ANA college 1: Cervicale wervelkolom
Introductie
Cervicale wervelkolom
- Superieure facetten: superioposterior
- Inferior facetten: interioanterior
Het bovenste wervel deel is superieur ten opzicht
van het onderste.
Onderste is inferior ten opzichte van bovenste.
- Cervicale wervels
- Hoog cervicaal WK C0-C2
➢ C1 = geen processus spinosus, ruimte voor de dens en grote
uitstekende processus transversus. Geen corpus vertebrae.
➢ C2 = heeft een dens.
➢ C3 = bevat foramen transversus / transversalum hierdoor
loopt de a. vertebralis.
- Mid cervicaal C2 – C5
- Laag cervicaal C5-T1.
- Cervicothoracale overgang C4-T3
- C7 (meestal) de “uitstekende” wervel.
Bewegingssegment van Junghans:
- 2 wervellichamen
- Intervertebrale discus.
- Facet gewricht (art. zygapophysialis) ; zygos = brug (tussen
twee vertebrae).
Hoog cervicale functionele bewegingseenheid:
- Occiput
- C1 (atlas)
- C2 (axis)
- (C3)
Kenmerken:
- Ja knikken
- Nee knikken
- Roteren met tegengesteld lateroflecteren.
Osteologie hoog-cervicale wervelkolom
Bestaat uit 2 gewrichten (OAA-gewricht):
- Atlanto-occipitaal (C0-C1)
➢ Tussen de atlas en occiput
➢ Condylen convex
➢ Gewrichtsvlakken atlas concaaf
➢ Synoviaal (kogel)gewricht.
➢ Kommetje wordt dieper bij ouder worden.
➢ Géén discus!
, - Atlanto-axiaal (C1-C2)
➢ Tussen atlas-axis
➢ 3 synoviaal gewrichten!
➢ Géén discus!
➢ Biconvex
➢ Transversale ligament zorgt dat dens tegen C1 wordt geduwt.
Dens / processus odontoid
Dwarsdoorsnede van C1:
- Ruggenmerg
- Vertebrale arterie
- C2 dens
- Omliggende spieren
- Lig. Transversus atlantis
- Art. mediale atlanto-axiale
Atlas (C1)
- Geen wervellichaam
- Ring van bot
- Arcus anterior en posterior (goed zichbaar bij
C1)
- Facies articularis superior
- Inferior facet
- Tuberculum posterior.
- Fovea dentis
- Anterieure boog
- Art. atlanto-axiale mediale en laterale
- Processus transversus.
Axis (C2)
- Klein wervellichaam
- Palpabele processus spinosus
- Dens (proc. Odontoid); functioneert als spil voor
rotatie C1-C2.
- Foramen transversale.
,Ligamenten
- Lig. Transversus atlantis (deel van lig. Cruciforme) = houdt
dens op zijn plaats. Wanneer hier problemen mee zijn
vaak bij patiënten met reuma, dan is het ligament lax.
Wanneer men dan een flexie maakt drukt de dens tegen
het ruggenmerg.
- Lig. Alare = is belangrijk omdat het rotatie tegengaat en
zijwaartse translatie.
A.vertebralis
Vier compartimenten:
- V1: extravertebrale deel.
- V2: intravertebrale deel. C6-C2
- V3: intrevertebrale deel. C2-C1
- V4: intracraniale deel
(medulla oblongata, de pons, mescencephalon, cerebellum en evenwichtsorgaan).
= verbinding van de a. vertebralis met de CWK
In schedel komt de a. vertebralis samen tot de a. basilaris.
Diepe nek flexoren
- M. longus colli
➢ Lateroflexie van de halswervelkolom.
➢ Innervatie: directe takken van de plexus cervicalis (C2-C6)
❖ M. longus colli pars obliqua superior
o O: processus transversus C3-C5
o I: tuberculum anterius van de atlas.
❖ M. longus colli pars obliqua inferior
o O: voorvlak wervelkolom TH1-TH3
o I: processus transversus C5-C6
❖ M. longus colli pars recta
o O: voorvlak wervelkolom C5-TH3.
o I: voorvlak wervelkolom C1-C4.
- M. longus capitis
➢ Lateroflexie en rotatie ipsilateraal van
het hoofd. Ook buigt deze spier de
halswervelkolom en het hoofd naar
voren.
➢ Innervatie: direct takken van de plexus
cervicalis (C1-C4).
o O: processus transversus C3-C6
o I: pars basilaris van het os
occipitale
Deze zorgen voor cervicale stabilisatie.
, Diepe nek extensoren
In de praktijk vaker problemen met nekflexoren.
- M. rectus capitis anterior
➢ Flexie/ lateroflexie in het atlanto-occipitale gewricht.
➢ Innervatie: rami ventralis van de eerste cervicale zenuw.
o O: massa lateralis atlas.
o I: pars basilaris van het os occipitale
- M. rectus capitis posterior major
➢ Bij een tweezijdige contractie buigt het hoofd achterover. Bij een eenzijdige
contractie draait het hoofd naar de ipsilaterale zijde.
➢ Innervatie: rami dorsales C1
o O: processus spinosus van C2.
o I: laterale deel van de linea
nuchalis inferior.
- M. rectus capitis posterior minor
➢ Bij een tweezijdige contractie buigt
het hoofd achterover. Bij een
eenzijdige contractie draait het hoofd
naar de ipsilaterale zijde.
➢ Innervatie: rami dorsales C1.
o O: tuberculum posterior van
C1.
o I: mediale deel van de linea
nuchalis inferior.
Normale ROM hoog-cervicale wervelkolom
- C0-C1
➢ Flexie – hyperextensie 15-20 graden.
➢ Rotatie 0 graden.
➢ Lateroflexie 5 graden.
- C1-C2
➢ 45 graden rotatie naar elke zijde. In dit gedeelte vind dus de rotatie plaats.
Functionele anatomie
- Bewegingseenheid: met name door lig. Alare en
lig. Capitis dens zijn de bewegingen van het
occiput gekoppeld aan C2.
- Bewegen van het hoofd trekt C2 mee.
- Stelregel: atlas verplaatst zich in de rolrichting van
het hoofd.
- Anteflecteren: atlas verplaats naar ventraal →
dens kantelt naar achteren → lig. Transversum atlantis remt deze beweging.
- Retroflecteren: tegenovergestelde → dens “botst” tegen voorste atlasboog (benig contact).
- Lateroflexie: atlas verplaatst in homonieme richting.
Normale ROM cwk
Flexie
- Start in laag cwk C4-C7
- Opgevolgd in C0-1-2-3
- Eind stand in C6-C7.
Introductie
Cervicale wervelkolom
- Superieure facetten: superioposterior
- Inferior facetten: interioanterior
Het bovenste wervel deel is superieur ten opzicht
van het onderste.
Onderste is inferior ten opzichte van bovenste.
- Cervicale wervels
- Hoog cervicaal WK C0-C2
➢ C1 = geen processus spinosus, ruimte voor de dens en grote
uitstekende processus transversus. Geen corpus vertebrae.
➢ C2 = heeft een dens.
➢ C3 = bevat foramen transversus / transversalum hierdoor
loopt de a. vertebralis.
- Mid cervicaal C2 – C5
- Laag cervicaal C5-T1.
- Cervicothoracale overgang C4-T3
- C7 (meestal) de “uitstekende” wervel.
Bewegingssegment van Junghans:
- 2 wervellichamen
- Intervertebrale discus.
- Facet gewricht (art. zygapophysialis) ; zygos = brug (tussen
twee vertebrae).
Hoog cervicale functionele bewegingseenheid:
- Occiput
- C1 (atlas)
- C2 (axis)
- (C3)
Kenmerken:
- Ja knikken
- Nee knikken
- Roteren met tegengesteld lateroflecteren.
Osteologie hoog-cervicale wervelkolom
Bestaat uit 2 gewrichten (OAA-gewricht):
- Atlanto-occipitaal (C0-C1)
➢ Tussen de atlas en occiput
➢ Condylen convex
➢ Gewrichtsvlakken atlas concaaf
➢ Synoviaal (kogel)gewricht.
➢ Kommetje wordt dieper bij ouder worden.
➢ Géén discus!
, - Atlanto-axiaal (C1-C2)
➢ Tussen atlas-axis
➢ 3 synoviaal gewrichten!
➢ Géén discus!
➢ Biconvex
➢ Transversale ligament zorgt dat dens tegen C1 wordt geduwt.
Dens / processus odontoid
Dwarsdoorsnede van C1:
- Ruggenmerg
- Vertebrale arterie
- C2 dens
- Omliggende spieren
- Lig. Transversus atlantis
- Art. mediale atlanto-axiale
Atlas (C1)
- Geen wervellichaam
- Ring van bot
- Arcus anterior en posterior (goed zichbaar bij
C1)
- Facies articularis superior
- Inferior facet
- Tuberculum posterior.
- Fovea dentis
- Anterieure boog
- Art. atlanto-axiale mediale en laterale
- Processus transversus.
Axis (C2)
- Klein wervellichaam
- Palpabele processus spinosus
- Dens (proc. Odontoid); functioneert als spil voor
rotatie C1-C2.
- Foramen transversale.
,Ligamenten
- Lig. Transversus atlantis (deel van lig. Cruciforme) = houdt
dens op zijn plaats. Wanneer hier problemen mee zijn
vaak bij patiënten met reuma, dan is het ligament lax.
Wanneer men dan een flexie maakt drukt de dens tegen
het ruggenmerg.
- Lig. Alare = is belangrijk omdat het rotatie tegengaat en
zijwaartse translatie.
A.vertebralis
Vier compartimenten:
- V1: extravertebrale deel.
- V2: intravertebrale deel. C6-C2
- V3: intrevertebrale deel. C2-C1
- V4: intracraniale deel
(medulla oblongata, de pons, mescencephalon, cerebellum en evenwichtsorgaan).
= verbinding van de a. vertebralis met de CWK
In schedel komt de a. vertebralis samen tot de a. basilaris.
Diepe nek flexoren
- M. longus colli
➢ Lateroflexie van de halswervelkolom.
➢ Innervatie: directe takken van de plexus cervicalis (C2-C6)
❖ M. longus colli pars obliqua superior
o O: processus transversus C3-C5
o I: tuberculum anterius van de atlas.
❖ M. longus colli pars obliqua inferior
o O: voorvlak wervelkolom TH1-TH3
o I: processus transversus C5-C6
❖ M. longus colli pars recta
o O: voorvlak wervelkolom C5-TH3.
o I: voorvlak wervelkolom C1-C4.
- M. longus capitis
➢ Lateroflexie en rotatie ipsilateraal van
het hoofd. Ook buigt deze spier de
halswervelkolom en het hoofd naar
voren.
➢ Innervatie: direct takken van de plexus
cervicalis (C1-C4).
o O: processus transversus C3-C6
o I: pars basilaris van het os
occipitale
Deze zorgen voor cervicale stabilisatie.
, Diepe nek extensoren
In de praktijk vaker problemen met nekflexoren.
- M. rectus capitis anterior
➢ Flexie/ lateroflexie in het atlanto-occipitale gewricht.
➢ Innervatie: rami ventralis van de eerste cervicale zenuw.
o O: massa lateralis atlas.
o I: pars basilaris van het os occipitale
- M. rectus capitis posterior major
➢ Bij een tweezijdige contractie buigt het hoofd achterover. Bij een eenzijdige
contractie draait het hoofd naar de ipsilaterale zijde.
➢ Innervatie: rami dorsales C1
o O: processus spinosus van C2.
o I: laterale deel van de linea
nuchalis inferior.
- M. rectus capitis posterior minor
➢ Bij een tweezijdige contractie buigt
het hoofd achterover. Bij een
eenzijdige contractie draait het hoofd
naar de ipsilaterale zijde.
➢ Innervatie: rami dorsales C1.
o O: tuberculum posterior van
C1.
o I: mediale deel van de linea
nuchalis inferior.
Normale ROM hoog-cervicale wervelkolom
- C0-C1
➢ Flexie – hyperextensie 15-20 graden.
➢ Rotatie 0 graden.
➢ Lateroflexie 5 graden.
- C1-C2
➢ 45 graden rotatie naar elke zijde. In dit gedeelte vind dus de rotatie plaats.
Functionele anatomie
- Bewegingseenheid: met name door lig. Alare en
lig. Capitis dens zijn de bewegingen van het
occiput gekoppeld aan C2.
- Bewegen van het hoofd trekt C2 mee.
- Stelregel: atlas verplaatst zich in de rolrichting van
het hoofd.
- Anteflecteren: atlas verplaats naar ventraal →
dens kantelt naar achteren → lig. Transversum atlantis remt deze beweging.
- Retroflecteren: tegenovergestelde → dens “botst” tegen voorste atlasboog (benig contact).
- Lateroflexie: atlas verplaatst in homonieme richting.
Normale ROM cwk
Flexie
- Start in laag cwk C4-C7
- Opgevolgd in C0-1-2-3
- Eind stand in C6-C7.
