Inhoud
7. 1 en 7.2 Kinderbeschermingsmaatregelen ............................................................................................... 3
7.3 ondertoezichtstelling ............................................................................................................................. 4
7.4 uithuisplaatsing ..................................................................................................................................... 5
7.5 Rechtsbescherming ............................................................................................................................... 6
8.1 en 8.2 Gronden voor beëindigen van het gezag ....................................................................................... 7
8.3 Gevolgen van de beëindiging van het gezag ............................................................................................ 7
8.4 Herstel in het gezag ................................................................................................................................ 7
8.5 Voorlopige voogdij .................................................................................................................................. 7
8.6 Internationale kinderontvoeringen ......................................................................................................... 8
9.1 en 9.2 Voorwaarden voor pleegzorg ........................................................................................................ 8
9.3 Het pleegcontract................................................................................................................................... 9
9.4 Positie pleegouders ................................................................................................................................ 9
9.5 Specifieke rechten van pleegouders bij een OTS .................................................................................. 10
9.6 Pleegouder-voogd................................................................................................................................. 10
9.7 Recht op contact en omgang ................................................................................................................ 10
9.8 Informele pleegzorg.............................................................................................................................. 10
10.1 en 10.2 Hoorrecht ............................................................................................................................... 11
10.3 verzoekschrift procedure ................................................................................................................... 11
10.4 Absolute competentie ........................................................................................................................ 12
10.5 Relatieve competentie ....................................................................................................................... 12
10.6 Behandeling van het verzoek .............................................................................................................. 12
10.7 Hoger beroep en cassatie ................................................................................................................... 13
10.8 Afgifte van een minderjarige ............................................................................................................... 14
11.1 en 11.2 Plaats en karakter van het strafrecht ...................................................................................... 14
11.3 Materieel en formeel strafrecht .......................................................................................................... 14
11.4 Legaliteitsbeginsel ............................................................................................................................. 15
11.5 jeugdstrafrecht ................................................................................................................................... 15
12.1 en 12.2 Wetboek van strafrecht .......................................................................................................... 15
12.3 Strafbepaling ...................................................................................................................................... 15
12.4 De strafbare poging ............................................................................................................................ 16
12.5 Deelneming ........................................................................................................................................ 16
12.6 Strafuitsluitingsgronden ..................................................................................................................... 16
13.1 en 13.2 Drie fasen in het strafproces .................................................................................................. 17
13.3 Personen en functionarissen in het strafproces ................................................................................. 17
13.4 Openbaar Ministerie ........................................................................................................................... 18
13.5 Afdoening door de politie ................................................................................................................... 19
1
,13.6 12-minners ......................................................................................................................................... 20
14.1 en 14.2 Basisregels voor de toepassing van dwangmiddelen ............................................................. 20
14.3 Vrijheidsbenemende dwangmiddelen ................................................................................................ 20
14.4 Dagvaarding........................................................................................................................................ 22
14.5 Absolute en relatieve competentie..................................................................................................... 22
14.6 Kenmerken van een jeugdzitting ......................................................................................................... 22
14.7 De zitting ............................................................................................................................................ 23
14.8 Beraadslaging en uitspraak ................................................................................................................ 24
14.9 Hoger beroep en cassatie ................................................................................................................... 24
15.1 en 15.2 Adolescentenstrafrecht ......................................................................................................... 24
15.3 Hoofdstraffen ..................................................................................................................................... 25
15.4 Bijkomende straffen ........................................................................................................................... 25
15.5 Maatregelen........................................................................................................................................ 25
15.6 Voorwaardelijke veroordeling ............................................................................................................. 26
15.7 Verklaring omtrent het gedrag (VOG) (strafblad) ................................................................................. 27
16.4 Kinderbescherming, gesloten jeugdhulp en jeugdreclassering .......................................................... 27
17.1 en 17.2 Privacy en beroepsgeheim ..................................................................................................... 28
17.3 Dossiervorming .................................................................................................................................. 30
18.1 en 18.2 Bezwaar en beroep tegen een verleningsbesluit .................................................................... 31
18.3 Toestemming voor de jeugdhulp ......................................................................................................... 32
18.4 Klachtrecht ......................................................................................................................................... 32
18.5 Tuchtrecht .......................................................................................................................................... 33
18.6 Medenzeggenschap ............................................................................................................................ 33
2
,Hoofdstuk 7.1 t/m 7.5,- 8.1 t/m 8.6, - 9,- 10,- 11,- 12,- 13,- 14,- 15,- 16,4,- 17 en 18
7. 1 en 7.2 Kinderbeschermingsmaatregelen
De overheid bemoeit zich niet met de wijze waarop ouders hun kinderen opvoeden, maar de vrijheid van ouders
is niet onbeperkt. Ze moeten zich aan wettelijke regels houden als: leerplicht en verbod op kinderarbeid.
Daarnaast kan een kinderrechter ingrijpen als de lichamelijke of geestelijke ontwikkeling van de jeugdige
ernstig word bedreigt. Het gezag van ouders kan door een OTS worden beperkt en bij ouders worden
weggehaald bij beëindiging van gezag. Dit noemen we kinderbeschermingsmaatregelen, er gelden hier 3
voorwaarden voor:
1- Laatste middel
Alleen als vrijwillige hulpverlening niet (meer) voldoende helpt.
2- Zo licht mogelijk
Maatregel grijpt zo min mogelijk in, in de bestaande gezinsverhoudingen. Het wordt zo dicht mogelijk bij
huis uitgevoerd en duurt zo kort mogelijk.
3- Belang van jeugdige
Maatregel mag alleen worden opgelegd en toegepast als het noodzakelijk is om de belangen van de
jeugdige te beschermen.
Bij kinderbeschermingsmaatregelen hebben verschillende organisaties taken en verantwoordelijkheden, dit
ziet er als volgt uit:
• Raad voor de kinderbescherming
Doet onderzoek naar gezinssituatie van de jeugdige, op basis van dit onderzoek beslist hij of er een
verzoek bij de rechtbank voor een kinderbeschermingsmaatregel zal worden ingediend.
• Kinderrechter
Na alle betrokkenen de gelegenheid te hebben gegeven om hun mening over de zaak te geven, zal de
kinderrechter een beslissing maken over het wel of niet opleggen van een
kinderbeschermingsmaatregel. In geval van een tijdelijke maatregel beslist de kinderrechter ook de
duur van deze maatregel.
• Gecertificeerde instelling
Vaak jeugdbescherming, deze voert in opdracht van de rechter de maatregel uit.
De raad voor de kinderbescherming (De Raad) speelt een centrale rol in het voorbereiden en in gang zetten van
een kinderbeschermingsmaatregel. De raad valt onder ministerie van justitie en veiligheid en heeft als kerntaak
het beschermen van de belangen van alle minderjarigen die in ons land verblijven (en van Nederlandse
minderjarigen die in het buitenland verblijven). Voor het signaleren is de raad afhankelijk van meldingen van:
ouders, jeugdige, politie, familieleden, buren, veilig thuis, wijkteams of hulpverleners. Als er een melding
binnenkomt gaat de raad beoordelen of er een onderzoek nodig is. Als dit nodig is dan word er een onderzoek
ingesteld. Een raadsonderzoeker (maatschappelijk werker van de raad) komt in contact met ouders, jeugdige,
melder en andere betrokkenen. Op deze manier verzamelt hij informatie en wordt dit vastgelegd in een
onderzoeksrapport. Op basis van dit rapport besluit de raad of hij bij de kinderrechter een verzoek om een
kinderbeschermingsmaatregel indient. Door het indienen van dit verzoek zet de raad de procedure in gang,
waarbij de kinderrechter zal beslissen of de door de raad verzochte maatregel zal worden opgelegd of niet. Als
de maatregel uitgesproken is, treedt de raad terug, maar heeft hij nog wel een toetsende taak bij de uitvoering
van de OTS.
3
, 7.3 ondertoezichtstelling
Een OTS is een ondertoezichtstelling, kenmerkend is dat dit een tijdelijke maatregel is. Het gezag blijft bij de
ouders, maar word wel beperkt. Tijdens een OTS worden ouders begeleidt door een gezinsvoogd die werkzaam
is bij een gecertificeerde instelling, dit speelt zich af in een gedwongen setting. Dit wil zeggen dat zowel de
ouders als de jeugdige geen keus hebben en zich moeten laten begeleiden. Deze maatregel wil de belangen van
de jeugdige beschermen, daarom worden niet de ouders, maar de jeugdige onder toezicht gesteld. Daarom
loopt een OTS ook door wanneer er iets verandert in het gezag dat over de jeugdige wordt uitgevoerd. Als de
voogdij wordt uitgeoefend door een gecertificeerde instelling kan er geen OTS worden opgelegd. Artikel 1:255
BW geeft aan in welke gevallen een OTS kan worden uitgesproken: ‘Als een minderjarige zodanig opgroeit dat hij
in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigt en’:
• De zorg die i.v.m. het wegnemen van deze bedreiging noodzakelijk is voor de minderjarige of ouders die het
gezag uitoefenen niet of onvoldoende wordt geaccepteerd én
• De verwachting gerechtvaardigd is dat ouder(s) die het gezag uitoefenen binnen een gelet op de persoon en
ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbare termijn, de verantwoordelijkheid voor de verzorging en
opvoeding in staat zijn te dragen.
“OTS is mogelijk in alle voor de jeugdige 1- zeer bedreigende opvoedsituaties, waarin 2- vrijwillige hulp niet voldoende helpt, omdat deze niet volledig
geaccepteerd wordt, maar 3- waar wel van mag worden verwacht dat ouders binnen redelijke termijn weer in staat zijn om zonder gedwongen hulp het
gezag uit te oefenen.”
De procedure voor een OTS wordt dus in gang gezet door een verzoekschrift, dit kan worden ingediend door:
• Juridische ouder, al dan niet met gezag
• Pleegouder of een ander die het kind feitelijk verzorgt of opvoed
• De raad voor de kinderbescherming (De Raad)
• Het openbaar Ministerie (OM)
Een verzoek om een OTS wordt altijd in een rechtszitting behandeld, tijdens de mondelinge behandeling van het
verzoek krijgen alle betrokkenen de gelegenheid om hun mening te geven over de situatie van de jeugdige. Voor
de mondelinge behandeling worden opgeroepen:
• De verzoeker, aanvrager van de maatregel
• Alle (in het verzoekschrift genoemde) belanghebbende, zoals: ouders, voogd, jeugdige, pleegouders en
gecertificeerde instelling
• De raad, ook als deze niet de verzoeker van de maatregel is
Na de mondelinge behandeling komt de rechter met de beslissing over het verzoek om een OTS. In de uitspraak
wordt duidelijk of de OTS uitgesproken word, het wordt duidelijk welke bedreigingen in de ontwikkeling de
aanleiding zijn voor het OTS en de duur van het OTS wordt benoemd.
In crisissituaties is het niet altijd mogelijk om deze procedure te doorlopen. Er is daarom de mogelijkheid om
een jeugdige in een zeer snelle procedure alvast voorlopig onder toezicht te stellen (VOTS) in geval van een
ernstig vermoeden dat de jeugdige in zijn ontwikkeling wordt bedreigt en een OTS nodig is om hem te
beschermen. Een VOTS duurt maximaal 3 maanden, binnen deze periode moet er een uitspraak komen over
een gewone OTS. Lukt dit niet, staat de jeugdige niet langer onder toezicht. Als voorafgaand aan het VOTS niet
mogelijk was om de ouders en jeugdige te horen, dan moet de kinderrechter de belanghebbende binnen 14
dagen na zijn uitspraak alsnog horen over de VOTS. Tegen de beslissing van de kinderrechter over een VOTS is
geen hoger beroep mogelijk. Na een VOTS kan een OTS voor maximaal 1 jaar worden opgelegd. De duur van een
VOTS is niet op mindering op de duur van een OTS.
Een gezinsvoogd heeft het recht om zo nodig zonder toestemming zich te wenden tot beroepskrachten die met
het gezin te maken hebben om informatie op te vragen. Beroepskrachten hebben de plicht om de gezinsvoogd
te informeren. Daarnaast hebben beroepskrachten het recht om zelf contact te zoeken met het gezinsvoogd als
ze informatie hebben die van belang is voor de uitvoering van de OTS. Dit wordt ook wel het wettelijk meldrecht
en informatieplicht genoemd.
4
7. 1 en 7.2 Kinderbeschermingsmaatregelen ............................................................................................... 3
7.3 ondertoezichtstelling ............................................................................................................................. 4
7.4 uithuisplaatsing ..................................................................................................................................... 5
7.5 Rechtsbescherming ............................................................................................................................... 6
8.1 en 8.2 Gronden voor beëindigen van het gezag ....................................................................................... 7
8.3 Gevolgen van de beëindiging van het gezag ............................................................................................ 7
8.4 Herstel in het gezag ................................................................................................................................ 7
8.5 Voorlopige voogdij .................................................................................................................................. 7
8.6 Internationale kinderontvoeringen ......................................................................................................... 8
9.1 en 9.2 Voorwaarden voor pleegzorg ........................................................................................................ 8
9.3 Het pleegcontract................................................................................................................................... 9
9.4 Positie pleegouders ................................................................................................................................ 9
9.5 Specifieke rechten van pleegouders bij een OTS .................................................................................. 10
9.6 Pleegouder-voogd................................................................................................................................. 10
9.7 Recht op contact en omgang ................................................................................................................ 10
9.8 Informele pleegzorg.............................................................................................................................. 10
10.1 en 10.2 Hoorrecht ............................................................................................................................... 11
10.3 verzoekschrift procedure ................................................................................................................... 11
10.4 Absolute competentie ........................................................................................................................ 12
10.5 Relatieve competentie ....................................................................................................................... 12
10.6 Behandeling van het verzoek .............................................................................................................. 12
10.7 Hoger beroep en cassatie ................................................................................................................... 13
10.8 Afgifte van een minderjarige ............................................................................................................... 14
11.1 en 11.2 Plaats en karakter van het strafrecht ...................................................................................... 14
11.3 Materieel en formeel strafrecht .......................................................................................................... 14
11.4 Legaliteitsbeginsel ............................................................................................................................. 15
11.5 jeugdstrafrecht ................................................................................................................................... 15
12.1 en 12.2 Wetboek van strafrecht .......................................................................................................... 15
12.3 Strafbepaling ...................................................................................................................................... 15
12.4 De strafbare poging ............................................................................................................................ 16
12.5 Deelneming ........................................................................................................................................ 16
12.6 Strafuitsluitingsgronden ..................................................................................................................... 16
13.1 en 13.2 Drie fasen in het strafproces .................................................................................................. 17
13.3 Personen en functionarissen in het strafproces ................................................................................. 17
13.4 Openbaar Ministerie ........................................................................................................................... 18
13.5 Afdoening door de politie ................................................................................................................... 19
1
,13.6 12-minners ......................................................................................................................................... 20
14.1 en 14.2 Basisregels voor de toepassing van dwangmiddelen ............................................................. 20
14.3 Vrijheidsbenemende dwangmiddelen ................................................................................................ 20
14.4 Dagvaarding........................................................................................................................................ 22
14.5 Absolute en relatieve competentie..................................................................................................... 22
14.6 Kenmerken van een jeugdzitting ......................................................................................................... 22
14.7 De zitting ............................................................................................................................................ 23
14.8 Beraadslaging en uitspraak ................................................................................................................ 24
14.9 Hoger beroep en cassatie ................................................................................................................... 24
15.1 en 15.2 Adolescentenstrafrecht ......................................................................................................... 24
15.3 Hoofdstraffen ..................................................................................................................................... 25
15.4 Bijkomende straffen ........................................................................................................................... 25
15.5 Maatregelen........................................................................................................................................ 25
15.6 Voorwaardelijke veroordeling ............................................................................................................. 26
15.7 Verklaring omtrent het gedrag (VOG) (strafblad) ................................................................................. 27
16.4 Kinderbescherming, gesloten jeugdhulp en jeugdreclassering .......................................................... 27
17.1 en 17.2 Privacy en beroepsgeheim ..................................................................................................... 28
17.3 Dossiervorming .................................................................................................................................. 30
18.1 en 18.2 Bezwaar en beroep tegen een verleningsbesluit .................................................................... 31
18.3 Toestemming voor de jeugdhulp ......................................................................................................... 32
18.4 Klachtrecht ......................................................................................................................................... 32
18.5 Tuchtrecht .......................................................................................................................................... 33
18.6 Medenzeggenschap ............................................................................................................................ 33
2
,Hoofdstuk 7.1 t/m 7.5,- 8.1 t/m 8.6, - 9,- 10,- 11,- 12,- 13,- 14,- 15,- 16,4,- 17 en 18
7. 1 en 7.2 Kinderbeschermingsmaatregelen
De overheid bemoeit zich niet met de wijze waarop ouders hun kinderen opvoeden, maar de vrijheid van ouders
is niet onbeperkt. Ze moeten zich aan wettelijke regels houden als: leerplicht en verbod op kinderarbeid.
Daarnaast kan een kinderrechter ingrijpen als de lichamelijke of geestelijke ontwikkeling van de jeugdige
ernstig word bedreigt. Het gezag van ouders kan door een OTS worden beperkt en bij ouders worden
weggehaald bij beëindiging van gezag. Dit noemen we kinderbeschermingsmaatregelen, er gelden hier 3
voorwaarden voor:
1- Laatste middel
Alleen als vrijwillige hulpverlening niet (meer) voldoende helpt.
2- Zo licht mogelijk
Maatregel grijpt zo min mogelijk in, in de bestaande gezinsverhoudingen. Het wordt zo dicht mogelijk bij
huis uitgevoerd en duurt zo kort mogelijk.
3- Belang van jeugdige
Maatregel mag alleen worden opgelegd en toegepast als het noodzakelijk is om de belangen van de
jeugdige te beschermen.
Bij kinderbeschermingsmaatregelen hebben verschillende organisaties taken en verantwoordelijkheden, dit
ziet er als volgt uit:
• Raad voor de kinderbescherming
Doet onderzoek naar gezinssituatie van de jeugdige, op basis van dit onderzoek beslist hij of er een
verzoek bij de rechtbank voor een kinderbeschermingsmaatregel zal worden ingediend.
• Kinderrechter
Na alle betrokkenen de gelegenheid te hebben gegeven om hun mening over de zaak te geven, zal de
kinderrechter een beslissing maken over het wel of niet opleggen van een
kinderbeschermingsmaatregel. In geval van een tijdelijke maatregel beslist de kinderrechter ook de
duur van deze maatregel.
• Gecertificeerde instelling
Vaak jeugdbescherming, deze voert in opdracht van de rechter de maatregel uit.
De raad voor de kinderbescherming (De Raad) speelt een centrale rol in het voorbereiden en in gang zetten van
een kinderbeschermingsmaatregel. De raad valt onder ministerie van justitie en veiligheid en heeft als kerntaak
het beschermen van de belangen van alle minderjarigen die in ons land verblijven (en van Nederlandse
minderjarigen die in het buitenland verblijven). Voor het signaleren is de raad afhankelijk van meldingen van:
ouders, jeugdige, politie, familieleden, buren, veilig thuis, wijkteams of hulpverleners. Als er een melding
binnenkomt gaat de raad beoordelen of er een onderzoek nodig is. Als dit nodig is dan word er een onderzoek
ingesteld. Een raadsonderzoeker (maatschappelijk werker van de raad) komt in contact met ouders, jeugdige,
melder en andere betrokkenen. Op deze manier verzamelt hij informatie en wordt dit vastgelegd in een
onderzoeksrapport. Op basis van dit rapport besluit de raad of hij bij de kinderrechter een verzoek om een
kinderbeschermingsmaatregel indient. Door het indienen van dit verzoek zet de raad de procedure in gang,
waarbij de kinderrechter zal beslissen of de door de raad verzochte maatregel zal worden opgelegd of niet. Als
de maatregel uitgesproken is, treedt de raad terug, maar heeft hij nog wel een toetsende taak bij de uitvoering
van de OTS.
3
, 7.3 ondertoezichtstelling
Een OTS is een ondertoezichtstelling, kenmerkend is dat dit een tijdelijke maatregel is. Het gezag blijft bij de
ouders, maar word wel beperkt. Tijdens een OTS worden ouders begeleidt door een gezinsvoogd die werkzaam
is bij een gecertificeerde instelling, dit speelt zich af in een gedwongen setting. Dit wil zeggen dat zowel de
ouders als de jeugdige geen keus hebben en zich moeten laten begeleiden. Deze maatregel wil de belangen van
de jeugdige beschermen, daarom worden niet de ouders, maar de jeugdige onder toezicht gesteld. Daarom
loopt een OTS ook door wanneer er iets verandert in het gezag dat over de jeugdige wordt uitgevoerd. Als de
voogdij wordt uitgeoefend door een gecertificeerde instelling kan er geen OTS worden opgelegd. Artikel 1:255
BW geeft aan in welke gevallen een OTS kan worden uitgesproken: ‘Als een minderjarige zodanig opgroeit dat hij
in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigt en’:
• De zorg die i.v.m. het wegnemen van deze bedreiging noodzakelijk is voor de minderjarige of ouders die het
gezag uitoefenen niet of onvoldoende wordt geaccepteerd én
• De verwachting gerechtvaardigd is dat ouder(s) die het gezag uitoefenen binnen een gelet op de persoon en
ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbare termijn, de verantwoordelijkheid voor de verzorging en
opvoeding in staat zijn te dragen.
“OTS is mogelijk in alle voor de jeugdige 1- zeer bedreigende opvoedsituaties, waarin 2- vrijwillige hulp niet voldoende helpt, omdat deze niet volledig
geaccepteerd wordt, maar 3- waar wel van mag worden verwacht dat ouders binnen redelijke termijn weer in staat zijn om zonder gedwongen hulp het
gezag uit te oefenen.”
De procedure voor een OTS wordt dus in gang gezet door een verzoekschrift, dit kan worden ingediend door:
• Juridische ouder, al dan niet met gezag
• Pleegouder of een ander die het kind feitelijk verzorgt of opvoed
• De raad voor de kinderbescherming (De Raad)
• Het openbaar Ministerie (OM)
Een verzoek om een OTS wordt altijd in een rechtszitting behandeld, tijdens de mondelinge behandeling van het
verzoek krijgen alle betrokkenen de gelegenheid om hun mening te geven over de situatie van de jeugdige. Voor
de mondelinge behandeling worden opgeroepen:
• De verzoeker, aanvrager van de maatregel
• Alle (in het verzoekschrift genoemde) belanghebbende, zoals: ouders, voogd, jeugdige, pleegouders en
gecertificeerde instelling
• De raad, ook als deze niet de verzoeker van de maatregel is
Na de mondelinge behandeling komt de rechter met de beslissing over het verzoek om een OTS. In de uitspraak
wordt duidelijk of de OTS uitgesproken word, het wordt duidelijk welke bedreigingen in de ontwikkeling de
aanleiding zijn voor het OTS en de duur van het OTS wordt benoemd.
In crisissituaties is het niet altijd mogelijk om deze procedure te doorlopen. Er is daarom de mogelijkheid om
een jeugdige in een zeer snelle procedure alvast voorlopig onder toezicht te stellen (VOTS) in geval van een
ernstig vermoeden dat de jeugdige in zijn ontwikkeling wordt bedreigt en een OTS nodig is om hem te
beschermen. Een VOTS duurt maximaal 3 maanden, binnen deze periode moet er een uitspraak komen over
een gewone OTS. Lukt dit niet, staat de jeugdige niet langer onder toezicht. Als voorafgaand aan het VOTS niet
mogelijk was om de ouders en jeugdige te horen, dan moet de kinderrechter de belanghebbende binnen 14
dagen na zijn uitspraak alsnog horen over de VOTS. Tegen de beslissing van de kinderrechter over een VOTS is
geen hoger beroep mogelijk. Na een VOTS kan een OTS voor maximaal 1 jaar worden opgelegd. De duur van een
VOTS is niet op mindering op de duur van een OTS.
Een gezinsvoogd heeft het recht om zo nodig zonder toestemming zich te wenden tot beroepskrachten die met
het gezin te maken hebben om informatie op te vragen. Beroepskrachten hebben de plicht om de gezinsvoogd
te informeren. Daarnaast hebben beroepskrachten het recht om zelf contact te zoeken met het gezinsvoogd als
ze informatie hebben die van belang is voor de uitvoering van de OTS. Dit wordt ook wel het wettelijk meldrecht
en informatieplicht genoemd.
4
