Samenvatting effectief leren de docent als regisseur 6e editie 2023 michel van ast 9789001034337
,Samenvatting effectief leren de docent als regisseur 6e editie 2023 michel van ast 9789001034337
,Samenvatting effectief leren de docent als regisseur 6e editie 2023 michel van ast 9789001034337
, Samenvatting effectief leren de docent als regisseur 6e editie 2023 michel van ast 9789001034337
Hoofdstuk 1 - Effectief leren in de les
1.1 Sleutelbegrippen bij het vormgeven van effectief leren
Effectief leren kent een aantal fundamentele uitgangspunten die richting geven aan het ontwerpen
en uitvoeren van onderwijs. Zes sleutelprincipes geven houvast aan de leraar als regisseur van het
leerproces.
1. Een transparante structuur in de leerstofopbouw – FASE 0 (ONTWERP)
De didactische ordening moet voor leerlingen herkenbaar zijn: een logische volgorde met
een inleiding, kern en afronding, waarin duidelijke verbindingen worden gelegd. Deze
structuur maakt het voor de leraar mogelijk om stapsgewijs op te bouwen en differentiatie
aan te brengen waar nodig (Van de Grift, 2007). Binnen het regisseurschap betekent dit dat
de docent niet alleen het lesontwerp verzorgt, maar ook de verhaallijn van het leerproces
bewaakt.
2. Het juiste instapniveau van de leerstof – FASE 0 (ONTWERP)
Het lesmateriaal moet aansluiten op het actuele beheersingsniveau van de leerlingen. Het
gaat hier om de zone van naaste ontwikkeling (Vygotsky, 1978), waarbij de docent
voortdurend afstemt op waar een leerling zich bevindt. De docent is hier regisseur in het
detecteren en benutten van kansen om groei te faciliteren.
3. Betekenisverlening aan de leerstof – FASE 1 (VOORKENNIS) & FASE 0 (ONTWERP)
Leerlingen leren effectiever wanneer zij begrijpen waarom de leerstof relevant is. De leraar
concretiseert dit door aan te sluiten bij authentieke situaties of maatschappelijke thema’s
(Biesta, 2010). Een regisseur-docent verbindt het leerdoel met de leefwereld van de leerling,
waardoor intrinsieke motivatie wordt gestimuleerd.
4. Individuele aanspreekbaarheid – FASE 3 (CONTROLEREN), 5 (BEGELEIDEN), 6 (AFSLUITING)
Elke leerling wordt expliciet betrokken bij opdrachten en vragen, wat de actieve participatie
vergroot. Binnen het concept van ‘de docent als regisseur’ (Vermunt & Verloop, 1999) is dit
een essentiële competentie: door systematisch leerlingen uit te dagen en aan te spreken,
regisseert de docent het leerproces dynamisch en responsief.
5. Zichtbaarheid van leerproces en denkontwikkeling – FASE 2 (UITLEG), 3 (CONTROLEREN), 5
(BEGELEIDEN), 6 (AFSLUITING)
Leren wordt pas stuurbaar wanneer het denken van leerlingen zichtbaar wordt. Dit vraagt
van de docent vaardigheden in formatief evalueren, zoals het stellen van diagnostische
vragen of het inzetten van denkstimulerende werkvormen. In zijn regisseursrol faciliteert de
docent een cultuur van hardop denken en zelfreflectie (Hattie, 2012).
6. Aandacht voor nieuwsgierigheid en motivatie – FASE 4 (INSTRUCTIE), 0 (ONTWERP), 2
(UITLEG GEVEN)
De docent bevordert motivatie door aan te sluiten bij interesses van leerlingen, autonomie te
geven waar mogelijk, en te werken met betekenisvolle contexten. In het regisseren van
motivatie is de docent niet slechts enthousiasmerend, maar ook doelgericht en tactisch
handelend (Deci & Ryan, 2000).
,Samenvatting effectief leren de docent als regisseur 6e editie 2023 michel van ast 9789001034337
,Samenvatting effectief leren de docent als regisseur 6e editie 2023 michel van ast 9789001034337
, Samenvatting effectief leren de docent als regisseur 6e editie 2023 michel van ast 9789001034337
Hoofdstuk 1 - Effectief leren in de les
1.1 Sleutelbegrippen bij het vormgeven van effectief leren
Effectief leren kent een aantal fundamentele uitgangspunten die richting geven aan het ontwerpen
en uitvoeren van onderwijs. Zes sleutelprincipes geven houvast aan de leraar als regisseur van het
leerproces.
1. Een transparante structuur in de leerstofopbouw – FASE 0 (ONTWERP)
De didactische ordening moet voor leerlingen herkenbaar zijn: een logische volgorde met
een inleiding, kern en afronding, waarin duidelijke verbindingen worden gelegd. Deze
structuur maakt het voor de leraar mogelijk om stapsgewijs op te bouwen en differentiatie
aan te brengen waar nodig (Van de Grift, 2007). Binnen het regisseurschap betekent dit dat
de docent niet alleen het lesontwerp verzorgt, maar ook de verhaallijn van het leerproces
bewaakt.
2. Het juiste instapniveau van de leerstof – FASE 0 (ONTWERP)
Het lesmateriaal moet aansluiten op het actuele beheersingsniveau van de leerlingen. Het
gaat hier om de zone van naaste ontwikkeling (Vygotsky, 1978), waarbij de docent
voortdurend afstemt op waar een leerling zich bevindt. De docent is hier regisseur in het
detecteren en benutten van kansen om groei te faciliteren.
3. Betekenisverlening aan de leerstof – FASE 1 (VOORKENNIS) & FASE 0 (ONTWERP)
Leerlingen leren effectiever wanneer zij begrijpen waarom de leerstof relevant is. De leraar
concretiseert dit door aan te sluiten bij authentieke situaties of maatschappelijke thema’s
(Biesta, 2010). Een regisseur-docent verbindt het leerdoel met de leefwereld van de leerling,
waardoor intrinsieke motivatie wordt gestimuleerd.
4. Individuele aanspreekbaarheid – FASE 3 (CONTROLEREN), 5 (BEGELEIDEN), 6 (AFSLUITING)
Elke leerling wordt expliciet betrokken bij opdrachten en vragen, wat de actieve participatie
vergroot. Binnen het concept van ‘de docent als regisseur’ (Vermunt & Verloop, 1999) is dit
een essentiële competentie: door systematisch leerlingen uit te dagen en aan te spreken,
regisseert de docent het leerproces dynamisch en responsief.
5. Zichtbaarheid van leerproces en denkontwikkeling – FASE 2 (UITLEG), 3 (CONTROLEREN), 5
(BEGELEIDEN), 6 (AFSLUITING)
Leren wordt pas stuurbaar wanneer het denken van leerlingen zichtbaar wordt. Dit vraagt
van de docent vaardigheden in formatief evalueren, zoals het stellen van diagnostische
vragen of het inzetten van denkstimulerende werkvormen. In zijn regisseursrol faciliteert de
docent een cultuur van hardop denken en zelfreflectie (Hattie, 2012).
6. Aandacht voor nieuwsgierigheid en motivatie – FASE 4 (INSTRUCTIE), 0 (ONTWERP), 2
(UITLEG GEVEN)
De docent bevordert motivatie door aan te sluiten bij interesses van leerlingen, autonomie te
geven waar mogelijk, en te werken met betekenisvolle contexten. In het regisseren van
motivatie is de docent niet slechts enthousiasmerend, maar ook doelgericht en tactisch
handelend (Deci & Ryan, 2000).
