Luteijn
H1, H2.2.3, H2.4, H4, H8.1-H8.3.4, H10 & H11
Hoofdstuk 1 Het diagnostische proces
1.2 Stappen van het diagnostisch proces
Een klinisch psychodiagnostisch onderzoek begint meestal met een doorverwijzing van de cliënt naar
een diagnost, maar soms ook met een directe vraag van de cliënt zelf aan de diagnost. De diagnost
analyseert zowel de hulpvraag van de cliënt als de aanvraag van de verwijzer. De diagnost stelt op
basis van een aantal vragen een diagnostisch scenario op dat een voorlopige theorie bevat over de
cliënt, waarin beschreven wordt wat de problemen van de cliënt zijn en hoe deze problemen
verklaard kunnen worden. Het toetsen van deze theorie vereist vijf diagnostische handelingen:
1. De voorlopige theorie wordt omgezet in concrete hypothesen.
2. Een specifiek onderzoeksintrumentarium wordt gekozen dat de geformuleerde hypothesen
kan ondersteunen of verwerpen.
3. Er worden voorspellingen gedaan over resultaten of uitkomsten op dit instrumentarium,
zodat op voorhand duidelijk is wanneer de hypothesen aanvaard of verworpen zullen
worden.
4. Instrumenten worden afgenomen en verwerkt.
5. Op grond van de verkregen resultaten worden de hypothesen op beargumenteerde wijze
aanvaard of verworpen. Dit
leidt tot de diagnostische
conclusie.
Dit diagnostisch proces kan
schematisch worden weergegeven,
zoals in het figuur hiernaast.
1.3 Vijf basisvragen in de klinische
psychodiagnostiek
, De meeste vragen van cliënten, verwijzers en psychodiagnostici kunnen herleid worden tot vijf
basisvragen:
1. Onderkenning: Wat zijn de problemen, wat lukt nog en wat gaat er mis?
2. Verklaring: Waarom zijn bepaalde problemen er en wat houdt ze in stand?
3. Predictie: Hoe zullen de problemen van de cliënt zich in de toekomst verder ontwikkelen?
4. Indicatie: Hoe kunnen de problemen verholpen worden?
5. Evaluatie: Zijn de problemen voldoende verholpen als gevolg van de interventie?
1.3.1 Onderkenning
Hier is het onderscheid tussen classificatie en diagnostische vergelijking erg belangrijk.
Bij classificatie wordt het klinische beeld ondergebracht bij een type problemen. Bij diagnostische
vergelijking staat het individu met zijn unieke klinische beeld centraal.
1.3.2 Verklaring
Een verklaring geeft antwoord op de vraag waarom er een (gedrags)probleem is. Een verklaring
bevat:
1. Het (deel)probleem.
2. Condities die het optreden van het probleem verklaren.
3. De relatie tussen 1 en 2 in termen van ‘omdat’ of ‘doordat’.
Verklaringen kunnen ingedeeld worden volgens:
1. De locus
Dit is de persoon of situatie. Bij persoonsgerichte verklaringen ligt de verklaringsfactor in de
persoon zelf, dit doet zich voor als het gedrag los van de context bekeken wordt. Bij een
bekende context kan de verklaring situatiegericht zijn.
2. De aard van controle
Men kan spreken over oorzaak en reden. Oorzaak wil zeggen; door voorafgaande condities
bepaald. Reden wil zeggen; door een vrijwillige of intentionele keuze bepaald. Oorzaken
verklaren gedrag en redenen maken gedrag begrijpelijk.
3. Synchrone en diachrone verklaringscondities
Synchrone verklaringscondities vallen in de tijd samen met het te verklaren gedrag.
Diachrone verklaringscondities gaan aan dat gedrag vooraf.
4. Inducerende en continuerende condities
Inducerende condities zorgen ervaar dat een gedragsprobleem ontstaat en continuerende
condities houden het gedragsprobleem in stand.
1.4 De diagnostische cyclus
H1, H2.2.3, H2.4, H4, H8.1-H8.3.4, H10 & H11
Hoofdstuk 1 Het diagnostische proces
1.2 Stappen van het diagnostisch proces
Een klinisch psychodiagnostisch onderzoek begint meestal met een doorverwijzing van de cliënt naar
een diagnost, maar soms ook met een directe vraag van de cliënt zelf aan de diagnost. De diagnost
analyseert zowel de hulpvraag van de cliënt als de aanvraag van de verwijzer. De diagnost stelt op
basis van een aantal vragen een diagnostisch scenario op dat een voorlopige theorie bevat over de
cliënt, waarin beschreven wordt wat de problemen van de cliënt zijn en hoe deze problemen
verklaard kunnen worden. Het toetsen van deze theorie vereist vijf diagnostische handelingen:
1. De voorlopige theorie wordt omgezet in concrete hypothesen.
2. Een specifiek onderzoeksintrumentarium wordt gekozen dat de geformuleerde hypothesen
kan ondersteunen of verwerpen.
3. Er worden voorspellingen gedaan over resultaten of uitkomsten op dit instrumentarium,
zodat op voorhand duidelijk is wanneer de hypothesen aanvaard of verworpen zullen
worden.
4. Instrumenten worden afgenomen en verwerkt.
5. Op grond van de verkregen resultaten worden de hypothesen op beargumenteerde wijze
aanvaard of verworpen. Dit
leidt tot de diagnostische
conclusie.
Dit diagnostisch proces kan
schematisch worden weergegeven,
zoals in het figuur hiernaast.
1.3 Vijf basisvragen in de klinische
psychodiagnostiek
, De meeste vragen van cliënten, verwijzers en psychodiagnostici kunnen herleid worden tot vijf
basisvragen:
1. Onderkenning: Wat zijn de problemen, wat lukt nog en wat gaat er mis?
2. Verklaring: Waarom zijn bepaalde problemen er en wat houdt ze in stand?
3. Predictie: Hoe zullen de problemen van de cliënt zich in de toekomst verder ontwikkelen?
4. Indicatie: Hoe kunnen de problemen verholpen worden?
5. Evaluatie: Zijn de problemen voldoende verholpen als gevolg van de interventie?
1.3.1 Onderkenning
Hier is het onderscheid tussen classificatie en diagnostische vergelijking erg belangrijk.
Bij classificatie wordt het klinische beeld ondergebracht bij een type problemen. Bij diagnostische
vergelijking staat het individu met zijn unieke klinische beeld centraal.
1.3.2 Verklaring
Een verklaring geeft antwoord op de vraag waarom er een (gedrags)probleem is. Een verklaring
bevat:
1. Het (deel)probleem.
2. Condities die het optreden van het probleem verklaren.
3. De relatie tussen 1 en 2 in termen van ‘omdat’ of ‘doordat’.
Verklaringen kunnen ingedeeld worden volgens:
1. De locus
Dit is de persoon of situatie. Bij persoonsgerichte verklaringen ligt de verklaringsfactor in de
persoon zelf, dit doet zich voor als het gedrag los van de context bekeken wordt. Bij een
bekende context kan de verklaring situatiegericht zijn.
2. De aard van controle
Men kan spreken over oorzaak en reden. Oorzaak wil zeggen; door voorafgaande condities
bepaald. Reden wil zeggen; door een vrijwillige of intentionele keuze bepaald. Oorzaken
verklaren gedrag en redenen maken gedrag begrijpelijk.
3. Synchrone en diachrone verklaringscondities
Synchrone verklaringscondities vallen in de tijd samen met het te verklaren gedrag.
Diachrone verklaringscondities gaan aan dat gedrag vooraf.
4. Inducerende en continuerende condities
Inducerende condities zorgen ervaar dat een gedragsprobleem ontstaat en continuerende
condities houden het gedragsprobleem in stand.
1.4 De diagnostische cyclus
