Samenwerken in de mondzorg Schaub
Hoofdstuk 3
Samenwerking is gericht op verschillende doelen. Daarbij spelen allerlei omstandigheden
meer of minder een belangrijke rol. In dit hoofdstuk wordt betoogd dat samenwerking zelfs
onvermijdelijk is. Dat heeft alles te maken met de inhoud van de tandheelkundige zorg, of
liever mondzorg.
Aan de mondzorg worden nieuwe, en ook veranderende eisen gesteld. De oorzaak ligt in de
- ontwikkelingen in de mondgezondheid van de bevolking,
- de ontwikkelingen in de zorgvraag
- en de ontwikkelingen in het vakgebied tandheelkunde.
Vaak nog werken beroepsoefenaren in de mondzorg vanuit routinematige, curatieve
tandheelkundige zorg. Nu wordt individueel afgestemde zorg gevraagd met doelen op
langere termijn: mondzorg.
Demografische ontwikkelingen
De bevolking van NL vergrijst. Bovendien is de levensverwachting substantieel toegenomen
en dat zal nog verder gaan.
Vanaf het 65e levensjaar heeft men gemiddeld nog tien jaar in gezondheid te verwachten.
Boven de 75 jaar neemt het aantal gezondheidsproblemen toe. Dan heeft driekwart van de
ouderen te maken met (chronische) ziekten van lichaam(hart- en vaatziekten, artrose,
diabetes) en geest (dementie, depressie).
leidt tot beperkingen in de dagelijkse activiteiten, soms zodanig dat hulp nodig is in de
vorm van mantelzorg of thuiszorg.
Rond de 10 procent van de ouderen is als kwetsbaar te typeren. Zij zijn thuis of in een
instelling op professionele hulp aangewezen.
Daarmee is naar schatting driekwart miljoen ouderen niet of nauwelijks in staat naar de
mondzorgpraktijk te komen. Dit aantal zal toenemen, omdat het huidige beleid erop is
gericht om meer ouderen langer thuis te laten wonen in aangepaste woningen en met
adequate hulp en ondersteuning.
aan de mondzorg wordt in dat beleid nog weinig aandacht besteed. Vele ouderen zullen
alleen met begeleiding naar de tandarts kunnen gaan.
de mondzorg zal daarbij aangepast moeten worden aan de algemene en
mondgezondheidstoestand van de oudere mens.
Ouderen zullen dus enerzijds langer van de zorg gebruikmaken, maar ook toenemend
aangepaste zorg wensen
dit zal meer tijd, aandacht en vaardigheden (medische kennis) te vragen.
Naast deze veranderingen in leeftijdsopbouw in de samenleving, treedt er ook verandering
op in de sociaal-culturele samenleving van de bevolking. In de nederlandse samenleving is nu
19 % van niet-oorspronkelijke NLse afkomst. Meer dan de helft hiervan betreft mensen van
niet-westerse afkomst. In de komende jaren groeit dit percentage, hoofdzakelijk door de
groei van de tweede generatie.
, Een andere relevante ontwikkeling heeft betrekking op de gezinssamenstelling en sociale
structuren.
- Zo zal het aantal alleenstaanden toenemen. Daarbij zullen er meer paren zijn zonder
kinderen dan nu het geval is.
- Ook de toegenomen aandacht voor bijzondere groepen in de samenleving in de
ontwikkeling van veranderende sociale structuren. Verslaafden, geriatrische
patiënten en gehandicapten dienen een zo volwaardige plaats in de samenleving te
krijgen. Onderdeel daarvan is dat deze mensen niet of veel minder worden
geinstittutuioniseerd dan gebruikelijk was.
deze sociaal-culterele veranderingen zullen leiden tot andere gewoontes en
gedragingen, bv ten aanzien van zelfzorg.
In sociaal-economisch opzicht doen zich eveneens veranderingen voor. Mondzorg voor
volwassenen is geen onderdeel van de basisverzekering. Aanvullend kan men zich voor
tandheelkundige behandeling voor eigen rekening verzekeren, hetgeen door een groeiende
gemiddelde koopkracht ook mogelijk is. Toch kan en wil niet iedereen zich een aanvullende
verzekering veroorloven.
dit zou kunnen leiden tot een tweedeling in de zorg. Tegenover een verminderde
toegang tot de zorg voor sommigen staat namelijk een (groeiende?) groep, voor wie
iedere gewenste behandeling op eigen kosten mogelijk is.
Conclusie: De demografische en sociaal-culturele ontwikkelingen zullen het nodig maken een
brede variatie aan zorg te bieden.
Het kunstgebit verdwijnt grotendeels
Men wil het natuurlijke gebit behouden, ook als de kansen minder zijn. Het natuurlijke gebit
of delen ervan worden dus nu tot op hogere leeftijd behouden. Het aantal partiële protheses
lijkt daarbij niet toe te nemen. De weinig elegante partiële plaatprothese komt zelfs minder
vaak voor.
Tegelijkertijd is er ook een groeiende behoefte onder kunstgebitdragers om het kunstgebit
te verbeteren.
esthetische wensen, maar vooral wensen voor een betere functionaliteit zijn hiervoor
aanleiding. Dat leidt tot een toenemende toepassing van implantaten onder volledige
protheses.
Conclusie: het aantal kunstgebitdragers neemt af. De huidige gebitsdragers zijn niet meer
van het type oudere dat met het kunstgebit geen tandarts meer nodig heeft. Nu wordt
individueel afgestemde zorg gewenst. Dat kan in de vorm van aanpassingen aan de
prothese, regelmatig onderzoek van prothese en dragende weefsels, maar ook het plaatsen
en onderhouden van bv implantaten.
De toestand van het natuurlijke gebit verbetert
De cariërsepidemie van de vorige eeuw liep in de jaren 70 en 80 af. Onder twaalfjarigen nam
het DMF-T getal af van gemiddeld 8 in naar 2.
Het blijkt ook dat de verbetering bij het ouder worden niet verdwijnt. Er worden substantieel
minder carieuze, gerestaureerde en geëxtraheerde elementen aangetroffen. Naar
verwachting zet deze trend zich voort met de leeftijd, zodat over twintig tot dertig jaar ook
de oudere volwassen een compleet en gezond gebit zal hebben.
Hoofdstuk 3
Samenwerking is gericht op verschillende doelen. Daarbij spelen allerlei omstandigheden
meer of minder een belangrijke rol. In dit hoofdstuk wordt betoogd dat samenwerking zelfs
onvermijdelijk is. Dat heeft alles te maken met de inhoud van de tandheelkundige zorg, of
liever mondzorg.
Aan de mondzorg worden nieuwe, en ook veranderende eisen gesteld. De oorzaak ligt in de
- ontwikkelingen in de mondgezondheid van de bevolking,
- de ontwikkelingen in de zorgvraag
- en de ontwikkelingen in het vakgebied tandheelkunde.
Vaak nog werken beroepsoefenaren in de mondzorg vanuit routinematige, curatieve
tandheelkundige zorg. Nu wordt individueel afgestemde zorg gevraagd met doelen op
langere termijn: mondzorg.
Demografische ontwikkelingen
De bevolking van NL vergrijst. Bovendien is de levensverwachting substantieel toegenomen
en dat zal nog verder gaan.
Vanaf het 65e levensjaar heeft men gemiddeld nog tien jaar in gezondheid te verwachten.
Boven de 75 jaar neemt het aantal gezondheidsproblemen toe. Dan heeft driekwart van de
ouderen te maken met (chronische) ziekten van lichaam(hart- en vaatziekten, artrose,
diabetes) en geest (dementie, depressie).
leidt tot beperkingen in de dagelijkse activiteiten, soms zodanig dat hulp nodig is in de
vorm van mantelzorg of thuiszorg.
Rond de 10 procent van de ouderen is als kwetsbaar te typeren. Zij zijn thuis of in een
instelling op professionele hulp aangewezen.
Daarmee is naar schatting driekwart miljoen ouderen niet of nauwelijks in staat naar de
mondzorgpraktijk te komen. Dit aantal zal toenemen, omdat het huidige beleid erop is
gericht om meer ouderen langer thuis te laten wonen in aangepaste woningen en met
adequate hulp en ondersteuning.
aan de mondzorg wordt in dat beleid nog weinig aandacht besteed. Vele ouderen zullen
alleen met begeleiding naar de tandarts kunnen gaan.
de mondzorg zal daarbij aangepast moeten worden aan de algemene en
mondgezondheidstoestand van de oudere mens.
Ouderen zullen dus enerzijds langer van de zorg gebruikmaken, maar ook toenemend
aangepaste zorg wensen
dit zal meer tijd, aandacht en vaardigheden (medische kennis) te vragen.
Naast deze veranderingen in leeftijdsopbouw in de samenleving, treedt er ook verandering
op in de sociaal-culturele samenleving van de bevolking. In de nederlandse samenleving is nu
19 % van niet-oorspronkelijke NLse afkomst. Meer dan de helft hiervan betreft mensen van
niet-westerse afkomst. In de komende jaren groeit dit percentage, hoofdzakelijk door de
groei van de tweede generatie.
, Een andere relevante ontwikkeling heeft betrekking op de gezinssamenstelling en sociale
structuren.
- Zo zal het aantal alleenstaanden toenemen. Daarbij zullen er meer paren zijn zonder
kinderen dan nu het geval is.
- Ook de toegenomen aandacht voor bijzondere groepen in de samenleving in de
ontwikkeling van veranderende sociale structuren. Verslaafden, geriatrische
patiënten en gehandicapten dienen een zo volwaardige plaats in de samenleving te
krijgen. Onderdeel daarvan is dat deze mensen niet of veel minder worden
geinstittutuioniseerd dan gebruikelijk was.
deze sociaal-culterele veranderingen zullen leiden tot andere gewoontes en
gedragingen, bv ten aanzien van zelfzorg.
In sociaal-economisch opzicht doen zich eveneens veranderingen voor. Mondzorg voor
volwassenen is geen onderdeel van de basisverzekering. Aanvullend kan men zich voor
tandheelkundige behandeling voor eigen rekening verzekeren, hetgeen door een groeiende
gemiddelde koopkracht ook mogelijk is. Toch kan en wil niet iedereen zich een aanvullende
verzekering veroorloven.
dit zou kunnen leiden tot een tweedeling in de zorg. Tegenover een verminderde
toegang tot de zorg voor sommigen staat namelijk een (groeiende?) groep, voor wie
iedere gewenste behandeling op eigen kosten mogelijk is.
Conclusie: De demografische en sociaal-culturele ontwikkelingen zullen het nodig maken een
brede variatie aan zorg te bieden.
Het kunstgebit verdwijnt grotendeels
Men wil het natuurlijke gebit behouden, ook als de kansen minder zijn. Het natuurlijke gebit
of delen ervan worden dus nu tot op hogere leeftijd behouden. Het aantal partiële protheses
lijkt daarbij niet toe te nemen. De weinig elegante partiële plaatprothese komt zelfs minder
vaak voor.
Tegelijkertijd is er ook een groeiende behoefte onder kunstgebitdragers om het kunstgebit
te verbeteren.
esthetische wensen, maar vooral wensen voor een betere functionaliteit zijn hiervoor
aanleiding. Dat leidt tot een toenemende toepassing van implantaten onder volledige
protheses.
Conclusie: het aantal kunstgebitdragers neemt af. De huidige gebitsdragers zijn niet meer
van het type oudere dat met het kunstgebit geen tandarts meer nodig heeft. Nu wordt
individueel afgestemde zorg gewenst. Dat kan in de vorm van aanpassingen aan de
prothese, regelmatig onderzoek van prothese en dragende weefsels, maar ook het plaatsen
en onderhouden van bv implantaten.
De toestand van het natuurlijke gebit verbetert
De cariërsepidemie van de vorige eeuw liep in de jaren 70 en 80 af. Onder twaalfjarigen nam
het DMF-T getal af van gemiddeld 8 in naar 2.
Het blijkt ook dat de verbetering bij het ouder worden niet verdwijnt. Er worden substantieel
minder carieuze, gerestaureerde en geëxtraheerde elementen aangetroffen. Naar
verwachting zet deze trend zich voort met de leeftijd, zodat over twintig tot dertig jaar ook
de oudere volwassen een compleet en gezond gebit zal hebben.
