HC2 – Hoest en hemoptoe
HOEST
Definitie
Hoest = essentieel defensiemechanisme = wat niet in long/luchtwegen hoort moet eruit
- Reflex (receptoren)
- Vrijwillig
Epidemiologie
- Risicogroep: kinderen, ouderen, vrouwen
- Chronische hoest: 10% van de populatie
Fysiologie van hoesten
Hoestreceptoren = hele ademweg – diafragma, pleura, pericard, sinus maxillaris & externe
gehoorgang (oesofagus & maag)
Hoestreflex = sensorisch axon à n. vagus (X) à sensorisch neuron (hersenstam) à motorisch
• Mechanische receptoren (Aδ-vezels) = mucus & corpus alienum
• Chemische receptoren (C-vezels) = pH, temperatuur & capsaïcine (stofje in peper)
3 fasen hoestreflex
1. Inspiratoire fase = lucht inademen
2. Compressie fase = sluiten epiglottis & stembanden à druk opbouwen in long
3. Expiratoire fase = ademhalingsspieren contraheren à epiglottis/stembanden relaxatie
Expiratie reflex = ‘gewoonte kuchjes’, zonder inspiratoire & compressiefase (niet n. vagus)
Schema A
Casus
Vrouw 51 jaar, obesitas 2020 cholecystitis wv cholecystectomie
Sinds 2 weken hoestklachten, vooral klachten bij veters strikken/in bed liggen
à schema C à GERD
Schema C Schema E
,Schema D Schema B
Frequente oorzaken hoest
Acuut (< 3 weken) – infectieus 90% à BLWI, bronchitis, pneumonie
Chronisch (> 8 weken)
Huisarts
- Post-nasal drip – mucus druppelt tegen larynx à hoesten 41%
- Astma 24%
- GERD 21%
- COPD 7%
Longarts
- Bronchiëctasiën
- Interstitiële longziekten (ILD)
- Longcarcinoom
HEMOPTOE
Definitie
Hemoptoe = symptoom met onderliggende belangrijke diagnose
- Demografie bepalend DD – roken (longkanker) vs immigrant (tuberculose) vs lange
vlucht/start pil (longembolie)
- Geen incidentie/prevalentie bekend
- Potentieel levensbedreigend à inschatting ernst!
o Mild
o Matig-ernstig: acuut bij niet-bedreigde patiënt
o Massaal: acuut & direct bedreigd
Manier van vragen naar bloed
- Voorbeelden van voorwerpen
- Kleur: roze, helderrood, bruin (oud/minder erg)
- Sliertjes/stipjes: vermengd met sputum
- Stolsels: acuut
Hoe ontstaat hemoptoe?
Lage vs hoge druk
- 90% hoge druk: a. bronchialis vanuit aorta à systemisch zuurstofrijk bloed drukken naar
bronchi/bronchioli tot aan terminale bronchioli (eind geleidend/begin respiratoir deel) à v.
pulmonalis (A-a gradiënt)
- 10% lage druk: a. pulmonalis vanuit RV zuurstofarm bloed in respiratoire deel à long
Massaal vs niet-massaal – hoeveelheid
Levensbedreigend vs niet-levensbedreigend
- Bloed blijft zitten à dode ruimte vol à geen zuurstof opnemen
- Dood door te veel bloeden (laag Hb) waarschijnlijk al dood door stikken
,Schema
Uitsluiten andere bron: bloedneus, oesophagus of maag
Pleurale pijn = pijn op borst vastzittend aan ademhaling à diep in ademen stekende pijn
Systemische klachten: spierpijn, gewrichtspijn, strakke huid, droge ogen/mond
Casus
Man, 17 jaar
VG: astma bronchiale
Anamnese: sinds vanochtend hemoptoe, eerst enkele sliertje, nu muntstukken, totaal half kopje
Af en toe koorts maar op dit moment niet
AO: urine eiwit ++ & erytrocyten ++
à systemische klachten à vasculair
Wat doe je als eerst?
Airway – potentieel bedreigend à intuberen (in goede long)
Breathing – ademfrequentie & saturatie
Circulation
Disability
Exposure
+ transexaminezuur à meer stolling
Wat doe je in het vervolg?
- Stabiel: CT/HRCT
- Instabiel: bronchoscopie - ook vasoconstrictoren toevoegen
CT long
Zwart (lucht) Witte stippen (bloedvaten) Buisjes (luchtwegen) Witte consolidaties (bloed)
Vasculitis
Vasculitis
- Groot, middelgroot of kleine vaten
- Kleine vaten: ANCA & eosinofiel (astma)
à ICC-nefrologie (ANCA)
Frequente oorzaken 1e vs 2e lijn
1e lijn: acute LWI, onbekend, longkanker, bronchiectasien, longembolie
2e lijn: bronchiectasien, longkanker, bronchitis, pneumonie, onbekend, hartfalen, tuberculose
à vergeet niet: drugs, vapen & trauma
, HC3 – Longgeluiden
Ademmechanica
Waar is de weerstand/stroomsnelheid het hoogst?
Wet van Bernoulli =
< straal à > weerstand à > drukverschil nodig om stroomsnelheid te behouden
- Middelgrote bronchi (veel vertakkingen levert ook een totale grote straal) – >>> weerstand
- Trachea - >>> stroomsnelheid
Ontstaan longgeluiden
Drukverschil bepaalt stroomsnelheid en daarmee ook soort flow
- Lage stroomsnelheid = laminaire flow
- Hoge stroomsnelheid = turbulente flow trachea-segmentale bronchi à geluid
o Vertakkingen: transitionele flow (beetje turbulentie)
Geleiders van geluidsgolven
Vaste stof >> water >> lucht
- Geluidsgolven niet makkelijk door long (lucht), behalve als er iets in de long zit
Longgeluiden
Ademgeruis = beweging lucht door luchtwegen
- Karakter, luidheid, inpirium:expirium
Bijgeluiden = normaal niet aanwezig, dus bij aanwezigheid pathologisch
- Continu (rhonchi) vs discontinu (crepitaties)
- Hoogfrequent vs laagfrequent
ADEMGERUIS
Karakter
Turbulente flow geeft ademgeluid à doorgeven via longweefsel/borstkas naar perifeer
- Geluid hoge frequentie à lage energie à snel dempen
- Geluid lage frequentie à hoge energie à minder snel dempen
Vesiculair ademgeruis = lentebriesje; – inspiratie > expiratie & inspiratie hoor je expiratie nauwelijks,
geen pauze
Bronchiaal ademgeruis = hard/hoogfrequent, pauze – inspiratie = expiratie
- Fysiologisch: gebied sternum
- Pathologisch: periferie
Luidheid
• Flow
• Geleiding door longweefsel object tussen bron/stethoscoop à luider
• Weerkaatsing object tussen long/stethoscoop à zwakker
• Afstand tot bron gewicht
• Doorgangelijkheid luchtwegen
o Blokkade minder horen
o Tot het eind/geen blokkade meer horen
Verzwakt of verscherpt?
Pleuravocht weerkaatsing verzwakt
Pneumonie vloeistof in long versterkt
Emfyseem minder vocht/weefsel verzwakt
Obesitas meer afstand verzwakt
Corpus alienum + afsluiting geen geleiding verzwakt
Tumor – afsluiting vaste stof geleidt beter versterkt
HOEST
Definitie
Hoest = essentieel defensiemechanisme = wat niet in long/luchtwegen hoort moet eruit
- Reflex (receptoren)
- Vrijwillig
Epidemiologie
- Risicogroep: kinderen, ouderen, vrouwen
- Chronische hoest: 10% van de populatie
Fysiologie van hoesten
Hoestreceptoren = hele ademweg – diafragma, pleura, pericard, sinus maxillaris & externe
gehoorgang (oesofagus & maag)
Hoestreflex = sensorisch axon à n. vagus (X) à sensorisch neuron (hersenstam) à motorisch
• Mechanische receptoren (Aδ-vezels) = mucus & corpus alienum
• Chemische receptoren (C-vezels) = pH, temperatuur & capsaïcine (stofje in peper)
3 fasen hoestreflex
1. Inspiratoire fase = lucht inademen
2. Compressie fase = sluiten epiglottis & stembanden à druk opbouwen in long
3. Expiratoire fase = ademhalingsspieren contraheren à epiglottis/stembanden relaxatie
Expiratie reflex = ‘gewoonte kuchjes’, zonder inspiratoire & compressiefase (niet n. vagus)
Schema A
Casus
Vrouw 51 jaar, obesitas 2020 cholecystitis wv cholecystectomie
Sinds 2 weken hoestklachten, vooral klachten bij veters strikken/in bed liggen
à schema C à GERD
Schema C Schema E
,Schema D Schema B
Frequente oorzaken hoest
Acuut (< 3 weken) – infectieus 90% à BLWI, bronchitis, pneumonie
Chronisch (> 8 weken)
Huisarts
- Post-nasal drip – mucus druppelt tegen larynx à hoesten 41%
- Astma 24%
- GERD 21%
- COPD 7%
Longarts
- Bronchiëctasiën
- Interstitiële longziekten (ILD)
- Longcarcinoom
HEMOPTOE
Definitie
Hemoptoe = symptoom met onderliggende belangrijke diagnose
- Demografie bepalend DD – roken (longkanker) vs immigrant (tuberculose) vs lange
vlucht/start pil (longembolie)
- Geen incidentie/prevalentie bekend
- Potentieel levensbedreigend à inschatting ernst!
o Mild
o Matig-ernstig: acuut bij niet-bedreigde patiënt
o Massaal: acuut & direct bedreigd
Manier van vragen naar bloed
- Voorbeelden van voorwerpen
- Kleur: roze, helderrood, bruin (oud/minder erg)
- Sliertjes/stipjes: vermengd met sputum
- Stolsels: acuut
Hoe ontstaat hemoptoe?
Lage vs hoge druk
- 90% hoge druk: a. bronchialis vanuit aorta à systemisch zuurstofrijk bloed drukken naar
bronchi/bronchioli tot aan terminale bronchioli (eind geleidend/begin respiratoir deel) à v.
pulmonalis (A-a gradiënt)
- 10% lage druk: a. pulmonalis vanuit RV zuurstofarm bloed in respiratoire deel à long
Massaal vs niet-massaal – hoeveelheid
Levensbedreigend vs niet-levensbedreigend
- Bloed blijft zitten à dode ruimte vol à geen zuurstof opnemen
- Dood door te veel bloeden (laag Hb) waarschijnlijk al dood door stikken
,Schema
Uitsluiten andere bron: bloedneus, oesophagus of maag
Pleurale pijn = pijn op borst vastzittend aan ademhaling à diep in ademen stekende pijn
Systemische klachten: spierpijn, gewrichtspijn, strakke huid, droge ogen/mond
Casus
Man, 17 jaar
VG: astma bronchiale
Anamnese: sinds vanochtend hemoptoe, eerst enkele sliertje, nu muntstukken, totaal half kopje
Af en toe koorts maar op dit moment niet
AO: urine eiwit ++ & erytrocyten ++
à systemische klachten à vasculair
Wat doe je als eerst?
Airway – potentieel bedreigend à intuberen (in goede long)
Breathing – ademfrequentie & saturatie
Circulation
Disability
Exposure
+ transexaminezuur à meer stolling
Wat doe je in het vervolg?
- Stabiel: CT/HRCT
- Instabiel: bronchoscopie - ook vasoconstrictoren toevoegen
CT long
Zwart (lucht) Witte stippen (bloedvaten) Buisjes (luchtwegen) Witte consolidaties (bloed)
Vasculitis
Vasculitis
- Groot, middelgroot of kleine vaten
- Kleine vaten: ANCA & eosinofiel (astma)
à ICC-nefrologie (ANCA)
Frequente oorzaken 1e vs 2e lijn
1e lijn: acute LWI, onbekend, longkanker, bronchiectasien, longembolie
2e lijn: bronchiectasien, longkanker, bronchitis, pneumonie, onbekend, hartfalen, tuberculose
à vergeet niet: drugs, vapen & trauma
, HC3 – Longgeluiden
Ademmechanica
Waar is de weerstand/stroomsnelheid het hoogst?
Wet van Bernoulli =
< straal à > weerstand à > drukverschil nodig om stroomsnelheid te behouden
- Middelgrote bronchi (veel vertakkingen levert ook een totale grote straal) – >>> weerstand
- Trachea - >>> stroomsnelheid
Ontstaan longgeluiden
Drukverschil bepaalt stroomsnelheid en daarmee ook soort flow
- Lage stroomsnelheid = laminaire flow
- Hoge stroomsnelheid = turbulente flow trachea-segmentale bronchi à geluid
o Vertakkingen: transitionele flow (beetje turbulentie)
Geleiders van geluidsgolven
Vaste stof >> water >> lucht
- Geluidsgolven niet makkelijk door long (lucht), behalve als er iets in de long zit
Longgeluiden
Ademgeruis = beweging lucht door luchtwegen
- Karakter, luidheid, inpirium:expirium
Bijgeluiden = normaal niet aanwezig, dus bij aanwezigheid pathologisch
- Continu (rhonchi) vs discontinu (crepitaties)
- Hoogfrequent vs laagfrequent
ADEMGERUIS
Karakter
Turbulente flow geeft ademgeluid à doorgeven via longweefsel/borstkas naar perifeer
- Geluid hoge frequentie à lage energie à snel dempen
- Geluid lage frequentie à hoge energie à minder snel dempen
Vesiculair ademgeruis = lentebriesje; – inspiratie > expiratie & inspiratie hoor je expiratie nauwelijks,
geen pauze
Bronchiaal ademgeruis = hard/hoogfrequent, pauze – inspiratie = expiratie
- Fysiologisch: gebied sternum
- Pathologisch: periferie
Luidheid
• Flow
• Geleiding door longweefsel object tussen bron/stethoscoop à luider
• Weerkaatsing object tussen long/stethoscoop à zwakker
• Afstand tot bron gewicht
• Doorgangelijkheid luchtwegen
o Blokkade minder horen
o Tot het eind/geen blokkade meer horen
Verzwakt of verscherpt?
Pleuravocht weerkaatsing verzwakt
Pneumonie vloeistof in long versterkt
Emfyseem minder vocht/weefsel verzwakt
Obesitas meer afstand verzwakt
Corpus alienum + afsluiting geen geleiding verzwakt
Tumor – afsluiting vaste stof geleidt beter versterkt
