Samenvatting Staatsrecht - 7.3 behaald

Staatsrecht samenvatting
Week 1

1.1 De Nederlandse staat
1.1.1 Kenmerken van een staat
- Een samenleving bestaat uit individuele belangen, zoals een goede
woning en een eigen inkomen, maar ook uit collectieve belangen,
zoals veiligheid en goed onderwijs. Om die belangen in evenwicht te
brengen, is er een ordening van de samenleving nodig.
- Een staat heeft 3 kenmerken:
1. Grondgebied= grenzen die ontstaan zijn door verdragen. Ook
grenzen aan de zeekust tellen daaronder. De strook aan de zee is
tegenwoordig ongeveer 22 km. Ook de luchtzone en de
territoriale zone horen bij het grondgebied.
2. Gemeenschap= verschillende soorten mensen met andere talen,
godsdienst, cultuur en geschiedenis die in het gebied wonen. Ze
worden verbonden door het volkslied en de vlag.
3. Gezag= de staat heeft exclusieve zeggenschap op en over zijn
gehele grondgebied. Ze zorgen voor orde en veiligheid. Ze zijn
ook de enige die geweld mogen gebruiken (geweldsmonopolie).
En ze zorgen voor algemeen belang. Ze moeten handelen naar
het belang van de meeste burgers.
- We hebben in Nederland een soevereine staat. We zijn zelfstandig en
een ondeelbare eenheid.
- Staatsrecht= de manier waarop de inrichting van de staat en het
optreden van de overheid zijn georganiseerd.
- Bestuursrecht= betrekking op de wijze waarop de overheid de
samenleving bestuurt.
- Strafrecht= regelt de vervolging en bestraffing van personen.
- De hoofdlijnen van het staatrecht zijn= de inrichting van de staat en
verdeling van bevoegdheden, handhaving individuele vrijheden van
de burger, rechtspraak en rechtsbescherming tegen de overheid en
totstandkoming, gelding en handhaving van het recht.

1.1.2 Het Koninkrijk der Nederlanden
- Nederland had vroeger veel kolonies voor het verkrijgen van
grondstoffen. Suriname en Indonesië zijn onafhankelijke staten
geworden. Aruba is ook een zelfstandige staat geworden, maar
behoort nog tot het Koninkrijk. Vanaf toen was vanaf dat moment
een staatsrechtelijk samenwerkingsverband tussen Nederland, de
Nederlandse Antillen en Aruba. Op 10/10/2010 werden ook Curaçao

, en Bonaire zelfstandige staten binnen het Koninkrijk. Daardoor zijn
ze een soort overzeese gemeenten geworden.
- Het statuut is een staatsregeling waarin afspraken staan die
onderling gelden in het Koninkrijk. En de wetten die door het gehele
Koninkrijk gelden heten rijkswetten.
1.2 Nederlanders en vreemdelingen
1.2.1 Nederlanderschap
- Het hebben van een Nederlandse identiteit wordt ook wel het
Nederlanderschap genoemd. Deze mensen hebben vrije toegang en
mogen hier vrij verblijven, ze kunnen ook niet uitgezet worden. Dit
staat nergens in de wet, maar is historisch zo gegroeid.
- Het wetboek van strafrecht is ook geldig voor Nederlanders buiten
het territorium. Dit heet ook wel een exterritoriale werking. Als je
eenmaal wordt opgepakt in het buitenland, krijg je diplomatieke
bescherming zodat je het best als mogelijk wordt behandeld.
Nederlanders worden ook niet aan andere staten uitgeleverd, als het
niet zeker is dat ze na hun veroordeling hun straf uit mogen zitten in
Nederland.
- Nederlanders zijn bevoegd om volksvertegenwoordigers te kiezen,
maar ze kunnen ook zelf verkiesbaar zijn. En daarnaast kunnen ze
ook aanspraak maken op voorzieningen of uitkeringen.
- Nederlander worden? De vreemdeling moet eerst naar het
gemeentehuis om zijn gegevens en de optieverklaring af te geven.
Een vreemdeling die niet aan die optie voldoet kan een naturalisatie
aanvragen. Dat is een toetsing om te testen of de vreemdeling is
ingeburgerd in Nederland. De vreemdeling moet zich verstaanbaar
kunnen maken, iets weten over werk, inkomen, wonen, gezondheid,
verkeer, ect. Daardoor eist Nederland een afstandsplicht. Ze willen
dat de vreemdeling zijn eigen nationaliteit kwijtraakt. In Marokko is
het verboden om je eigen identiteit te verliezen, dus hebben
Marokkanen in Nederland vaak twee identiteiten.
- Nederlanders kunnen hun identiteit ook verliezen, als ze een misdrijf
hebben gepleegd wat de belangen van het Koninkrijk heeft
geschaad.
- Nederland vormt samen met 27 andere landen de EU. Daarin is
afgesproken dat personen zich door geheel Europa vrij mogen
bewegen.

1.2.2 Vreemdelingen
- Een Nederlander heeft altijd een mogelijkheid om gebruik te maken
van voorzieningen en uitkeringen. Een vreemdeling kan hier geen
aanspraak op maken, behalve op uitzonderingsgevallen. Die rechten
zijn dus gekoppeld aan een rechtmatig verblijf. Als een vreemdeling

, geen geldig identiteitsbewijs heeft, een gevaar is of geen geld heeft
voor het verblijf in Nederland kan de vreemdeling geen toegang
krijgen. Wil je op familiebezoek als vreemdeling? Dan moet je eerst
een visum aanvragen via de Nederlandse ambassade. Daarmee mag
de vreemdeling voor een korte tijd (3 maanden) in Nederland
verblijven. Voor een langer verblijf moet je een machtiging tot
voorlopig verblijf aanvragen. Voor staatsburgers in de EU en
Unieburgers gelden minder strenge regels.
- Voor asielzoekers geldt de verblijfsvergunning asiel. Dit is alleen
mogelijk voor een bedreigende situatie of slechte economische
omstandigheden in het eigen land. Na minimaal 8 dagen hoort de
asielzoeker of zijn verzoek een kans van slagen heeft. Asielzoekers
die binnenkomen via Schiphol worden in de tijd van afwachten
gevangengehouden. Als een asielzoeker een gegronde vrees heeft
om terug te gaan naar zijn land wegens zijn ras, godsdienst of
nationaliteit wordt hij als verdragsvluchteling beschouwd.

1.2.3 Bewegingsvrijheid van burgers
- De invloed van de overheid is niet absoluut, en moet de mensen
rechten, die grondrechten worden genoemd, respecteren. De regels
en de grondwet zelf zijn vastgelegd in internationale verdragen en in
de Grondwet.



1.3 Bronnen van staatsrecht
1.3.1 Verschillende bronnen
- De rechtsregels die het staatsgezag en de organisatie van de staat
vastleggen, worden constitutie of staatsregeling genoemd. De
Nederlandse constitutie is te vinden in de Grondwet, het Statuut, in
verdragen en in het gewoonterecht.
- Bronnen staatsrecht=
1. Het Statuut voor Koninkrijk der Nederlanden
o Dit regelt de onderlinge verhoudingen en samenwerkingen
tussen Nederland en overzeese delen van het koninkrijk. De
Hoge raad zorgt ervoor dat, ondanks ze hun eigen wetgeving
hebben, alle wetten eenduidig worden geïnterpreteerd en
toegepast.
2. De Grondwet
o De grondwet regelt de inrichting en het functioneren van de
Nederlandse staat en de staatsorganen en de verdeling van de
staatsmacht. Ze stellen vast dat de ministers, de koning en de
Staten-Generaal gezamenlijk wetten vaststellen. De regering

, en de Staten-Generaal worden samen de formele wetgever
genoemd, en deze wetten heten de wetten in formele zin.
3. (Organieke) wetten, regelementen
o Als de grondwet bepaalt dat er iets geregeld moet worden in
een wet in formele zin, dan spreken we van een organieke wet.
Een voorbeeld hiervan is de Wet op de Raad van State. Die
geeft juridische adviezen aan de Nederlandse overheid.



4. Gewoonterecht
o Dit zijn ongeschreven regels waarvan men vindt dat het
juridisch gezien zo hoort. Een voorbeeld hiervan is de
vertrouwensregel. Als een minister zijn vertrouwen bij het volk
verliest, is hij/zij niet meer bevoegd om zijn beroep uit te
voeren en moet dus aftreden. Dit is een niet opgeschreven
regel, maar wordt wel toegepast.
5. Verdragen en Europese maatregelen
o Voorbeelden van een Europees verdrag is het EU- verdrag of
het Vluchtelingenverdrag. De regels in dergelijke verdragen
die rechtstreeks van toepassing zijn in Nederland, zijn bronnen
van het Nederlandse staatsrecht.
6. Jurisprudentie
o Met de uitspraken van de rechters verduidelijken rechters de
bestaande rechtsregels en passen zij deze toe op het concrete
geval. Jurisprudentie kan ook een antwoord geven op de vraag
of de maatregelen van de minister in de casus in strijd zijn met
het recht.