdrijf was gekomen’). De maatregel is door deze
richting als tweede spoor in ons strafrechtstelsel gekomen.
- Grondslag van de tbs is het voorkomen van gevaar en het verbeteren van de
veroordeelde (zie artikel 37a lid 1 Sr)
De oplegging van tbs
Artikel 37a Sr
1. Indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of
goederen dat eist, kan de rechter gelasten dat een verdachte ter beschikking wordt
gesteld indien hij tot het oordeel komt dat:
1°bij de verdachte tijdens het begaan van het feit gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke
stoornis van de geestvermogens bestond; en
2°het door hem begane feit een misdrijf is waarop naar de wettelijke omschrijving een
gevangenisstraf van vier jaar of meer is gesteld dan wel behoort tot een van de
misdrijven omschreven in de artikelen 132, 285, eerste lid, 285b, en 395 van het
Wetboek van Strafrecht, 175, tweede lid, onderdeel b, of derde lid in verbinding met het
eerste lid, onderdeel b, van de Wegenverkeerswet 1994, en 11, tweede lid, van de
Opiumwet.
2. Bij toepassing van het vorige lid kan de rechter afzien van het opleggen van straf, ook
indien hij oordeelt dat het feit wel aan de verdachte kan worden toegerekend.
Het is een lang artikel, maar eigenlijk staan hier 4 vereisten in:
Prof. Mr. S. Meijer
De tbs-maatregel staat in de belangstelling, maar ligt ook onder vuur (personeelstekort,
ontsnappingen, incidenten etc.).
Patiënten wonen op een afdeling met 10 tot 11 anderen. Alleen bij langdurig goed gedrag
zijn vrijheden/luxe mogelijk. Het is er gericht op een goede terugkomst in de samenleving. Er
zijn naast de afdelingen ook gemeenschappelijke ruimtes en sportplekken. Als een tbs-
gestelde de orde verstoord en zich niet gedraagt, wordt deze in een aparte kamer gezet met
zachte meubels. Naast de behandeling is ook een ruimte voor werk- en dagbesteding.
Het stigma rond een tbs-kliniek is niet positief. Wat naar buiten wordt gebracht is wat er
misgaat, niet wat er goed gaat.
24% van de tbs’ers komt na twee jaar van vrijlating weer in aanraking met justitie. In 8,6% is
dit een ernstig misdrijf. In normale gevangenissen is dit echter veel meer: 75% van de
volwassenen die een celstraf hebben uitgezeten pleegt daarna opnieuw een misdrijf. 100
keer per jaar wordt tbs met dwangverpleging opgelegd (9/10 is man).
De tbs’ers moeten een psychische stoornis hebben bij het uitvoeren van het delict en
minimaal 4 jaar gevangenisstraf opgelegd hebben gekregen.
Naarmate je van het centrum naar een afdeling gaat, is de beveiliging minder en de “kans op
ontsnapping” groter.
Zodra je opgenomen wordt in de kliniek begint het behandelen al.
Iedereen in de kliniek weet van elkaar wat ze hebben gedaan.
Wettelijk kader
Relevante wetten:
- WvSr (art. 37a e.v.) regels over de oplegging van tbs
- WvSv (boek 6) regels over de uitvoering van de maatregelen
- Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden
- Reglement verpleging ter beschikking gestelden uitwerking van de vorige
N.B. Personen die zijn veroordeeld tot gevangenisstraf of de isd-maatregel of die zich in
hechtenis bevinden (niet-onherroepelijk veroordeelden) zijn gedetineerden. Personen die tot
tbs zijn veroordeeld zijn verpleegden.
, Tbs-maatregel
De tbs is een maatregel binnen het tweesporenstelsel van straffen en maatregelen (er is een
onderscheid tussen straffen en maatregelen).
Straffen Maatregelen
Opgelegd op grond van Opgelegd naar aanleiding van het strafbare feit
het strafbare feit
Grondslag = proportionele Grondslag = gelegen in het doel van de straf (bv. verbetering)
vergelding
Vergelding Niet bedoeld als vergelding
Vergelding = het doel van de straf (deze persoon verdient straf, leed)
Kritiek op het tweesporenstelsel. Tegelijkertijd heeft het een normerende werking. De tbs-
maatregel mag alleen voortduren als de persoon een gevaar is.
Historie
- De tbs-maatregel werd geïntroduceerd bij de Psychopatenwetten van 1925/1928 (ter
beschikkingstelling van de regering).
- 1997 Beginselenwet verpleging terbeschikkinggestelden (Bvt) en de Rvt traden in
werking.
- De tbs is een product van de Moderne Richting
Dit is een stroming binnen het strafrecht, die opkwam rond 1900. Hierbij kwamen
preventieve doelen centraal te staan. De focus lag niet zozeer op de daad, maar op de
dader. Zoeken naar een wetenschappelijk (e.g. psychologisch antwoord naar ‘waarom
een dader tot het begaan van een misdrijf was gekomen’). De maatregel is door deze
richting als tweede spoor in ons strafrechtstelsel gekomen.
- Grondslag van de tbs is het voorkomen van gevaar en het verbeteren van de
veroordeelde (zie artikel 37a lid 1 Sr)
De oplegging van tbs
Artikel 37a Sr
1. Indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of
goederen dat eist, kan de rechter gelasten dat een verdachte ter beschikking wordt
gesteld indien hij tot het oordeel komt dat:
1°bij de verdachte tijdens het begaan van het feit gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke
stoornis van de geestvermogens bestond; en
2°het door hem begane feit een misdrijf is waarop naar de wettelijke omschrijving een
gevangenisstraf van vier jaar of meer is gesteld dan wel behoort tot een van de
misdrijven omschreven in de artikelen 132, 285, eerste lid, 285b, en 395 van het
Wetboek van Strafrecht, 175, tweede lid, onderdeel b, of derde lid in verbinding met het
eerste lid, onderdeel b, van de Wegenverkeerswet 1994, en 11, tweede lid, van de
Opiumwet.
2. Bij toepassing van het vorige lid kan de rechter afzien van het opleggen van straf, ook
indien hij oordeelt dat het feit wel aan de verdachte kan worden toegerekend.
Het is een lang artikel, maar eigenlijk staan hier 4 vereisten in:
