Sociolinguïstiek samenvatting
Hoofdstuk 1: Introduction
Sprekers passen de manier waarop ze spreken aan, afhankelijk van:
1. de personen zijn met wie ze spreken en
2. in wat voor situatie ze zich bevinden
Sociolinguïsten zijn bijvoorbeeld geïnteresseerd in hoe mensen taal gebruiken en waarvoor. Ook
onderzoeken ze hoe bewust het taalgebruik is.
Hoofdstuk 2: Variation and language
• Variabele • Sociale dialectologie
• Varianten • Interspreker variatie vs. intraspreker variatie
• Constraints • Envelope of variation
• Vrije variatie • Synchronische variatie
• Determinisme • Diachronische verandering
• Regionale dialectologie • Stereotypes
• Reallocatie • Markers
• Intermediate forms(tussenvormen) • Indicators
Variabele = een abstracte representatie van een bron van variatie die gerealiseerd wordt door 2 of
meer varianten.
Varianten = de (fonetische) realisaties van een variabele.
➔ VB: in het woord chairs wordt de klinker(diftong: ai) door bepaalde mensen uitgesproken als
[tʃiəz](=cheers) en door anderen als [tʃeəz](=chairs)
Foneem = bijvoorbeeld /p/ die dan op verschillende manieren gerealiseerd wordt in een taal
afhankelijk van bijvoorbeeld de plaats van het foneem in het woord. De fonetische varianten
zijn dan geaspireerd[ph] of niet-geaspireerd[p].
Constraints = de distributie van varianten is hiervan afhankelijk. Deze constraints bepalen wanneer welke
variant van de variabele voorkomt.
Vrije variatie = (verouderde term in sociolinguïstiek) Soms zijn er geen duidelijke constraints die
bepalen/voorspellen welke variant wanneer voorkomt.
➔ Tegenwoordig: veel bewijs dat non-talige factoren ook constraints kunnen vormen. Niet alleen
linguïstische factoren maar ook sociale factoren moeten meegerekend worden.
Regionale dialectologie = de identificatie van grenzen tussen verschillende variëteiten op basis
van groepering van op elkaar lijkende en verschillende features in
bepaalde gebieden.
Atlas Linguistique de la France(Alf) = (19e eeuw) een project binnen de bestudering van regionale
dialectologie. Het was een data-collectie project.
➔ Gebruik van een consistent systeem voor het opschrijven van de regionale uitspraken die hij
verzamelden waardoor het betrouwbaarder was(= standaardisatie).
➔ Resultaat = atlas van regionale dialecten.
The principle of maximum differentiation = sprekers hebben een voorkeur voor een veilig level van
differentiatie tussen fonemen zodat woorden niet teveel op
elkaar gaan lijken. Als er een (klank-)verandering is verandert de
rest van het systeem mee.
➔ Moulton kwam tot deze conclusie op basis van regionale dialect maps.
Dave Britain(sociolinguïst) = hij onderzocht hoe natuurlijke barrières voor grotere
, regionale variatie zorgen. Minder communicatie tussen groepen
→ verschillen tussen variëteiten worden groter; Meer contact
→ verschillen tussen variëteiten worden kleiner.
Reallocation/herverdeling = herbenoemen of opnieuw analyseren van vormen in contact
op een systematische manier
Reallocation occurs where two or more variants in the dialect
mix survive the levelling process but are refunctionalised,
evolving new social or linguistic functions in the new dialect.
Intermediate forms = tussenvormen die opkomen als gevolg van contact tussen
twee op elkaar lijkende variëteiten die tussen die twee
variëteiten vallen.
Shibboleth = een linguïstische variabele die gebruikt kan worden om te
identificeren waar iemand vandaan komt(identificeren door
uitspraak).
Sociale dialectologie = het bestuderen van linguïstische variatie in relatie tot sociale
groeperingen.
Standaardtaal = de variëteit die vaak worden geassocieerd met onderwijs en
prestige; Een verzameling normen.
➔ Standaardisatie: een gemeenschap sprekers convergeren op een gedeelde mening dat sommige
vormen/varianten een hogere waarde hebben dan anderen.
Martha’s Vineyard: een sociale dialect studie
- Onderscheid tussen mensen die er het hele jaar wonen en mensen die er alleen in de zomer wonen.
- Lage inkomens maar huizing is door de grote vraag heel hoog: year-rounders hebben het financieel
zwaar.
- Labov: geïnteresseerd in de relatie tussen linguïstische variabelen en sociale factoren.
- Specifieke variabele: de realisatie van de diftong in PRICE-woorden(=(ay) variabele):
Mainland vorm versus Vineyard vorm: op de Vineyard werd het uitgesproken met een meer raised
gecentraliseerde onset terwijl op de mainland met een lagere fronted onset.
- Verband aantonen tussen de uitspraak van bepaalde diftongen bij vissers op het eiland Martha's
Vineyard en de houding van deze vissers ten opzichte van de Amerikaanse toeristen van het
vasteland.
➔ Niet alleen interspreker variatie maar ook intraspreker variatie.
Interspreker variatie = variatie(realisatie van variabelen) tussen verschillende
sprekers.
Intraspreker variatie = variatie binnen het taalgebruik van 1 individuele spreker.
Sociolinguïstische interviews(Labov) = eerst formele taal-gerelateerde taken(VB: lijst woorden
oplezen), dan informeel gesprek over hoe het leven op het
eiland is.
Indexscores = om variatie binnen sprekers en groepen te illustreren.
Envelop van variatie = alleen kijken naar de relevante variaties van een variabele in
een onderzoek.
Linguïstische factoren: de realisaties van een fonologische variabele zijn vaak
afhankelijk van omringende klanken.
Non-linguïstische factoren: Leeftijd, geslacht, afkomst, beroepen en attitudes.
➔ Attitudes: Labov merkte op dat de gecentraliseerde vormen het minste voorkomen bij mensen die
niet gelukkig waren met het leven op het eiland.
, ➔ Frequentie van gecentraliseerde vormen het hoogst bij: mensen die in de meer rurale gebieden
woonden, vissers waren, tussen de 30 en 40 waren en erg gelukkig waren op het eiland. Dit is
tegenbewijs voor vrije variatie.
Synchronische variatie = variatie die nu plaatsvindt.
Diachronische verandering = verandering gerealiseerd na verloop van tijd.
➔ Synchronische variatie is vaak de bron van diachronische verandering: verschillende leeftijdsgroepen
laten al veranderingen zien.
Stereotypes = sociaal gemarkeerde vormen die algemeen erkend worden als
typerend voor een bepaalde variëteit: vaak nagedaan en niet
altijd juist, vaak sterke connotaties.
Markers = ‘bewust’; sociale en stilistische variatie.
Indicators = ‘onbewust’; sociale variatie. Het is een linguïstische variabele
die geen stijlverschillen vertoont maar wel verschillen tussen
groepen.
4 motivaties achter variatie:
1. Een verlangen om te laten zien waar je bij hoort.
2. Een verlangen om te voldoen aan de normen van een gemeenschap.
3. Een verlangen om niet te doen waar een gemeenschap op neer kijkt.
4. Een verlangen om te bepalen waar iedereen bij hoort: iedereen indelen in sociale groeperingen.
Hoofdstuk 3: Variation and style
• Accenten • Sociolinguïstische interviews
• Dialecten • Gestratificeerd
• Variëteiten • Monotoon
• Spraakgemeenschap • Trend
• Stijl-shifting • Snel en anonieme peiling
• Aandacht voor spraak(Labov) • Overt vs. covert prestige
• Audience design • Observer’s paradox
• triangulation • Participatie observatie
• Speaker design
Accent = als sprekers van elkaar verschillen op het niveau van alleen
uitspraak(fonetiek en fonologie) hebben ze verschillende
accenten. Grammatica van de sprekers zijn
helemaal/grotendeels hetzelfde.
Dialect = dialecten verschillen naast uitspraak ook op andere gebieden
van elkaar(ook bijv. grammatica/vocabulaire). Dialecten zijn sub
variaties van een taal.
➔ De term dialect draagt negatieve connotaties: het ene dialect wordt als beter gezien dan het andere.
Daarom wordt in de taalkunde als alternatief de term variëteit gebruikt(=neutraler).
Speech community = hoe sprekers worden gegroepeerd. Verschillend gedefinieerd op basis
van objectieve en subjectieve criteria. Het vormt tegenbewijs voor het
concept ‘vrije variatie’: er is een consistentie van style-shifting tussen
alle sprekers in deze groep.
- Objectieve criteria: als de verspreiding van een variabele consistent is met andere factoren(zoals stijl)
groepeert het sprekers samen in een spraakgemeenschap.
- Subjectieve criteria: Als ze een gevoel voor en een geloof in co-lidmaatschap delen groepeert het
deze sprekers samen in een spraakgemeenschap.
Hoofdstuk 1: Introduction
Sprekers passen de manier waarop ze spreken aan, afhankelijk van:
1. de personen zijn met wie ze spreken en
2. in wat voor situatie ze zich bevinden
Sociolinguïsten zijn bijvoorbeeld geïnteresseerd in hoe mensen taal gebruiken en waarvoor. Ook
onderzoeken ze hoe bewust het taalgebruik is.
Hoofdstuk 2: Variation and language
• Variabele • Sociale dialectologie
• Varianten • Interspreker variatie vs. intraspreker variatie
• Constraints • Envelope of variation
• Vrije variatie • Synchronische variatie
• Determinisme • Diachronische verandering
• Regionale dialectologie • Stereotypes
• Reallocatie • Markers
• Intermediate forms(tussenvormen) • Indicators
Variabele = een abstracte representatie van een bron van variatie die gerealiseerd wordt door 2 of
meer varianten.
Varianten = de (fonetische) realisaties van een variabele.
➔ VB: in het woord chairs wordt de klinker(diftong: ai) door bepaalde mensen uitgesproken als
[tʃiəz](=cheers) en door anderen als [tʃeəz](=chairs)
Foneem = bijvoorbeeld /p/ die dan op verschillende manieren gerealiseerd wordt in een taal
afhankelijk van bijvoorbeeld de plaats van het foneem in het woord. De fonetische varianten
zijn dan geaspireerd[ph] of niet-geaspireerd[p].
Constraints = de distributie van varianten is hiervan afhankelijk. Deze constraints bepalen wanneer welke
variant van de variabele voorkomt.
Vrije variatie = (verouderde term in sociolinguïstiek) Soms zijn er geen duidelijke constraints die
bepalen/voorspellen welke variant wanneer voorkomt.
➔ Tegenwoordig: veel bewijs dat non-talige factoren ook constraints kunnen vormen. Niet alleen
linguïstische factoren maar ook sociale factoren moeten meegerekend worden.
Regionale dialectologie = de identificatie van grenzen tussen verschillende variëteiten op basis
van groepering van op elkaar lijkende en verschillende features in
bepaalde gebieden.
Atlas Linguistique de la France(Alf) = (19e eeuw) een project binnen de bestudering van regionale
dialectologie. Het was een data-collectie project.
➔ Gebruik van een consistent systeem voor het opschrijven van de regionale uitspraken die hij
verzamelden waardoor het betrouwbaarder was(= standaardisatie).
➔ Resultaat = atlas van regionale dialecten.
The principle of maximum differentiation = sprekers hebben een voorkeur voor een veilig level van
differentiatie tussen fonemen zodat woorden niet teveel op
elkaar gaan lijken. Als er een (klank-)verandering is verandert de
rest van het systeem mee.
➔ Moulton kwam tot deze conclusie op basis van regionale dialect maps.
Dave Britain(sociolinguïst) = hij onderzocht hoe natuurlijke barrières voor grotere
, regionale variatie zorgen. Minder communicatie tussen groepen
→ verschillen tussen variëteiten worden groter; Meer contact
→ verschillen tussen variëteiten worden kleiner.
Reallocation/herverdeling = herbenoemen of opnieuw analyseren van vormen in contact
op een systematische manier
Reallocation occurs where two or more variants in the dialect
mix survive the levelling process but are refunctionalised,
evolving new social or linguistic functions in the new dialect.
Intermediate forms = tussenvormen die opkomen als gevolg van contact tussen
twee op elkaar lijkende variëteiten die tussen die twee
variëteiten vallen.
Shibboleth = een linguïstische variabele die gebruikt kan worden om te
identificeren waar iemand vandaan komt(identificeren door
uitspraak).
Sociale dialectologie = het bestuderen van linguïstische variatie in relatie tot sociale
groeperingen.
Standaardtaal = de variëteit die vaak worden geassocieerd met onderwijs en
prestige; Een verzameling normen.
➔ Standaardisatie: een gemeenschap sprekers convergeren op een gedeelde mening dat sommige
vormen/varianten een hogere waarde hebben dan anderen.
Martha’s Vineyard: een sociale dialect studie
- Onderscheid tussen mensen die er het hele jaar wonen en mensen die er alleen in de zomer wonen.
- Lage inkomens maar huizing is door de grote vraag heel hoog: year-rounders hebben het financieel
zwaar.
- Labov: geïnteresseerd in de relatie tussen linguïstische variabelen en sociale factoren.
- Specifieke variabele: de realisatie van de diftong in PRICE-woorden(=(ay) variabele):
Mainland vorm versus Vineyard vorm: op de Vineyard werd het uitgesproken met een meer raised
gecentraliseerde onset terwijl op de mainland met een lagere fronted onset.
- Verband aantonen tussen de uitspraak van bepaalde diftongen bij vissers op het eiland Martha's
Vineyard en de houding van deze vissers ten opzichte van de Amerikaanse toeristen van het
vasteland.
➔ Niet alleen interspreker variatie maar ook intraspreker variatie.
Interspreker variatie = variatie(realisatie van variabelen) tussen verschillende
sprekers.
Intraspreker variatie = variatie binnen het taalgebruik van 1 individuele spreker.
Sociolinguïstische interviews(Labov) = eerst formele taal-gerelateerde taken(VB: lijst woorden
oplezen), dan informeel gesprek over hoe het leven op het
eiland is.
Indexscores = om variatie binnen sprekers en groepen te illustreren.
Envelop van variatie = alleen kijken naar de relevante variaties van een variabele in
een onderzoek.
Linguïstische factoren: de realisaties van een fonologische variabele zijn vaak
afhankelijk van omringende klanken.
Non-linguïstische factoren: Leeftijd, geslacht, afkomst, beroepen en attitudes.
➔ Attitudes: Labov merkte op dat de gecentraliseerde vormen het minste voorkomen bij mensen die
niet gelukkig waren met het leven op het eiland.
, ➔ Frequentie van gecentraliseerde vormen het hoogst bij: mensen die in de meer rurale gebieden
woonden, vissers waren, tussen de 30 en 40 waren en erg gelukkig waren op het eiland. Dit is
tegenbewijs voor vrije variatie.
Synchronische variatie = variatie die nu plaatsvindt.
Diachronische verandering = verandering gerealiseerd na verloop van tijd.
➔ Synchronische variatie is vaak de bron van diachronische verandering: verschillende leeftijdsgroepen
laten al veranderingen zien.
Stereotypes = sociaal gemarkeerde vormen die algemeen erkend worden als
typerend voor een bepaalde variëteit: vaak nagedaan en niet
altijd juist, vaak sterke connotaties.
Markers = ‘bewust’; sociale en stilistische variatie.
Indicators = ‘onbewust’; sociale variatie. Het is een linguïstische variabele
die geen stijlverschillen vertoont maar wel verschillen tussen
groepen.
4 motivaties achter variatie:
1. Een verlangen om te laten zien waar je bij hoort.
2. Een verlangen om te voldoen aan de normen van een gemeenschap.
3. Een verlangen om niet te doen waar een gemeenschap op neer kijkt.
4. Een verlangen om te bepalen waar iedereen bij hoort: iedereen indelen in sociale groeperingen.
Hoofdstuk 3: Variation and style
• Accenten • Sociolinguïstische interviews
• Dialecten • Gestratificeerd
• Variëteiten • Monotoon
• Spraakgemeenschap • Trend
• Stijl-shifting • Snel en anonieme peiling
• Aandacht voor spraak(Labov) • Overt vs. covert prestige
• Audience design • Observer’s paradox
• triangulation • Participatie observatie
• Speaker design
Accent = als sprekers van elkaar verschillen op het niveau van alleen
uitspraak(fonetiek en fonologie) hebben ze verschillende
accenten. Grammatica van de sprekers zijn
helemaal/grotendeels hetzelfde.
Dialect = dialecten verschillen naast uitspraak ook op andere gebieden
van elkaar(ook bijv. grammatica/vocabulaire). Dialecten zijn sub
variaties van een taal.
➔ De term dialect draagt negatieve connotaties: het ene dialect wordt als beter gezien dan het andere.
Daarom wordt in de taalkunde als alternatief de term variëteit gebruikt(=neutraler).
Speech community = hoe sprekers worden gegroepeerd. Verschillend gedefinieerd op basis
van objectieve en subjectieve criteria. Het vormt tegenbewijs voor het
concept ‘vrije variatie’: er is een consistentie van style-shifting tussen
alle sprekers in deze groep.
- Objectieve criteria: als de verspreiding van een variabele consistent is met andere factoren(zoals stijl)
groepeert het sprekers samen in een spraakgemeenschap.
- Subjectieve criteria: Als ze een gevoel voor en een geloof in co-lidmaatschap delen groepeert het
deze sprekers samen in een spraakgemeenschap.
