Kennisclips blok 4
Wervelkolom
Aan de wervelkolom kunnen een cervicaal deel, een thoracaal deel, een lumbaal deel,
een sacraal deel en een cocygeaal deel worden onderscheiden. Elke gedeelte heeft z'n
eigen anatomische kenmerken hetgeen gevolgen heeft voor de bewegingsrichtingen en de
bewegingsuitslagen. Het opvallendste verschil tussen de genoemde regio's is dat het
sacrale en coccygeale deel van de wervelkolom uit wervels bestaan die met elkaar vergroeid
zijn. Dit in tegenstelling tot de andere regio's: zij bestaan uit losse wervels. Hierdoor is
sacraal en coccygeaal geen beweging tussen de wervels mogelijk. Een ander duidelijk
verschil is de aanwezigheid van de thorax, de borstkas, en de verbindingen die deze heeft
met de thoracale wervels. Dit zorgt er voor dat er op deze wervels extra gewrichtsvlakjes
aanwezig zijn, die gewrichtjes met de ribben vormen. De thorax maakt de thoracale
wervelkolom minder beweeglijk. Wat verder opvalt is dat de stand van de processus
articulares en van de hierop aanwezige gewrichtsvalkjes per individu kan verschillen en ook
dat er links-rechts verschillen aanwezig kunnen zijn.
, Als eerste kijken we naar het os
sacrum, het heiligbeen, en het
os coccygis, het staartbeen.
Zoals reeds gezegd bestaan
beide uit met elkaar vergroeide
wervels. Het sacrum bestaat uit
5 met elkaar vergroeide
vertebrae sacrales en de
hiertussen gelegen disci
intervertebrales. Het os coccygis
wordt gevormd door 3-6 met
elkaar vergroeide vertebrae
coccygeales. Beide delen van de wervelkolom zijn wigvormig. Het resultaat is een stevig,
benig caudaal deel van de wervelkolom dat niet
kan bewegen en deel uitmaakt van de
bekkengordel. Aan de beide laterale zijden van
het sacrum bevinden zich ter hoogte van S1 t/m
S3 de facies auriculares, de oorschelpvormige
gewrichtsvlakken. Deze gewrichtsvlakken
articuleren met de beide ossa ilii van het
bekken en zorgen er aldus voor dat er een
benige ring, de bekkengordel, ontstaat waarop
het beweeglijke deel van de wervelkolom rust.
Zowel in de ventrale als in de dorsale zijde van
het sacrum bevinden zich 4 openingen waardoor delen van de eerste 4 sacrale spinale
zenuwen naar buiten treden. Deze openingen worden foramina sacralia anteriora en
foramina sacralia posteriora genoemd. Op de dorsale zijde van het sacrum en het os
coccygis vind je verticaal verlopende richels die zijn ontstaan doordat delen van wervels met
elkaar vergroeid zijn. De processus spinosi vergroeien tot de crista sacralis mediana. De
processus transversus vergroeien tot de cristae sacrales laterales en de processus
articulares vormen met elkaar de cristae sacrales mediales. Ook tref je dorsaal de hiatus
sacralis aan. Dit is de opening aan de onderzijde van de canalis vertebralis waardoor n.
sacralis 5 en n. coccygealis 1 uittreden.
, Craniaal van het sacrum bevinden zich de 5 lumbale wervels, L1 t/m L5. De processus
transversus worden bij deze wervels processus costales genoemd omdat zij ribrudimenten
zijn. De processus articulares van lendenwervels staan rechtop. De gewrichtsvlakjes op
deze processus articulares zijn gekromd. De gewrichtsfacetten op de processus
articulares superiores zijn concaaf en naar mediodorsaal gericht. De facetten op de
processus articulares inferiores zijn convex en wijzen naar lateroventraal. Bij de
bovenste facetgewrichtjes staat de gewrichtsspleet meer naar het sagittale vlak gericht, bij
de onderste gewrichtjes meer naar het frontale vlak. Hierdoor haakt L5 achter de processus
articulares superiores van wervel S1
waardoor afschuiven naar ventraal van L5
wordt verhinderd. Door een aantal factoren
is de rotatiemogelijkheid lumbaal zeer
klein. De gekromde gewrichtsfacetten, het
kapsel van de facetgewrichten en, bij de
bovenste lendenwervels, de
achterovergekantelde stand van de
wervels veroorzaken een geringe
rotatiemogelijkheid. In de hele lumbale
wervelkolom zijn de ante-en
retroflexieuitslagen ongeveer even groot,
ondanks de veranderende stand van de facetgewrichten. Je kunt op lumbaal niveau goed
voorover en achterover buigen. Lateroflexie is minder goed mogelijk.
Craniaal van de lendenwervelkolom
bevindt zich de thoracale wevelkolom.
Opvallend zijn de verbindingen met de
thorax en het dakpansgewijze verloop van
de processus spinosi van de thoracale
wervels. Deze zaken zorgen ervoor dat je
op thoracaal niveau minder goed kunt
bewegen. Borstwervels benaderen het
meest de grondvorm van een wervel.
Om articulatie met de ribben mogelijk te
maken zijn hieraan gewrichtsvlakjes voor
de verschillende costae toegevoegd.
Verder valt op dat T11 en T12 meer het
karakter van een lendenwervel hebben.
Van craniaal naar caudaal wijzigt de stand van de processus articulares van de thoracale
wervels enigszins. Ze komen steeds meer rechtop te staan. Dit faciliteert de rotatie en
lateroflexiebeweging van de thoracale wervelkolom. De aanwezigheid van de thorax zorgt er
echter voor dat de lateroflexieuitslag van de thoracal wervelkolom beperkt is. De
voorovergekantelde stand van de bovenste borstwervels heeft tot gevolg dat daar de
rotatiemogelijkheid het grootst is. Verder zijn de thoracale facies articulares vlak in
Wervelkolom
Aan de wervelkolom kunnen een cervicaal deel, een thoracaal deel, een lumbaal deel,
een sacraal deel en een cocygeaal deel worden onderscheiden. Elke gedeelte heeft z'n
eigen anatomische kenmerken hetgeen gevolgen heeft voor de bewegingsrichtingen en de
bewegingsuitslagen. Het opvallendste verschil tussen de genoemde regio's is dat het
sacrale en coccygeale deel van de wervelkolom uit wervels bestaan die met elkaar vergroeid
zijn. Dit in tegenstelling tot de andere regio's: zij bestaan uit losse wervels. Hierdoor is
sacraal en coccygeaal geen beweging tussen de wervels mogelijk. Een ander duidelijk
verschil is de aanwezigheid van de thorax, de borstkas, en de verbindingen die deze heeft
met de thoracale wervels. Dit zorgt er voor dat er op deze wervels extra gewrichtsvlakjes
aanwezig zijn, die gewrichtjes met de ribben vormen. De thorax maakt de thoracale
wervelkolom minder beweeglijk. Wat verder opvalt is dat de stand van de processus
articulares en van de hierop aanwezige gewrichtsvalkjes per individu kan verschillen en ook
dat er links-rechts verschillen aanwezig kunnen zijn.
, Als eerste kijken we naar het os
sacrum, het heiligbeen, en het
os coccygis, het staartbeen.
Zoals reeds gezegd bestaan
beide uit met elkaar vergroeide
wervels. Het sacrum bestaat uit
5 met elkaar vergroeide
vertebrae sacrales en de
hiertussen gelegen disci
intervertebrales. Het os coccygis
wordt gevormd door 3-6 met
elkaar vergroeide vertebrae
coccygeales. Beide delen van de wervelkolom zijn wigvormig. Het resultaat is een stevig,
benig caudaal deel van de wervelkolom dat niet
kan bewegen en deel uitmaakt van de
bekkengordel. Aan de beide laterale zijden van
het sacrum bevinden zich ter hoogte van S1 t/m
S3 de facies auriculares, de oorschelpvormige
gewrichtsvlakken. Deze gewrichtsvlakken
articuleren met de beide ossa ilii van het
bekken en zorgen er aldus voor dat er een
benige ring, de bekkengordel, ontstaat waarop
het beweeglijke deel van de wervelkolom rust.
Zowel in de ventrale als in de dorsale zijde van
het sacrum bevinden zich 4 openingen waardoor delen van de eerste 4 sacrale spinale
zenuwen naar buiten treden. Deze openingen worden foramina sacralia anteriora en
foramina sacralia posteriora genoemd. Op de dorsale zijde van het sacrum en het os
coccygis vind je verticaal verlopende richels die zijn ontstaan doordat delen van wervels met
elkaar vergroeid zijn. De processus spinosi vergroeien tot de crista sacralis mediana. De
processus transversus vergroeien tot de cristae sacrales laterales en de processus
articulares vormen met elkaar de cristae sacrales mediales. Ook tref je dorsaal de hiatus
sacralis aan. Dit is de opening aan de onderzijde van de canalis vertebralis waardoor n.
sacralis 5 en n. coccygealis 1 uittreden.
, Craniaal van het sacrum bevinden zich de 5 lumbale wervels, L1 t/m L5. De processus
transversus worden bij deze wervels processus costales genoemd omdat zij ribrudimenten
zijn. De processus articulares van lendenwervels staan rechtop. De gewrichtsvlakjes op
deze processus articulares zijn gekromd. De gewrichtsfacetten op de processus
articulares superiores zijn concaaf en naar mediodorsaal gericht. De facetten op de
processus articulares inferiores zijn convex en wijzen naar lateroventraal. Bij de
bovenste facetgewrichtjes staat de gewrichtsspleet meer naar het sagittale vlak gericht, bij
de onderste gewrichtjes meer naar het frontale vlak. Hierdoor haakt L5 achter de processus
articulares superiores van wervel S1
waardoor afschuiven naar ventraal van L5
wordt verhinderd. Door een aantal factoren
is de rotatiemogelijkheid lumbaal zeer
klein. De gekromde gewrichtsfacetten, het
kapsel van de facetgewrichten en, bij de
bovenste lendenwervels, de
achterovergekantelde stand van de
wervels veroorzaken een geringe
rotatiemogelijkheid. In de hele lumbale
wervelkolom zijn de ante-en
retroflexieuitslagen ongeveer even groot,
ondanks de veranderende stand van de facetgewrichten. Je kunt op lumbaal niveau goed
voorover en achterover buigen. Lateroflexie is minder goed mogelijk.
Craniaal van de lendenwervelkolom
bevindt zich de thoracale wevelkolom.
Opvallend zijn de verbindingen met de
thorax en het dakpansgewijze verloop van
de processus spinosi van de thoracale
wervels. Deze zaken zorgen ervoor dat je
op thoracaal niveau minder goed kunt
bewegen. Borstwervels benaderen het
meest de grondvorm van een wervel.
Om articulatie met de ribben mogelijk te
maken zijn hieraan gewrichtsvlakjes voor
de verschillende costae toegevoegd.
Verder valt op dat T11 en T12 meer het
karakter van een lendenwervel hebben.
Van craniaal naar caudaal wijzigt de stand van de processus articulares van de thoracale
wervels enigszins. Ze komen steeds meer rechtop te staan. Dit faciliteert de rotatie en
lateroflexiebeweging van de thoracale wervelkolom. De aanwezigheid van de thorax zorgt er
echter voor dat de lateroflexieuitslag van de thoracal wervelkolom beperkt is. De
voorovergekantelde stand van de bovenste borstwervels heeft tot gevolg dat daar de
rotatiemogelijkheid het grootst is. Verder zijn de thoracale facies articulares vlak in
