Samenvatting Stuvia
Infectie en Immuniteit 2
Week 4
Geneeskunde Bachelor Jaar 3
Universiteit Utrecht
Collegejaar 2024/2025
Volledig document met de hoorcolleges, interactief colleges en werkgroepen van die week. Inclusief de
eventuele voorbereidende vragen van het betreffende college en/of werkgroep.
,Week 4
HC24 inleiding reumatologie met DD + mono-artritis
Reumatologie met DD en mono-artritis
• Auto-immuun probleem
• Overreactie van het immuunsysteem
Artritis
Artritis is lastig woord met verschillende betekenissen in verschillende contexten.
Artritis opzich is een symptoom waarbij er ontsteking is van het gewricht. Het synovium van het gewricht is
ontstoken. In context van ziektebeelden kun je artritis toevoegen aan ziektebeelden zoals reumatoïde artritis,
artritis psoriatica en om het verwarrender te maken wordt artritis in de Engelse literatuur ook gebruikt voor
artrose.
Wij maken onderscheid tussen primaire ontsteking van een gewricht door een auto-immuun aandoening en
artrose apart houden waarbij je slijtage hebt en hierdoor ontsteking. In het Engels wordt het osteoartritis
genoemd.
Artritis (gewrichtsontsteking)
• Reumatoïde artritis → meest voorkomend
• Spondylartritis → verschillende ziekten vallen hieronder
o Spondylitis ankylopoetica (ziekte van Bechterew) → komt vaak voor bij jonge mannen die in de
nacht kunnen wakker worden van pijn
o Artritis psoriatica
o Reactieve artritis
o Bij colitis ulcerosa en bij de ziekte van Crohn
o Ongedifferentieerd → we begrijpen niet goed
• JIA
o Subtypen
• Sarcoïdose
• Kristalartropathie
o Jicht → meest voorkomend
o Pseudojicht
• Systeemziekte
o SLE
o M. Sjögren
o MCTD
o UCTD
o Poly/dermatomyositis
• Bacteriële artritis → ernstige ziekte
Schade aan gewrichten
Als je bij reuma de ontstekingen van gewrichten laat bestaan dan kan er schade optreden aan de gewrichten.
Hierdoor kunnen vervormingen optreden, het is dus van belang dat je gewrichtsontstekingen goed behandeld.
,Opstellen van DD
• Beginnen met anamnese: bij reumatologische ziektebeelden kun je op basis van de anamnese al heel
goed weten wat er aan de hand kan zijn. Je kunt vaak al tot de diagnose komen.
• LO: minder belangrijk, maar wel nodig om vast te stellen dat er artritis is.
• Aanvullend onderzoek: kan van belangrijk zijn voor prognostische factor
Anamnese artritis
• Chronisch of acuut?
o Acuut: ‘kort’ bestaand ≤ 3 maanden → artritis ontstaat vaak in weken, jicht is heel acuut
o Chronisch: > 3 maanden klachten
• Locatie?
o Is er patroonherkenning? → symmetrische polyartritis van kleine handgewrichten past bij
reumatoïde artritis. Asymmetrische artritis van meerdere gewrichten zoals knie en hand, pas
minder bij reumatoïde artritis
o Axiale skelet = wervelkolom aangedaan? → pijn in de rug past bij spondylitis ankylopoetica
o Hoeveel gewrichten zijn betrokken? Bij één aangedaan gewricht spreekt men van mono-, bij
twee of drie van oligo- en bij vier of meer van poly-;
o Is de pijn gegeneraliseerd? overal is er pijn in alle gewrichten → bij gegeneraliseerde pijn is het
meer waarschijnlijk dat het over een pijnsyndroom gaat en niet over inflammatoire artritis
• Inflammatoir?
o Inflammatoir gaat niet over lab waarden, maar over het type klachten wat mensen hebben.
Inflammatoire kenmerken en niet-inflammatoire kenmerken
Inflammatoire (reumatische) kenmerken Niet-inflammatoire kenmerken
• Langdurige (>30-60 minuten) • Kortdurend (<5 min) startpijn en
ochtendstijfheid stijfheid
• Pijn in rust en ’s nachts, verminderd • Meer pijn bij bewegen, verminderd
bij bewegen → bewegen helpt in rust → bewegen helpt niet
(Bechterew) (artrose)
• Pijn vooral ’s ochtends • Pijn vooral ’s middags en ’s avonds
• Algemene verschijnselen: koorts, • Geen algemene verschijnselen
afvallen, malaise, moe
Snelle oriëntatie in 3 stappen
Inflammatoir Niet-inflammatoir
Rug/nek • Chronisch: spondylartritis • Acuut: lumbago =
(ziekte van Bechterew) acute lage rugpijn
• Chronisch:
spondylartrose =
slijtage van de rug
Gewrichten • Acuut: jicht, acuut reuma • Chronisch: artrose
, • Chronisch: JIA, reumatoïde
artritis
Spieren/bindweefsel • Systeemziektes zoals SLE, • Acuut: tendinopathie
myositis, PMR, vasculitis, • Chronisch:
artritis temporalis, M. (fibro)myalgie
Sjögren, systemische
sclerose
Verdere anamnese vragen bij artritis
• Spondylartritis
o Spondylartritis psoriatica: huidafwijkingen/psoarisis? Putjesnagels?
• reactieve artritis: doorgemaakte SOA of darminfectie?
• Systeemziekte: andere symptomen?
o Raynaud? Huidafwijkingen? Oogontsteking? Haaruitval? B-symptomen?
• Infectieus: koorts? Wondjes → porte d’entree van de huid?
LO
Klassieke kenmerken van ontsteking zie je niet altijd. Artritis of geen artritis is niet altijd gemakkelijk om te zien:
• Rubor = roodheid (niet vaak, alleen bij heftige ontstekingen)
o Bij reumatoïde artritis zie je niet vaak roodheid, maar bij jicht ontstaat er wel snelle roodheid
• Tumor = zwelling (articulair of periarticulair: enkels)
• Dolor = pijn (aspecifiek: alle patiënten)
• Calor = warmte (niet bij diepere gewrichten)
• Functio laesa (passief bewegingsonderzoek)
o Dit zie je vaak als er veel vocht uitgetreden is bij het gewricht waardoor de functie verminderd.
Zoals niet goed kunnen buigen en strekken van de knie
LO
• Algemeen LO
o Oogontsteking?
o Nagels met putjes? Psoriasis huidziekte → artritis psoriatica
• Reumatologisch onderzoek
o Artritis? Tendinitis? Tender points?
o Beperkingen wervelkolom? Beperkingen gewrichten?
o Kracht? → bij myositis is de kracht vaak verminderd
• Huid, nagels, slijmvliezen, ogen
o Huid- of nagelafwijkingen? → psoriasis, vasculitis
o Slijmvliesafwijkingen, mond? Urogenitaal?
o Oogontsteking? → conjunctivitis
Infectie en Immuniteit 2
Week 4
Geneeskunde Bachelor Jaar 3
Universiteit Utrecht
Collegejaar 2024/2025
Volledig document met de hoorcolleges, interactief colleges en werkgroepen van die week. Inclusief de
eventuele voorbereidende vragen van het betreffende college en/of werkgroep.
,Week 4
HC24 inleiding reumatologie met DD + mono-artritis
Reumatologie met DD en mono-artritis
• Auto-immuun probleem
• Overreactie van het immuunsysteem
Artritis
Artritis is lastig woord met verschillende betekenissen in verschillende contexten.
Artritis opzich is een symptoom waarbij er ontsteking is van het gewricht. Het synovium van het gewricht is
ontstoken. In context van ziektebeelden kun je artritis toevoegen aan ziektebeelden zoals reumatoïde artritis,
artritis psoriatica en om het verwarrender te maken wordt artritis in de Engelse literatuur ook gebruikt voor
artrose.
Wij maken onderscheid tussen primaire ontsteking van een gewricht door een auto-immuun aandoening en
artrose apart houden waarbij je slijtage hebt en hierdoor ontsteking. In het Engels wordt het osteoartritis
genoemd.
Artritis (gewrichtsontsteking)
• Reumatoïde artritis → meest voorkomend
• Spondylartritis → verschillende ziekten vallen hieronder
o Spondylitis ankylopoetica (ziekte van Bechterew) → komt vaak voor bij jonge mannen die in de
nacht kunnen wakker worden van pijn
o Artritis psoriatica
o Reactieve artritis
o Bij colitis ulcerosa en bij de ziekte van Crohn
o Ongedifferentieerd → we begrijpen niet goed
• JIA
o Subtypen
• Sarcoïdose
• Kristalartropathie
o Jicht → meest voorkomend
o Pseudojicht
• Systeemziekte
o SLE
o M. Sjögren
o MCTD
o UCTD
o Poly/dermatomyositis
• Bacteriële artritis → ernstige ziekte
Schade aan gewrichten
Als je bij reuma de ontstekingen van gewrichten laat bestaan dan kan er schade optreden aan de gewrichten.
Hierdoor kunnen vervormingen optreden, het is dus van belang dat je gewrichtsontstekingen goed behandeld.
,Opstellen van DD
• Beginnen met anamnese: bij reumatologische ziektebeelden kun je op basis van de anamnese al heel
goed weten wat er aan de hand kan zijn. Je kunt vaak al tot de diagnose komen.
• LO: minder belangrijk, maar wel nodig om vast te stellen dat er artritis is.
• Aanvullend onderzoek: kan van belangrijk zijn voor prognostische factor
Anamnese artritis
• Chronisch of acuut?
o Acuut: ‘kort’ bestaand ≤ 3 maanden → artritis ontstaat vaak in weken, jicht is heel acuut
o Chronisch: > 3 maanden klachten
• Locatie?
o Is er patroonherkenning? → symmetrische polyartritis van kleine handgewrichten past bij
reumatoïde artritis. Asymmetrische artritis van meerdere gewrichten zoals knie en hand, pas
minder bij reumatoïde artritis
o Axiale skelet = wervelkolom aangedaan? → pijn in de rug past bij spondylitis ankylopoetica
o Hoeveel gewrichten zijn betrokken? Bij één aangedaan gewricht spreekt men van mono-, bij
twee of drie van oligo- en bij vier of meer van poly-;
o Is de pijn gegeneraliseerd? overal is er pijn in alle gewrichten → bij gegeneraliseerde pijn is het
meer waarschijnlijk dat het over een pijnsyndroom gaat en niet over inflammatoire artritis
• Inflammatoir?
o Inflammatoir gaat niet over lab waarden, maar over het type klachten wat mensen hebben.
Inflammatoire kenmerken en niet-inflammatoire kenmerken
Inflammatoire (reumatische) kenmerken Niet-inflammatoire kenmerken
• Langdurige (>30-60 minuten) • Kortdurend (<5 min) startpijn en
ochtendstijfheid stijfheid
• Pijn in rust en ’s nachts, verminderd • Meer pijn bij bewegen, verminderd
bij bewegen → bewegen helpt in rust → bewegen helpt niet
(Bechterew) (artrose)
• Pijn vooral ’s ochtends • Pijn vooral ’s middags en ’s avonds
• Algemene verschijnselen: koorts, • Geen algemene verschijnselen
afvallen, malaise, moe
Snelle oriëntatie in 3 stappen
Inflammatoir Niet-inflammatoir
Rug/nek • Chronisch: spondylartritis • Acuut: lumbago =
(ziekte van Bechterew) acute lage rugpijn
• Chronisch:
spondylartrose =
slijtage van de rug
Gewrichten • Acuut: jicht, acuut reuma • Chronisch: artrose
, • Chronisch: JIA, reumatoïde
artritis
Spieren/bindweefsel • Systeemziektes zoals SLE, • Acuut: tendinopathie
myositis, PMR, vasculitis, • Chronisch:
artritis temporalis, M. (fibro)myalgie
Sjögren, systemische
sclerose
Verdere anamnese vragen bij artritis
• Spondylartritis
o Spondylartritis psoriatica: huidafwijkingen/psoarisis? Putjesnagels?
• reactieve artritis: doorgemaakte SOA of darminfectie?
• Systeemziekte: andere symptomen?
o Raynaud? Huidafwijkingen? Oogontsteking? Haaruitval? B-symptomen?
• Infectieus: koorts? Wondjes → porte d’entree van de huid?
LO
Klassieke kenmerken van ontsteking zie je niet altijd. Artritis of geen artritis is niet altijd gemakkelijk om te zien:
• Rubor = roodheid (niet vaak, alleen bij heftige ontstekingen)
o Bij reumatoïde artritis zie je niet vaak roodheid, maar bij jicht ontstaat er wel snelle roodheid
• Tumor = zwelling (articulair of periarticulair: enkels)
• Dolor = pijn (aspecifiek: alle patiënten)
• Calor = warmte (niet bij diepere gewrichten)
• Functio laesa (passief bewegingsonderzoek)
o Dit zie je vaak als er veel vocht uitgetreden is bij het gewricht waardoor de functie verminderd.
Zoals niet goed kunnen buigen en strekken van de knie
LO
• Algemeen LO
o Oogontsteking?
o Nagels met putjes? Psoriasis huidziekte → artritis psoriatica
• Reumatologisch onderzoek
o Artritis? Tendinitis? Tender points?
o Beperkingen wervelkolom? Beperkingen gewrichten?
o Kracht? → bij myositis is de kracht vaak verminderd
• Huid, nagels, slijmvliezen, ogen
o Huid- of nagelafwijkingen? → psoriasis, vasculitis
o Slijmvliesafwijkingen, mond? Urogenitaal?
o Oogontsteking? → conjunctivitis
