Stem Blok A leerjaar 2 hoorcollege aantekeningen

Stem blok A – leerjaar 2 Hoorcolleges

Hoorcollege 1

Een stemprobleem analyseren

 Verzamelen informatie (aan de telefoon, balie etc.), daarna anamnese, informatie van
huisarts, kno, fysio etc.
 Beoordelen van informatie (jouw eigen bevindingen)
 Relaties leggen

Anamnese

 Wat je vraagt, hoe het gesprek verloopt
 Goede sfeer is nodig en goede communicatietechnieken/vaardigheden
 Begrip tonen
 Begrijpt wat er gezegd wordt en waarom je iets vraagt

Stemstoornissen =multifactoriële etiologie

1. Stembelastingsfactoren (vermoeidheid, verhoogde luidheid spreken, gebrek aan techtniek
bijv. hoog ademen, veel en snel spreken, hobby’s)
2. Lichamelijke factoren (hoe je zit, mooie balans, spierspanning in je lichaam)
3. Aanleg (allergieën, bouw strottenhoofd)
4. Factoren vanuit de omgeving (airco, droge lucht, luchtvervuiling, achtergrondlawaai)
5. Persoonlijkheidsfactoren (actief etc.)
6. Psycho-emotionele factoren (stress, opgewondenheid)

Disbalans tussen mogelijkheden en eisen die aan de stem worden gesteld ligt ten grondslag etiologie
van de stemplooi pathologie

De stemklacht diagram




Stemstoornissen: bestaat uit anamnese, onderzoek en aanvullende info. Anamnese bestaat al uit
heel veel andere onderwerpen zoals hierboven beschreven: klacht, geassocieerde factoren,
gezondheid & medische aspecten, stemgebruik en psychosociale impact

Klacht

,Na de anamnese

Inventariseren:

 Laryngoscopie (hoe ziet het stembeeld eruit?)
 Stemkwaliteit (hoe klinkt de stem?)
 Stemfunctie (wat kan de stem?)
 Impact (invloed op het dagelijks leven)

KNO-onderzoek

 Keelspiegel: met een psiegeltje achterin de keel kijken (globaal beeld krijgen stemplooien)
 Videostroboscopie: goed beeld krijgen van de stemplooitrilling stroboscoop
 Laryngoscopie: direct en indirect:beeldscherm (rigide, onderzoek dat bij ons is afgenomen en
flexibel: buisje in je neus ter hoogte van het velum)


Hoorcollege 2

KNO-onderzoek

Videostroboscopie:

Sprake van onregelmatigheid, dan het onderzoek voorzichtig meenemen

1. Is er een sluiting (zegt iets over de mobiliteit van de stemplooien)
2. Is er een trilling (hoe sneller hoe hoger je stemgeluid Zegt iets over de conditie van het
slijmvlies, met name van de bovenste slijmvlieslaag, het epitheel en de laag daaronder, het
subepitheel

Subglottische druk: hoe hoger, hoe hoger de grondtoonfrequentie (kijk maar bij roepen hierdoor
dorden de stemplooien ook wat langer)

Glottissluiting (Glottal c=Closure: GC)

 Complete sluiting (te ver uit elkaar dan krijg je ademhalingsproblemen)
Hoe lang is de gesloten fase? Beetje kikkerachtig geluid. Gesloten fase korter dan hoger
 Longitudinale sluiting: over de hele lengte richting
 Anterieure gap: aan de voorkant, de stemplooien ter hoogte van het thyroid bij elkaar komen
en bij de arytenoiden achterin naar elkaar toe komen (aan de voorkant open)
 Posterieure gap: (achterin)
 Zandloper configuratie (stemplooiknobbels) (knobbels raken elkaar eerder) (1/3 van voren,
meer anterieur)
 Onregelmatige sluiting (schorheid)
 Bowing (presbyfonie): een boogje in je stemplooien, ouder wordende stem




Symmetrie stemplooibeweging

,  Symmetrie in het trillingspatroon, epitheel en subepitheel, daar zegt de symmetrie iets over.
Het is een tweezijdige beweging, hier let de kno-arts direct op
 Asymmetrie komt veel voor, dit heeft te maken met verschil in mechanische eigenschappen
van de stemplooien (positie stemplooien, de vorm, massa, ene kant meer spanning  wordt
asymmetrisch. Kan voor schorheid zorgen

Regulariteit/periodiciteit van de stemplooitrilling

 Geen enkele stem geheel regelmatig trilt (anders is de stem onnatuurlijk en mechanisch)
 Jitter: modaal en falset is anders, heeft te maken met de stemplooitrilling
 Als je in staat bent om de subglottische druk in stand te houden, kan je een trilling beter
vasthouden


Stemplooi

 Epitheellaag, subepitheellaag (lamina propria), diepe laag, musculus vocalis
 Cover: epitheel en subepitheel/ supervisiele laag (ruimte van Reinke)
 Transitielaag: middelste laag lamina propria
 Body: musculus vocales

Welke factoren zijn van invloed op de golfbeweging?

 Hoe gespannender de stemplooi, hoe minder goed de golfbeweging
 Deels spanning in de stemplooi, golfbeweging stopt sneller
 Hoe groter de subglottische druk, hoe groter de mucosal wave en andersom als het kleiner is.

Kanttekeningen:

 Hoewel stroboscopie het meest populair is, en voor de medicus zeer snel toe te passen is,
zijn er inmiddels geavanceerde technieken om stemplooitrilling te kunnen analyseren (hoge
snelheidsfilm). Je ziet het gemiddelde en dat is nooit zo verfijnd.
 Punt van kritiek is dat stoboscopische beelden te fragmentarisch zijn en snel tot een te
eenvoudig oordeel kunnen leiden (gecreëerde illusie). Bovendien is het trillingspatroon niet
goed na te bootsen als deze onregelmatig is.
 Relatie perceptuele en instrumenteel beoordeling 1;1; in klinische beslissingen worden veelal
in (objectieve) metingen afgedwongen tegen auditieve beoordelingen (de ‘gouden
standaard’)!




Deel 2 hoorcollege 2 aanvullend logopedisch onderzoek

, Logopedisch onderzoek:

 Perceptueel = wat neem je waar (bijv. beoordelen spontane spraak GRBAS etc.)
 Instrumenteel= wat kun je meten (bijv. beoordelen maximale fonatietijd met stopwatch,
tunable toonhoogte etc.)

Functioneel stemonderzoek

Welke informatie verzamel je?

1. Stem tijdens spontaan spreken, stemhygiëne (kuchen, hoesten, keelschrapen)
2. Stembeheersing
3. Maximale vocale prestatie (omvang stem, dynamisch en melodisch): meten hoe luidt en
zacht iemand kan.
4. Plasticiteit van de stem (stemkwaliteit, is het probleem beïnvloedbaar? : bijv. proef van
Gutzmann)

! geen medische diagnose stellen

Waarom dan toch meten:

 Voorlichting cliënt; ‘ik heb gemeten en weet wat ik de cliënt kan bieden’.
 Verbetering eigen handelen
 Vergelijking met anderen (cliënten / therapeuten)
 Verzekering / vergoeding
 Etc.




II Fonetografie